Wikipedia - kopia Wikipedii, wolnej encyklopedii
Na tę stronę wskazuje przekierowanie ze strony żółw. Zobacz też: żółw (szyk bojowy).
Żółwie

Żółwie z Kunstformen der Natur Ernsta Haeckela, 1904
Systematyka
Domena eukarioty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada gady / zauropsydy
Rząd żółwie
Nazwa systematyczna
Testudines
Linnaeus, 1758
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Żółwie (Testudines, Chelonia) – rząd owodniowców z gromady zauropsydów (Sauropsida). Rząd żółwi dzieli się na 2 podrzędy, 13 rodzin i obejmuje ok. 220 współcześnie żyjących gatunków. Wśród żółwi spotyka się zwierzęta zarówno mięsożerne, jak i roślinożerne, wodne i lądowe. Wszystkie są jajorodne. Zapłodnienie wewnętrzne odbywa się za pomocą narządu kopulacyjnego. Żółwie pomimo tego, iż są mniej zróżnicowane morfologicznie od innych gadów, potrafiły opanować najróżnorodniejsze środowiska poczynając od mórz, a na terenach pustynnych kończąc.

Dział zoologii zajmujący się żółwiami to chelonologia.

Spis treści

[edytuj] Pochodzenie

Są starsze od dinozaurów, gdyż pojawiły się zapewne już na przełomie paleozoiku i mezozoiku ok. 250 mln lat temu. Już wcześniej, w środkowym permie żyli ich domniemani przodkowie, roślinożerne parejazaury (Pareiasauria). Paleontolodzy nie odnaleźli jednak form pośrednich, które łączyłyby je z prymitywnymi gadami z karbonu. Nie są też blisko spokrewnione z innymi grupami gadów. Zwykle żółwie traktowane są jako wczesna odrośl najprymitywniejszej podgromady gadów - Anapsida, ale z niektórych nowszych analiz wynika, że bliższe są diapsydom - choć i tu są spory, czy są bliżej spokrewnione z lepidozaurami i zauropterygami[1], czy z archozaurami[2]. Rozwinęły się w erze mezozoicznej.

Do niedawna najstarszym odkrytym żółwiem jest pochodzący z późnego triasu Proganochelys quenstedti (=Triassochelys dux), długości ok. 1 m. szczątki zostały odnalezione w Niemczech, a ich wiek oszacowano na 204 – 206 mln lat. Jednak nie można go uznać za przedstawiciela współczesnych żółwi, gdyż miał jeszcze drobne zęby na podniebieniu, a jedynie szczęki były bezzębne. Nie mógł też chować głowy do wnętrza pancerza, - kark chroniły kostne kolce. Uważa się go za przedstawiciela wymarłej linii (podrząd Proganochelydia). W jurze i kredzie były już liczne i pospolite oraz miały typową żółwią postać. Obecnie żółwie są uważane za żywe skamieniałości ze względu na prymitywne cechy budowy ciała, a zwłaszcza brak dołów skroniowych, oraz zachowanie ogólnego planu budowy ciała przez setki milionów lat.

W ostatnim czasie, w południowo-zachodnich Chinach, odkopano skamielinę żółwia, która przed około 220 milionami lat spoczęła w morskim osadzie. Te odnalezione, liczące ok. 40 cm długosci i dobrze zachowane szczątki należały do gatunku Odontochelys semitestacea. Nazwa wzięła się stąd, że znaleziony osobnik miał zęby, których współczesne żółwie nie mają, a co najistotniejsze, był tylko częściowo opancerzony. Odontochelys semitestacea jest pierwszym znanym nauce osobnikiem pokrytym skorupą tylko w części. Niekompletny był jego grzbietowy fragment skorupy, karapaks. Odontochelys semitestacea miał za to w pełni rozwinięty plastron, stanowiący dolną brzuszną część pancerza. Potwierdza to, że uformował się on w pierwszej kolejności. Te dwie cechy, zdaniem naukowców, dowodzą, że zwierzę żyło w wodzie, a plastron pełnił funkcję tarczy obronnej przed atakami drapieżników od spodu. Odkrycie potwierdza też tezę, że grzbietowa część pancerza powstała w wyniku przekształcenia żeber i kręgosłupa, a nie ze skóry, jak zakładała dotychczas jedna z teorii. Znalezione w Chinach szczątki wydłużają historię istnienia żółwia na Ziemi o dalszych kilkanaście milionów lat.[3]

Największym znalezionym jak dotąd żółwiem jest późnokredowy żółw morski Archelon ischyros z Ameryki Północnej, którego szkielet mierzy ok. 4,5 m długości licząc od dzioba do ogona. Rozpiętość płetwiastych przednich kończyn wynosiła ok. 5,25 m, a masa ciała jest szacowana na ponad 2200 kg. Niewiele mniejszym jest plioceński żółw Stupendemys geographicus należący do rodziny żółwi pelomeduzowatych. Jego skamieniałe resztki odkopano w Wenezueli. Zamieszkiwał południowoamerykańskie rzeki 3 miliony lat temu i mógł mierzyć do 3 m długości i ważyć 2 tony.

[edytuj] Charakterystyka

  1. Są jedynymi kręgowcami na świecie z zewnętrznym szkieletem, którego grzbietowa część - karapaks powstała z przekształcenia żeber i ościstych wyrostków kręgów w kostne płyty. Dolną brzuszną część pancerza - plastron stanowi zmodyfikowany obojczyk i żebra brzuszne. Zarysy kości nie odpowiadają dokładnie tym z tarczek. Tak więc ciało pokryte jest dwuwarstwowym pancerzem, złożonym z szeregu płytek kostnych, pokrytych z zewnątrz rogowymi tarczkami, których liczba zwykle wynosi 4 a rzadziej 5 par leżących po przeciwnych stronach nieparzystych tarcz kręgowych. Niekiedy zamiast twardego pancerza występuje gładka i miękka skóra. Po bokach ciała karapaks łączy się z plastronem przy pomocy spojenia zwanego mostem, który może być miękki lub sztywny. Niektóre gatunki mają plastron zawieszony na zawiasach, dzięki którym mogą ciasno domykać go do reszty pancerza.
  2. W przeciwieństwie do pozostałych owodniowców (gadów, ptaków, ssaków) mają pierwszy krąg (atlas) z trzonem, co ogranicza obroty czaszki (u pozostałych - atlas jest pierścieniowaty, a jego trzon przyrasta do następnego kręgu, obrotnika i tworzy oś obrotu czaszki).
  3. W przeciwieństwie do jakiegokolwiek innego zwierzęcia na ziemi biodro i łopatki są wewnątrz ich żeber. Dzięki takiej budowie mogą (z wyjątkiem żółwi morskich) wciągać głowę, kończyny i ogon do wnętrza pancerza. Ogon jest raczej krótki i spiczasty.
  4. Mają rogowy dziób, w którym zamiast zębów (z wyjątkiem w kilku wygasłych form) są ostre rogowe listwy na krawędziach szczęki i żuchwy, które u gatunków mięsożernych są ostre jak noże a działają jak nożyce, natomiast u gatunków roślinożernych ich zewnętrzne krawędzie są ząbkowane co ułatwia im odgryzanie twardych, zdrewniałych części roślin.
  5. Czaszka typu anapsydalnego (brak dołów skroniowych).
  6. Zapłodnienie jest wewnętrzne do czego służy wprowadzający organ, wypuklany ze steku (jak u niektórych ptaków).
  7. Wszystkie są jajorodne, samice kopią w gruncie dołki tylnymi odnóżami gdzie znoszą jaja.
  8. Mają rozdzielone i ruchome powieki, nie mają otworów usznych, błon bębenkowych i ucha środkowego. Szpara kloakalna jest ustawiona wzdłużnie, pęcherz moczowy znajduje się pod stekiem. Mają gruczoły kloakalne pełniące rolę gruczołów wonnych oraz gruczoły solne znajdujące się w jamie nosowej.

[edytuj] Hodowla

Żółwie są popularnymi zwierzątkami domowymi, które można kupić w prawe każdym sklepie zoologicznym.Trzyma się je w terrariach bądź w akwaterrariach.Najbardziej popularnymi gatunkami są żółwie ozdobne i żółwie stepowe.

Żółwie wodne:

Żółwie lądowe:

[edytuj] rekordy

  • najdłużej żyjący żółw występujący na Seszelach dożywa od 150 do 300 lat jest to żółw olbrzymi.
  • najmniejszym żółwiem jest osiągający rozmiary do 11cm karapaksu jest żółw pajęczkowaty.niewiele większe są żółwie z rodzaju homopus, które osiągają rozmiary do 12cm.
  • największy żółw mierzy 1-2m długości jest to żółw słoniowy.
  • najcięższy żółw ważący do 800kg to żółw skórzasty.[4]
  • największy znaleziony szkielet żółwia jest późnokredowy żółw morski Archelon ischyros z Ameryki Północnej, którego szkielet mierzy ok. 4,5 m długości licząc od dzioba do ogona. Rozpiętość płetwiastych przednich kończyn wynosiła ok. 5,25 m, a masa ciała jest szacowana na ponad 2200 kg.

[edytuj] Rozmnażanie

Wykluwający się żółw, prawdopodobnie Testudo marginata

Wszystkie żółwie są jajorodne i składają jaja (zwapniała skorupka jest zmineralizowana aragonitem, a nie kalcytem jak u krokodyli i ptaków) na lądzie. Najpierw wygrzebują w ziemi jamy pełniące rolę komór lęgowych. Jaja pod wpływem ciepła słonecznego nagrzewającego grunt przechodzą proces inkubacji. Żółwiki wydostają się z jajek za pomocą tzw. zęba jajowego znajdującego się z przodu górnej szczęki. Jest to zgrubienie skórne, które znika po kilku miesiącach. Po wykluciu małe żółwiki wyglądają jak miniatury dorosłych i od razu są samodzielne. Ich pancerz jest jeszcze dość miękki i twardnieje z czasem. W pierwszych chwilach po wyjściu z komór instynktownie szukają kryjówki, są bowiem narażone na ataki wielu zwierząt, a szczególnie ptaków. U wielu gatunków żyjących w zimniejszym klimacie młode po wykluciu się z jaj spędzają zimę w komorach lęgowych i opuszczają je dopiero wiosną. Liczba składanych jaj zależy od gatunku i waha się w przedziale od kilku (mniejsze gatunki) do ok. 150 (duże gatunki).

Ciekawostką jest fakt, że płeć zależy od temperatury w jakiej rozwijały się jaja. U żółwi wyższa temperatura indukuje samice. Wybierając na złożenie jaj miejsca suche i cieplejsze lub wilgotniejsze i chłodniejsze, żółwice mogą wpływać na płeć swych potomków.

[edytuj] Występowanie

Występują na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, lecz zdecydowana większość to mieszkańcy ciepłej i umiarkowanej strefy wszystkich kontynentów oraz wysp oceanicznych i oceanów.

[edytuj] Żółw w mitach i kulturze

Dzięki swojemu wyglądowi oraz długowieczności żółwie budziły w ludziach uznanie i podziw. Przypisywane były im również cechy ludzkie takie, jak miłość czy mądrość. Starożytni hindusi wyobrażali sobie ziemię jako tarczę pod podporą słoni stojących na skorupie żółwia, które wolno się obracały, tworząc dzień i noc. Legendy Indian mówiły, że kiedyś wszystkie zwierzęta mieszkały na skorupie żółwia, a potem krab naniósł tyle piasku, że całą skorupę zasypał. W Chinach żółw też był podporą świata, a jego nogi wskazywały kierunek. Aztecy uznawali żółwia za symbol tchórzostwa i zdrady, natomiast chrześcijanie początkowo uważali żółwia za początek zła, jednak ostatecznie uznali go za symbol skromności małżeńskiej. W Indiach żółwiak chiński jest uważany za święte zwierzę.[5]

[edytuj] Żółw a prawo

gatunki żółwi sprowadzane do innych krajów często są objęte CITES.w UE został wdrożony program natura 2000, którego podstawą jest dyrektywa Siedliskowa 92/43/EWG.dyrektywa ta określa postępowanie zmierzające do ochrony gatunków zagrożonych(np.żółwia błotnego z polski).

  • Gatunki żółwi objęte CITES :
  • Załącznik 1: obejmuje gatunki żółwie zagrożonych wyginięciem, mogących być przedmiotem handlu.aby dostać zezwolenie eksportowe konieczne jest spełnienie następujących warunków:
  • opinia, że import nie zagraża danemu gatunkowi
  • ustalenie,że okaz został nabyty legalnie.
  • odbiorca musi mieć wyposażenie do opieki nad okazem.
  • Gatunki objęte załącznikiem 1:
  • Załącznik 2:obejmuje gatunki niekoniecznie zagrożone wyginięciem, ale mogące być przedmiotem handlu.

gatunki obejmujące załącznik 2:

  • Załącznik 3:

Obejmuje gatunki, co do których jedno z państw uznających konwencję uzna konieczność ograniczenia handlu nimi i wymaga to pomocy (w zakresie kontroli) ze strony innych państw.

  • Gatunki obejmujące załącznik 3:

[edytuj] Systematyka

Szkielet żółwia

Obecnie w obrębie rzędu wyróżnia się dwa podrzędy a w nich w sumie 13 rodzin

Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o żółwiu

Z mułowcowatych czasami wydzielana jest rodzina Staurotypidae - krzyżopiersiowate[6]

Przypisy

  1. ↑ Rieppel, O. and M. deBraga. (1996). "Turtles as diapsid reptiles." Nature 384:453–455.
  2. ↑ Zardoya, R., and Meyer, A. (1998). "Complete mitochondrial genome suggests diapsid affinities of turtles." Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 95: 14226-14231.
  3. ↑ Dłuższa historia żółwiej skorupy, RP
  4. ↑ http://zolwie.net/index.php?option=com_content&task=view&id=50&Itemid=108
  5. ↑ http://zolwie.net/index.php?option=com_content&task=view&id=52&Itemid=108
  6. ↑ Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4. 

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Tło geologiczne ewolucji gadów

Karbon • Perm • Trias • Jura • Kreda • Paleogen • Neogen • Czwartorzęd

 

ODP | Europa | Wikipedia | Azja | Healthy Blogs
Pościel satynowa | Tanie Hotele Chorzów | rozrywka | kursy gimnazjalne | kredyt budowlany