Prezydent RP Lech Kaczyński ogłaszający żałobę narodową, Warszawa, 24 stycznia 2008

Żałoba narodowa – żałoba ogłaszana przez władze państwowe po śmierci wybitnej osobowości (najczęściej związanej z krajem jej ogłoszenia) lub z powodu wielkiej katastrofy. Może być ogłaszana na skutek tragicznych wydarzeń w kraju, w którym ją zarządzono, ale także jako rodzaj hołdu złożonego ofiarom podobnych zdarzeń (zamach, katastrofa naturalna lub inna) poza granicami państwa. Na czas jej trwania odwołuje się zazwyczaj imprezy masowe i widowiska rozrywkowe (koncerty, rozgrywki sportowe), zaleca się także powściągliwość w zachowaniu oraz zmianę programów telewizyjnych (ograniczenie emisji programów rozrywkowych, komedii, reklam).

[edytuj] Żałoba narodowa w Polsce

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych

Kir na fladze państwowej w postaci czarnej wstążki dowiązanej do drzewca

Kraków, trumna z ciałem Józefa Piłsudskiego w krypcie na Wawelu

Portret Jana Pawła II przepasany kirem

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat żałoby z powodu śmierci Jana Pawła II we Wrocławiu

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat żałoby z powodu tragedii w kopalni "Halemba"

W Polsce, podstawą prawną do wprowadzenia żałoby narodowej jest art. 11 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie oraz o pieczęciach państwowych Rzeczypospolitej Polskiej^[1].

Z chwilą wejścia w życie tej ustawy moc utracił dekret z dnia 7 grudnia 1955 o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych (Dz. U. Nr 47, poz. 314, z 1956 r. Nr 7, poz. 43 oraz z 1957 r. Nr 10, poz. 42).

W Polsce żałobę narodową wprowadza Prezydent Rzeczypospolitej w formie rozporządzenia z kontrasygnatą^[2] Prezesa Rady Ministrów. Powinno ono określać przyczynę wprowadzenia żałoby narodowej oraz czas jej trwania, uwzględniając uwarunkowania kulturowe i historyczne oraz przyjęte w tym zakresie zwyczaje.

Odstępstwem od tej reguły było wprowadzenie żałoby narodowej przez Radę Ministrów uchwałą z 3 kwietnia 2005 r. Nr 80/2005 (M.P. z 2005 r. Nr 19, poz. 307). Uchwała ta miała znaczenie symboliczne i nie była to akt prawa powszechnie obowiązującego gdyż uprawnionym do ogłaszania żałoby narodowej był Prezydent RP.

W okresie obowiązywania żałoby narodowej flagi państwowe na gmachach publicznych zostają opuszczone do połowy masztu lub przepasane kirem. Do uczczenia pamięci zobowiązane są też media, poprzez ograniczenie nadawania programów rozrywkowych.

[edytuj] Okresy żałoby narodowej w Polsce

W okresie poprzedzającym wybuch powstania styczniowego, po serii krwawo stłumionych przez wojska rosyjskie manifestacji patriotycznych w 1861, Kościół katolicki ogłosił żałobę narodową w Królestwie Polskim.

Od momentu odzyskania niepodległości przez Polskę w 1918, żałoba narodowa była ogłaszana 17 razy, z czego aż 10 razy na przestrzeni ostatnich 10 lat. 6 razy podczas prezydentury Aleksandra Kwaśniewskiego i 4 razy podczas prezydentury Lecha Kaczyńskiego.

[edytuj] II Rzeczpospolita

• 3 lutego 1924 – jednodniowa żałoba po śmierci byłego prezydenta USA Woodrow Wilsona.
• 12 maja 1935 – po śmierci Marszałka Józefa Piłsudskiego.
• 4 grudnia 1938 – po śmierci arcybiskupa lwowskiego obrządku ormiańskiego Józefa Teodorowicza^[3]

[edytuj] Okres okupacji

• 4-18 października 1944 – po upadku powstania warszawskiego^[4]

[edytuj] Polska Rzeczpospolita Ludowa

• 9 marca 1953 – po śmierci Józefa Stalina
• 13-18 marca 1956 – po śmierci prezydenta Bolesława Bieruta
• 8-11 sierpnia 1964 – po śmierci przewodniczącego Rady Państwa Aleksandra Zawadzkiego
• 28-31 maja 1981 – po śmierci prymasa Stefana Wyszyńskiego.

[edytuj] III Rzeczpospolita

• 18 lipca 1997 – dla upamiętnienia ofiar powodzi tysiąclecia (55 ofiar śmiertelnych).
• 12-14 września 2001 – w związku z zamachami na World Trade Center i Pentagon w Nowym Jorku i Waszyngtonie (2752 ofiary śmiertelne, w tym 5 Polaków).
• 12-13 marca 2004 – dla upamiętnienia ofiar zamachu w Madrycie (191 ofiar śmiertelnych, w tym 4 Polaków).
• 5 stycznia 2005 – dla upamiętnienia ofiar tsunami w Azji Południowo-Wschodniej (około 294 tys. ofiar śmiertelnych).
• 3-8 kwietnia 2005 – po śmierci Jana Pawła II.
• 14 lipca 2005 – dla upamiętnienia ofiar zamachu w Londynie 7 lipca 2005 (52 ofiary śmiertelne, w tym 3 Polki)
• 29 stycznia – 1 lutego 2006 – dla upamiętnienia ofiar katastrofy budowlanej na Śląsku (65 ofiar śmiertelnych, większość z nich to Polacy).
• 23-25 listopada 2006 – dla upamiętnienia ofiar katastrofy górniczej w kopalni Halemba (23 ofiary śmiertelne, wszystkie z nich to Polacy).
• 23-25 lipca 2007 – dla upamiętnienia ofiar katastrofy autokarowej w Vizille koło Grenoble (26 ofiar śmiertelnych, wszystkie z nich to Polacy).
• 24-26 stycznia 2008 – dla upamiętnienia ofiar katastrofy lotniczej pod Mirosławcem (w katastrofie zginęło 19 oficerów i jeden podoficer, wszystkie ofiary to Polacy)^[5].

[edytuj] Żałoba narodowa w innych państwach

Znicze przed Dworcem Atocha w Madrycie, 2004

Tragedia w Azji Płd.-Wsch., 2005

Grób Johannesa Raua, 28 stycznia 2006

 Albania

• 6 marca 2008 – żałoba po katastrofie łodzi na jeziorze Farka (16 zabitych)

 Australia

• 9 września 2006 – w dniu pogrzebu przyrodnika Steve`a Irwina

 Austria

• 7 lipca 2004 – 3 dni żałoby po śmierci prezydenta Austrii Thomasa Klestila (zm. 6 lipca 2004).

 Birma

• 20 maja 2008 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar cyklonu Nargis (ok. 90 tys. zabitych).

 Białoruś

• 1999 - 3 dni żałoby po katastrofie w Niemidze (53 zabitych).

 Brazylia

• 2 maja 1994 – 3 dni żałoby po śmierci kierowcy F1 Ayrtona Senny.
• 30 września 2006 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar katastrofy lotu Gol Transportes Aéreos 1907 (154 zabitych).
• 18 lipca 2007 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar katastrofy lotu TAM Linhas Aéreas 3054 (200 zabitych).

 Bułgaria

• 30 grudnia 2003 - po zamachu bombowym w Karbali w Iraku (19 zabitych w tym 5 bułgarskich żołnierzy).
• 8 kwietnia 2004 - po katastrofie autobusu w okolicach Swisztowa (12 zabitych).
• 10 grudnia 2006 - po katastrofie autokaru w Białej (19 zabitych).

 Chiny

• 18 maja 2008 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar Trzęsienia ziemi w Syczuanie, 2008 (ok. 70 tys. zabitych).

 Finlandia

• 8 listopada 2007 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar strzelaniny w Tuusula (8 zabitych).
• 24 września 2008 – dzień żałoby dla upamiętnienia ofiar strzelaniny w Kauhajoki (10 zabitych).

 Grecja

• 26 sierpnia 2007 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia 63 śmiertelnych ofiar pożaru greckich lasów.^[6]

 Gwinea

• 23 grudnia 2008 - żałoba po śmierci prezydenta Gwinei Lansana Conté (zm. 22 grudnia 2008).

 Hiszpania

• 11 marca 2004 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar zamachu w Madrycie (191 ofiar śmiertelnych).
• 20 sierpnia 2008 - 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar katastrofy lotniczej na lotnisku Madryt-Bajaras (146 ofiar śmiertelnych).

 Macedonia

• 27 lutego 2004 – 3 dni żałoby celem upamiętnienia 9 ofiar katastrofy lotniczej w której śmierć poniósł m.in. prezydent Macedonii Boris Trajkovski.^[7]
• 17 października 2007 – w dniu pogrzebu piosenkarza Toše Proeskiego.^{[8] [9]}

 Niemcy

• 3 października 1988 – 3 dni żałoby po śmierci wielokrotnego ministra i wicekanclerza Franza Josepfa Straußa.
• 3 czerwca 1998 – 3 dni żałoby po katastrofie kolejowej pociągu ICE pod Eschede w Dolnej Saksonii (101 ofiar śmiertelnych).
• 20 stycznia 2005 – dla upamiętnienia ofiar tsunami w Azji Południowo-Wschodniej (około 294 tys. ofiar śmiertelnych).
• 7 lutego 2006 – 3 dni żałoby po śmierci byłego prezydenta Niemiec Johannesa Raua.

 Portugalia

• 6 października 1999 – w dniu śmierci śpiewaczki Amálii Rodrigues
• 13 lutego 2005 – w dniu śmierci zakonnicy Luci dos Santos.

 Rosja

• 13 września 1999 - dla uczczenia ofiar zamachu w Moskwie (94 zabitych).
• 24 sierpnia 2006 - po katastrofie rosyjskiego samolotu pasażerskiego na Ukrainie (170 zabitych).
• 21 marca 2007 - po katastrofie górniczej w kopalni Uljanowskaja w Nowokuźniecku (108 zabitych).
• 25 kwietnia 2007 – w dniu pogrzebu byłego prezydenta Rosji Borysa Jelcyna.
• 13 sierpnia 2008 - dla uczczenia ofiar wojny w Osetii Południowej i Gruzji.

 Słowacja

• 23 stycznia 2006 – żałoba dla upamiętnienia ofiar katastrofa lotniczej słowackiego samolotu wojskowego na Węgrzech.

 Stany Zjednoczone

• 12 września 2001 – żałoba dla upamiętnienia ofiar zamachu na World Trade Center i Pentagon (2752 zabitych).
• 1 lutego 2003 – żałoba po katastrofie wahadłowca Columbia.
• 17 kwietnia 2007 – żałoba dla upamiętnienia 33 ofiar masakry w Virginia Tech.

 Szwecja

• 1986 – żałoba po zabójstwie polityka Svena Olofa Palme.

 Ukraina

• 23 sierpnia 2006 - dzień żałoby po Katastrofie lotu Pulkovo 612 (170 zabitych).
• 20 listopada 2007 - dzień żałoby po katastrofie górniczej w kopalni im. Zasiadki (101 zabitych).
• 26 grudnia 2008 - dzień żałoby po wybuchu gazu w Eupatorii (27 ofiar).

 Wielka Brytania

• 8 lipca 2005 - po zamachu w Londynie (52 zabitych).

 Zjednoczone Emiraty Arabskie

• 2 listopada 2004 – w dniu śmierci Zaida ibn Sultana an-Nahajana, władcy emiratu Abu Zabi.

[edytuj] Zobacz też

• Żałoba w Polsce po śmierci Jana Pawła II

Przypisy