Kardynał August Hlond, S.D.B.
Kościół tytularny S. Maria della Pace
Urodzony	5 lipca 1881 Mysłowice-Brzęczkowice
Święcenia kapłańskie	23 września 1905
Nominacja biskupia	10 grudnia 1925 biskup katowicki
Sakra biskupia	3 stycznia 1926
Tytuł prymasa	24 lipca 1926
Kreacja kardynalska	20 stycznia 1927
Za papieża	Piusa XI
Zmarł	22 października 1948 Warszawa
Dewiza Da mihi animas caetera tolle Daj mi dusze, resztę zabierz

August Hlond SDB (ur. 5 lipca 1881 w Mysłowicach-Brzęczkowicach, zm. 22 października 1948 w Warszawie) - salezjanin, arcybiskup metropolita gnieźnieńsko-poznański (1926-1946), arcybiskup metropolita gnieźnieńsko-warszawski (1946-1948), kardynał, prymas Polski, Sługa Boży.

[edytuj] Biografia

Drugie dziecko Jana (dróżnika kolejowego) i Marii (z d. Imiel) Hlondów, brat Antoniego i Ignacego - również salezjanów. Uczeń szkoły salezjańskiej, w 1893 wysłany z niej do Włoch celem kontynuowania nauki. 13 października 1896 wstąpił do zgromadzenia księży salezjanów i 3 października 1897 złożył śluby zakonne. Studia na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim zakończył 10 lipca 1900 doktoratem z filozofii. 15 września 1904 zdał maturę w Cesarsko-Królewskim Gimnazjum we Lwowie. 17 grudnia 1904 otrzymał tonsurę oraz niższe święcenia kapłańskie, 18 marca 1905 subdiakonatu, 9 lipca diakonatu, a 23 września święcenia kapłańskie w Krakowie. W latach 1900-1909 kolejno nauczyciel i kierownik domów salezjańskich w Oświęcimiu, Krakowie, Przemyślu i Lwowie. W 1919 prowincjał salezjańskiej prowincji niemiecko-austriacko-węgierskiej w Wiedniu, gdzie poznał Achille Rattiego, późniejszego papieża Piusa XI, który wpłynął na jego późniejszą karierę. W 1922 mianowany administratorem apostolskim w Katowicach, w części diecezji wrocławskiej, przyznanej Polsce w wyniku plebiscytu.

Po utworzeniu w końcu 1925 diecezji katowickiej mianowany, a 3 stycznia 1926 konsekrowany na biskupa. 24 czerwca 1926 mianowany arcybiskupem gnieźnieńskim i poznańskim, prymasem przez papieża Piusa XI, a 20 czerwca 1927 kreowany kardynałem. Jako prymas wiele wysiłku włożył w organizację Akcji Katolickiej, z centralą w Poznaniu, powstałej w 1930. Brał również udział w licznych międzynarodowych kongresach eucharystycznych oraz zorganizował w 1927 międzynarodowy kongres misyjny w Poznaniu. W 1932 wraz z ks. Ignacym Posadzym utworzył Towarzystwo Chrystusowe dla Polonii Zagranicznej. Prezentował ugodowe stanowisko względem rządu, zarówno przed, jak i po przewrocie majowym, odcinając się zarówno od skrajnej prawicy, jak i lewicy. Odznaczony w 1932 Orderem Orła Białego.

Sprzeciwiał się planom wprowadzenia prawa małżeńskiego, które wprowadzało świeckie małżeństwa cywilne i rozwody w całej Polsce (istniały one tylko w zaborze pruskim) - w efekcie projekt zarzucono, a małżeństwa cywilne i rozwody wprowadzono dopiero w 1945 roku.

W 1936 roku w przededniu pogromu w Przytyku, wystosował list pasterski odczytany w całej Polsce.

W 1939 jeszcze przed opuszczeniem kraju w dniu 17 września przez Naczelnego Wodza i rząd, Hlond 14 września przekroczył granicę Polski, udając się początkowo do Rumunii. Tam prezydent Mościcki rozważał jego osobę jako kandydata na prezydenta. Zrezygnował z niej jednak, lecz desygnowany na to stanowisko Bolesław Wieniawa-Długoszowski chciał powierzyć mu urząd premiera, z czego prymas zrezygnował.

19 września 1939 przybył do Watykanu. Działał tu na rzecz sprawy polskiej poprzez przemówienia w watykańskim radiu, udzielając wywiadów prasie oraz wykorzystując swoje wpływy osobiste. W związku z przygotowaniami Włoch do wojny z Francją musiał opuścić Rzym. Od 9 czerwca 1940 do 6 kwietnia 1943 przebywał w Lourdes, gdzie informował przywódców Zachodu o sytuacji w okupowanej Polsce.

Zmuszony przez rząd Vichy przeniósł się do opactwa w Hautecombe koło Aix-les-Bains. 3 lutego 1944 aresztowany przez gestapo i internowany w Paryżu, a potem kolejno w klasztorach w Bar-le-Duc i Wiedenbrück (w Westfalii). W Paryżu był nakłaniany do podpisania kilku niemieckich odezw propagandowych skierowanych do Polaków, w zamian za zwolnienie. Propozycje te spotkały się ze zdecydowaną odmową oraz oskarżeniem Hitlera o spowodowanie tragedii narodu polskiego. August Hlond sformułował jednocześnie warunki, które w przyszłości określiłyby pojednanie między narodem polskim a niemieckim, uzależniając je od wyrzeczenia się przez Niemców zaborczych zamiarów (Drang nach Osten), naprawienia szkód i zajęcia pokojowej postawy wobec Polski i świata. ^[1]

Po wyzwoleniu przez Amerykanów udał się do Rzymu, skąd, mimo sprzeciwu rządu w Londynie, 20 lipca 1945 wrócił do Poznania. 4 marca 1946 z jego inspiracji Papież Pius XII rozwiązał istniejącą od 1821 unię personalną metropolii poznańsko-gnieźnieńskiej i utworzył nową warszawsko-gnieźnieńską stawiając go na jej czele. Kardynał naznaczył swe urzędowanie odbudową kościołów Warszawy, powołując w tym celu radę prymasowską. W 8 września 1946 w Częstochowie poświęcił naród polski Niepokalanemu Sercu Maryi Panny. W 1948 KUL przyznał mu tytuł doktora honoris causa.

August Hlond został pochowany w podziemiach Archikatedry św. Jana w Warszawie.

[edytuj] Krytyka

Treść tej sekcji może nie być zgodna z zasadami neutralnego punktu widzenia. Zajrzyj na stronę dyskusji i pomóż ją poprawić.

Wobec potęgujących się nastrojów antysemickich w Polsce drugiej połowy lat trzydziestych, wystosował 29 lutego 1936 roku list pasterski do wiernych odczytany w całej Polsce, w którym potępił stosowanie wszelkich form przemocy, wezwał do traktowania Żydów jak naszych bliźnich i naszych sąsiadów, zarzucając jednocześnie Żydom propagowanie ruchu bolszewickiego, pornografii, dopuszczanie się oszustw, lichwy i handlu żywym towarem oraz wywieranie ujemnego wpływu na młodzież katolicką. Jednocześnie podkreślił, że jego oskarżenia nie dotyczą wszystkich Żydów^[2].

W 1946 roku po pogromie kieleckim odmówił wyraźnego potępienia zajść, lecz wystosował list, w którym potępił wszelkie morderstwa. Podkreślił w nim postawę Polaków, którzy ratowali Żydów z narażeniem życia, a za psucie dobrych stosunków obarczył odpowiedzialnością żydowskich komunistów. Gdy biskup Teodor Kubina w sposób jednoznaczny potępił pogrom kielecki, kardynał Hlond był jednym z inicjatorów odezwy episkopatu, która go za to pośrednio skrytykowała^[3].

[edytuj] Sukcesja apostolska

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Ksiądz Kardynał dr August Hlond Prymas Polski. Działalność i dzieła, Katowice 1998
• Prymas Polski August Kardynał Hlond, pr. zb. pod red. P. Wieczorka, Katowice 1992
• August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897-1948, Jan Konieczny, Toruń 2003

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Augusta Hlonda

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Kalendarium, bibliografia, pisma i korespondencja kard. Hlonda

Poprzednik ---

Biskup diecezjalny katowicki 1925-1926

Następca Arkadiusz Lisiecki

Poprzednik kardynał Edmund Dalbor

Arcybiskup metropolita poznański 1926-1946

Następca Walenty Dymek

Poprzednik kardynał Edmund Dalbor

Arcybiskup metropolita gnieźnieński 1926-1948

Następca kardynał Stefan Wyszyński

Poprzednik kardynał Aleksander Kakowski

Arcybiskup metropolita warszawski 1946-1948

Następca kardynał Stefan Wyszyński

Poprzednik kardynał Edmund Dalbor

Prymas Polski 1926-1948

Następca kardynał Stefan Wyszyński

p • d • e

Kardynałowie Polscy

Kardynałowie XV-XVIII w.	Zbigniew Oleśnicki • Fryderyk Jagiellończyk • Stanisław Hozjusz • Andrzej Batory • Jerzy Radziwiłł • Bernard Maciejowski • Jan Albert Waza • Jan Kazimierz • Jan Kazimierz Denhoff • Michał Stefan Radziejowski • Jan Aleksander Lipski
XIX i XX wieku (nieżyjący)	Włodzimierz Czacki • Albin Dunajewski • Mieczysław Ledóchowski • Jan Puzyna • Edmund Dalbor • Aleksander Kakowski • August Hlond • Adam Stefan Sapieha • Bolesław Kominek • Bolesław Filipiak • Stefan Wyszyński • Władysław Rubin • Karol Wojtyła • Adam Kozłowiecki • Ignacy Jeż
Kardynałowie na emeryturze	Kazimierz Świątek • Stanisław Nagy • Henryk Gulbinowicz • Andrzej Maria Deskur • Marian Jaworski • Franciszek Macharski
Kardynałowie uprawnieni do udziału w konklawe	Józef Glemp • Stanisław Dziwisz • Zenon Grocholewski • Stanisław Ryłko