| Ciemiernik | |
 Ciemiernik zielony |
|
| Systematyka wg Reveala | |
| Domena | jądrowce |
| Królestwo | rośliny |
| Podkrólestwo | naczyniowe |
| Nadgromada | nasienne |
| Gromada | okrytonasienne |
| Klasa | Ranunculopsida |
| Rząd | jaskrowce |
| Rodzina | jaskrowate |
| Rodzaj | ciemiernik |
| Nazwa systematyczna | |
| Helleborus L. | |
| Sp.Pl.557, 1753 | |
 Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons |
|
Ciemiernik (Helleborus L.) – rodzaj roślin należących do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae Juss.). Liczy około 20 gatunków. Występuje szeroko w Europie (poza Europą północną): od Wysp Brytyjskich, poprzez Francję i Półwysep Iberyjski, Włochy, Karpaty i Alpy aż po Bałkany oraz w Azji: Azja Mniejsza, Kaukaz, Izrael. Występuje też na Dalekim Wschodzie poprzez oderwany systematycznie osobliwy gatunek H. thibetanus.
Spis treści |
[edytuj] Charakterystyka
- Pokrój
- Byliny kłączowe, dorasta do 70 cm wysokości.
- Liście
- Grube, skórzaste, odziomkowe liście długoogonkowe.
- Kwiaty
- O najczęściej pięciu trwałych, dużych i barwnych działkach okwiatu, uważanych czasami za działki kielicha, 8-12 miodnikach, będących przekształconymi płatkami korony i licznymi pręcikami, 2-15 słupków (najczęściej 5, natomiast u H. foetidus i H. dumentorum - 3).
- Owoce
- Wielonasienne mieszki, u niektórych gatunków nasiona zawierają elajosom.
- Roślina trująca
- Zawiera toksyczne alkaloidy - helleborynę i helleborydynę (stosowane też w medycynie), w smaku piekące.
[edytuj] Systematyka
- Pozycja w systemie Reveala
Gromada: okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Ranunculopsida Brongn., podklasa jaskrowe (Ranunculidae Takht. ex Reveal), nadrząd Ranunculanae Takht. ex Reveal), rząd jaskrowce (Ranunculales Dumort.), podrząd Ranunculineae Bessey in C.K. Adams, rodzina jaskrowate (Ranunculaceae Juss.), podrodzina Helleboroideae (DC.) Beilschm., plemię Helleboreae DC., rodzaj ciemiernik (Helleborus L.)[1].
- Gatunki flory Polski[2]
- ciemiernik czerwonawy, c. purpurowy (Helleborus purpurascens Waldst. & Kit.)
- ciemiernik zielony (Helleborus viridis L.)
- ciemiernik abchaski (Helleborus abchasicus)
- ciemiernik biały (Helleborus niger L.)
- ciemiernik błękitnawy (Helleborus lividus)
- ciemiernik bośniacki (Helleborus bosniacus)
- ciemiernik cuchnący (Helleborus foetidus)
- ciemiernik gajowy (Helleborus dumetorum Waldst. & Kit.)
- ciemiernik istryjski (Helleborus istriacus)
- ciemiernik kaukaski (Helleborus caucasicus)
- ciemiernik korsykański (Helleborus corsicus)
- ciemiernik ogrodowy (Helleborus hybridus hort.)
- ciemiernik okrągłolistny (Helleborus cyclophyllus Boiss.)
- ciemiernik rdzawoczerwony (Helleborus atrorubens)
- ciemiernik serbski (Helleborus serbicus)
- ciemiernik tybetański (Helleborus thibetanus)
- ciemiernik wielodzielny (Helleborus multifidus)
- ciemiernik wonny (Helleborus odorus)
- ciemiernik wschodni (Helleborus orientalis)
- Inne gatunki (wybór)
[edytuj] Zastosowanie
- Roślina ozdobna : uprawiane są jako rośliny ozdobne: H. niger, H. viridis oraz mieszańce z udziałem H. orientalis.
- Roślina lecznicza : w Polsce (niegdyś w Bieszczadach) i na Słowacji ciemiernik purpurowy (H. purpurascens) stosowany był w medycynie ludowej w dolegliwościach sercowych. Ciemiernik kaukaski (sprzedawany pod rosyjską nazwą "moroznik") jest wykorzystywany jako lek oczyszczający organizm i wspomagający przy odchudzaniu.
Przypisy
- ↑ Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju Helleborus wg Reveala
- ↑ 2,0 2,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular plants of Poland - a chekclist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. IB PAN, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ Ludmiła (red.) Karpowiczowa: Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
[edytuj] Bibliografia
- Ludmiła (red.) Karpowiczowa: Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- (en) Opis rodzaju