Cladosporium

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cladosporium
Ilustracja
Cladosporium cladosporioides. Konidiofory z konidiami
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ workowce
Klasa Dothideomycetes
Rząd Capnodiales
Rodzina Cladosporiaceae
Rodzaj Cladosporium
Nazwa systematyczna
Cladosporium Link
Mag. Gesell. naturf. Freunde, Berlin 7: 37 (1816)
Typ nomenklatoryczny
Cladosporium herbarum (Pers.) Link 1816
Mikroskopowe zdjęcie strzępek i zarodników Cladosporium
Grzybnia Cladosporium na butelkach wina w winiarni

Cladosporium Link – liczący kilkaset gatunków rodzaj grzybów z klasy Dothideomycetes[1]. Są to grzyby mikroskopijne, szeroko rozprzestrzenione na świecie i występujące w różnych strefach klimatycznych. Większość gatunków to saprotrofy rozwijające się na obumarłych roślinach, grzybach i innych odpadach organicznych, niektóre jednak są pasożytami roślin[2].

Morfologia[edytuj]

Strzępki czasami tworzą stromatyczne zespoły. Wyrastają z nich pojedynczo lub w pęczkach, proste lub powyginane, zazwyczaj nierozgałęzione kilkukomórkowe konidiofory o powierzchni gładkiej lub brodawkowanej. Mają oliwkowobrunatną barwę i wyraźnie odróżniają się od jasnobrunatnych strzępek. Komórki konidiotwórcze wyrastają na szczycie trzonka, lub na jego przebiegu, i są z nim złączone. Posiadają jeden tylko punkt konidiotwórczy, wyrastające z niego konidium staje się komórką konidiotwórczą dla następnego konidium. Dzięki temu powstają nierozgałęzione lub akropetalnie rozgałęzione łańcuszki konidiów. W punktach konidiotwórczych występują wyraźne ciemne blizny otoczone obręczą. Konidia mają barwę od jasnobrunatnej do brunatnej, zazwyczaj są jedno-, lub dwukomórkowe, ale zdarzają się trzy- i czterokomórkowe. W obrębie gatunku wielkość konidiów jest zróżnicowana. Małe konidia zazwyczaj są jednokomórkowe i mają kształt od niemal kulistego przez owalny i elipsoidalny do niemal cylindrycznego. Duże konidia są kilkukomórkowe i mają kształt elipsoidalny, prawie cylindryczny lub wrzecionowaty. Powierzchnia gładka lub brodawkowana[2].

Znaczenie[edytuj]

Cladosporium jako czynnik alergenny

Zarodniki wielu gatunków Cladosporium występują w powietrzu, zarówno na zewnątrz pomieszczeń, jak i w mieszkaniach. Przez wiatr są roznoszone na bardzo duże odległości. Obok pyłków roślin zarodniki Cladosporium i Alternaria należą do najważniejszych alergenów wywołujących u ludzi uczulenia (alergie), przy czym zarodników Cladosporium jest w powietrzu zazwyczaj więcej niż zarodników Alternaria. W Polsce największy szczyt zarodnikowania Cladosporium przypada na miesiące od maja do sierpnia. Szczególnie intensywne zarodnikowanie Cladosporium następuje, gdy po okresie ciepłym, ale deszczowym, następują dni pogodne, suche i wietrzne. Grzybnia Cladosporium dobrze rozwija się w pomieszczeniach źle wentylowanych i wilgotnych – w piwnicach, kuchniach, łazienkach, sklepach antykwarycznych, pomieszczeniach archiwów i bibliotek. Ich rozwojowi sprzyja obecność w pomieszczeniach roślin doniczkowych, ptaków i dużych ilości kurzu domowego[3].

Zarodniki Cladosporium dostając się wraz z wdychanym powietrzem do dróg oddechowych mogą spowodować alergię wziewną. Ponieważ są mniejsze od ziarn pyłku, wnikają do dróg oddechowych łatwiej i głębiej. Mogą powodować alergię zarówno górnych, jak i dolnych dróg oddechowych[3]. Nie wytwarzają groźnych mykotoksyn, ale wydzielają lotne substancje zapachowe[4].

Cladosporium jako nadpasożyty

Niektóre gatunki Cladosporiumnadpasożytami – rozwijają się na pasożytniczych grzybach należących do rdzowców, mączniakowców i innych. Zasiedlają ich grzybnię i niszczą wytwarzane przez nie zarodniki. Mogą być wykorzystane do biologicznego zwalczania groźnych grzybowych chorób roślin wywoływanych przez te grzyby[5].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cladosporiaceae, Capnodiales, Dothideomycetidae, Dothideomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Synonimy: Acrosporella Riedl & Ershad, Azosma Corda, Didymotrichum Bonord., Heterosporium Klotzsch ex Cooke, Hormodendrum Bonord., Mydonosporium Corda, Myxocladium Corda, Polyrhizium Giard, Spadicesporium V.N. Boriss. & Dvoïnos, Sporocladium Chevall[6].

Na początku XXI wieku przeprowadzono szereg badań nad gatunkami z rodzaju Cladosporium, które spowodowały duże zmiany w taksonomii tego rodzaju. Liczne gatunki okazały się anamorfami innych rodzajów: Passalora, Pseudocercospora, Stenella i Zasmidium, jednocześnie opisano nowe gatunki Cladosporium[7].

Niektóre gatunki występujące w Polsce[edytuj]

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[8]. Wykaz gatunków na podstawie checklist. Uwzględniono tylko taksony zweryfikowane przez Index Fungorum[9].

Przypisy

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2014-09-02].
  2. a b Joanna Marcinkowska: Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii. Warszawa: PWRiL, 2012. ISBN 978-83-09-01048-7.
  3. a b Grzyby mikroskopowe (pleśniowe). [dostęp 2017-09-13].
  4. Deshmukh, S.K.; Rai, M.K. (2005). Biodiversity of fungi : their role in human life. Enfield, NH: Science Publishers. p. 460. ISBN 1578083680
  5. praca doktorska. Grzyby z rodzaju Cladosporium jako nadpasożyty grzybów rdzawnikowych i mączniaków prawdziwych. [dostęp 2017-09-13].
  6. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2017-09-13].
  7. The genus Cladosporium. [dostęp 2017-09-13].
  8. Index Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2015-12-16].
  9. Wiesław Mulenko, Tomasz Majewski, Małgorzata Ruszkiewicz-Michalska: A preliminary checklist of micromycetes in Poland. Wstępna lista grzybów mikroskopijnych Polski. Kraków: W. Szafer. Institute of Botany, PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-75-4.