Cmentarz Podgórski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz Podgórski (nowy)
Obiekt zabytkowy nr rej. A-1429/M z 29.12.2014[1]
Ilustracja
Brama główna
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków-Podgórze
Adres Wapienna 13
Typ cmentarza komunalny
Powierzchnia cmentarza 8,33 ha
Data otwarcia 17 kwietnia 1900
Zarządca Zarząd cmentarzy komunalnych w Krakowie
Rejon II – Podgórze
Mapa cmentarza
Mapa cmentarza
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Cmentarz Podgórski (nowy)
Cmentarz Podgórski (nowy)
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Cmentarz Podgórski (nowy)
Cmentarz Podgórski (nowy)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz Podgórski (nowy)
Cmentarz Podgórski (nowy)
Ziemia50°02′15,5″N 19°57′45,6″E/50,037639 19,962667
Strona internetowa

Cmentarz Podgórski (nowy)krakowski cmentarz komunalny, położony w Podgórzu u stóp kopca Krakusa przy ul. Wapiennej 13.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Został założony w 1900 roku po wyczerpaniu miejsc na starym Cmentarzu Podgórskim. Decyzję w sprawie założenia nowego cmentarza podjęła Rada Miasta Podgórza już w maju 1897 r. Jego powierzchnia wynosi 8,37 hektara.

Pierwszą osobą pochowaną na nowym cmentarzu 17 kwietnia 1900 r. była 23-letnia Tekla Dudek z Zakrzówka. Jej grobu dzisiaj już nie ma. Do końca 1900 r. odbyło się 381 pogrzebów, co wiemy z bardzo skrupulatnie prowadzonej od samego początku dokumentacji. W 1907 r. poświęcono kaplicę cmentarną, a 3 lata później dokonano pierwszego rozszerzenia terenu cmentarza.

Wybuch I wojny światowej i obecność dużej stacji kolejowej spowodowały, że w Podgórzu pojawiły się transporty rannych i jeńców wojennych, co miało również swoje odbicie na cmentarzu. Dla wojska wydzielono kwaterę XI (zachowała się jej część z pomniczkiem), i w latach 1914–1919 pochowano tutaj 332 żołnierzy oraz jeńców.

Wyczerpanie miejsca pod pochówek sygnalizowano już w 1916 r., jednak wobec braku funduszy na rozszerzenie cmentarza rozpoczęto przekopywanie najstarszych kwater. Takie akcje prowadzono średnio co 3 lata, od 1920 r. i było ich 6.

W 1934 r. ekshumowano i przeniesiono grób trzynastu Legionistów. W nowym miejscu wystawiono pomnik z motywem legionowej czapki, autorstwa Czesława Mączki.

Cmentarz poszerzono ostatecznie w 1942 r. otaczając całość ogrodzeniem, a później poszerzano jeszcze dwukrotnie w latach 1947–1948 i 1975–1976.

Opis cmentarza[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz przedstawia przekrój społeczny mieszkańców Podgórza. Niewiele jest tutaj grobów szlacheckich, rzadko trafia się określenie „obywatel ziemski”, przeważają przemysłowcy, kupcy, rzemieślnicy i właściciele firm budowlanych. Posiadają oni grobowce wykonane według własnych wzorów przy głównej alei cmentarza, np. grobowiec rodzinny Matecznych – właścicieli zakładu leczniczo-kąpielowego w Krakowie.

Bardzo liczną grupę stanowią groby i grobowce kolejarzy. Bliskość dużego węzła komunikacyjnego powodowała, że właśnie tutaj, w Podgórzu, Prokocimiu, Bieżanowie i okolicach, osiedlało się najwięcej, jak mawiano, robotniczej „arystokracji”.

Na nagrobkach można oglądać zdjęcia w kolejarskich mundurach, płaskorzeźby Matki Boskiej i Chrystusa w koronie cierniowej, niektóre z nich mogą być dziełem Karola Hukana i jego pracowni. W inskrypcjach nagrobnych często podkreślano udział w powstaniu styczniowym lub jakąkolwiek z nim styczność (np: żona powstańca styczniowego). Niewiele jest tutaj przykładów rzeźby nagrobnej; pojawiają się personifikacje Żałoby i Smutku w postaciach kobiet z wieńcami różanymi, siedzące przy krzyżu lub urwanej kolumnie (np. grób Stanisława Balickiego, powstańca styczniowego, urzędnika kolei zmarłego w 1912 r.).

Cmentarz posiadał, dziś już nie zachowaną, kwaterę dla protestantów i zgodnie z wymogami prawa kanonicznego kwaterę dla samobójców. Znajdowała się ona w miejscu dzisiejszej kwatery VIIIa. Do dziś przetrwał jedynie grób tragicznie zmarłego w wieku 21 lat Edwarda Cholewy, któremu nagrobek wystawili koledzy robotnicy; jest to zarazem najstarszy przykład solidarności tego środowiska zachowany w Krakowie.

Na cmentarzu obok wojskowych są jeszcze 3 zbiorowe grobowce: proboszczów i wikarych z parafii św. Józefa, OO Redemptorystów w Podgórzu, oraz Księży Sercanów z parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Płaszowie. W tym ostatnim grobie spoczywa założyciel polskiej prowincji Sercanów i rektor domu zakonnego w Krakowie O. Kazimierz Wiecheć[2] (1896-1950).

Znani i zasłużeni[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Pochowani na Nowym Cmentarzu Podgórskim.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-06-30. [dostęp 2015-03-14].
  2. Ks. Kazimierz Wiecheć – założyciel Prowincji Polskiej urodzony: 29.02.1896 – Pychowice k. Krakowa rektor: Kraków-Płaszów: 1930-1936 zmarł: 12.12.1950 – Kraków-Płaszów

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Karolina Grodziska: Cmentarze Podgórza. Kraków: Secesja, 1992.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]