Człowiek z żelaza – polski film fabularny z roku 1981 w reżyserii Andrzeja Wajdy. Scenariusz został napisany przez Aleksandra Ścibora-Rylskiego, muzykę skomponował Andrzej Korzyński. Film jest kontynuacją "Człowieka z marmuru". Zrealizowano go w okresie ograniczonej działalności cenzury między rokiem 1980 a wprowadzeniem stanu wojennego w grudniu 1981. Zawiera wiele odwołań do tryumfującego w tym czasie ruchu Solidarności. Epizody grają m.in. Anna Walentynowicz i Lech Wałęsa, pojawiają się też fragmenty kronik ze strajku w Stoczni Gdańskiej. Film zdobył Złotą Palmę na Festiwalu Filmowym w Cannes w 1981 r. i był nominowany do Oscara.

[edytuj] Obsada

• Jerzy Radziwiłowicz - Maciek Tomczyk, syn Birkuta/Mateusz Birkut
• Krystyna Janda - Agnieszka
• Marian Opania - Redaktor Winkel
• Irena Byrska - matka Hulewicz
• Wiesława Kosmalska - Wiesława Hulewicz
• Bogusław Linda - Dzidek
• Franciszek Trzeciak - Badecki
• Andrzej Seweryn - Kapitan Wirski
• Marek Kondrat - Grzenda
• Jerzy Trela - Antoniak
• Maja Komorowska - aktorka recytująca wiersz Miłosza
• Krystyna Zachwatowicz - Hanka Tomczyk
• Janusz Zaorski
• Wojciech Alaborski
• Tatiana Sosna-Sarno
• Bożena Dykiel – kadrowa
• Janusz Gajos – jako Zastępca Przewodniczącego Radiokomitetu
• Zbigniew Buczkowski - kierowca prezesa Radiokomitetu
• Artur Barciś - student
• Adam Ferency - stoczniowiec
• Irena Kownas - kobieta przygotowywana do programu radiowego
• Wojciech Alaborski - personalny
• Lech Wałęsa - gra siebie
• Janusz Zaorski - Mundek
• Tatiana Sosna-Sarno - sekretarka w tv
• Jacek Domański - pracownik telewizji
• Krzysztof Janczar - Kryska, przyjaciel Maćka w 1970
• Marcin Troński - doradca prezesa Radiokomitetu
• Halina Łabonarska - lekarka w szpitalu psychiatrycznym

(nie występuje w czołówce)

• Krzysztof Zaleski - funkcjonariusz więzienny
• Kazimierz Orzechowski - ksiądz odprawiający mszę w stoczni
• Stanisław Michalski - przewodniczący Rady Zakładowej w stoczni
• Leonard Andrzejewski - SB-ek na cmentarzu na pogrzebie Birkuta
• Bogusław Sobczuk - redaktor tv
• Michał Juszczakiewicz - młody stoczniowiec
• Beata Poźniak (niewymieniony w czołówce)
• Lech Grzmociński - Kierowca, pracownik SB
• Krzysztof Machowski - Pracownik telewizji
• Klemens Mielczarek
• Magdalena Jarosz
• Witold Kałuski
• Jan Szczepański - SB-ek przeszukujący mieszkanie pani Hulewicz
• Lech Sołuba - Dziennikarz
• Maciej Michalak
• Jolanta Kozak-Sutowicz - Przedszkolanka z Elbląga mająca wystąpić w telewizji

[edytuj] Fabuła

Uwaga! W dalszej części artykułu znajdują się szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.

Gdańsk, rok 1980. W Stoczni Gdańskiej trwa strajk. Radiowy dziennikarz, redaktor Winkel (Marian Opania) ma problemy z alkoholem i jest koniunkturalnym dziennikarzem, "pieprzącym głodne kawałki" jak sam mówi. Dostaje polecenie od przełożonych (Janusz Gajos jako zastępca Przewodniczącego) z Radiokomitetu, aby zrealizować reportaż kompromitujący Maćka Tomczyka (Jerzy Radziwiłowicz), robotnika Stoczni Gdańskiej, działacza Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego. Zostaje wysłany do Gdańska, gdzie "opiekę" nad nim przejmuje SB. Winkel, będący stale w stanie wskazującym, nieświadomie podpisuje deklarację o współpracy z bezpieką. Ma poznać środowisko Tomczyka, jego żonę Agnieszkę (Krystyna Janda) i przygotować materiał wyjściowy na podstawie dostarczonych mu materiałów SB. Badecki (Franciszek Trzeciak), przedstawiciel władz, uświadamia mu wagę zadania. W tłumie przed bramą zakładu Winkel spotyka znajomego, Dzidka (Bogusław Linda). Ten opowiada mu o Tomczyku. Aby uzyskać przepustkę na teren stoczni, Winkel odwiedza rodzinę Wiesławy Hulewicz. Dowiaduje się, że Tomczyk jest mężem Agnieszki, która w roku 1976 robiła film o Mateuszu Birkucie, ojcu Maćka.

Tu kończą się szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.

[edytuj] Zobacz też

• Polskie filmy zgłoszone do rywalizacji o Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Informacje Wydziału Kultury KC PZPR na temat cenzury w filmie "Człowiek z żelaza"

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Człowiek z żelaza w bazie Internet Movie Database (IMDb) (en)
• Człowiek z żelaza w bazie filmweb.pl
• Człowiek z żelaza w bazie filmpolski.pl
• Człowiek z żelaza w bazie stopklatka.pl