Współrzędne: 51°23′0″N 30°06′0″E / 51.38333, 30.1

pol. Czarnobyl ukr. Чорнобиль
Państwo	Ukraina
Obwód	kijowski
Położenie	51° 23' N 30° 06' E
Ludność  • liczba ludności	0
Kod pocztowy	07270
Położenie na mapie Ukrainy pol. Czarnobyl ukr. Чорнобиль
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Czarnobyl (ukr. Чорнобиль, ros. Чернобыль) – miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, u ujścia rzeki Usz do Prypeci. Znane głównie jako miejsce odległe o 18 kilometrów od największej w dziejach katastrofy atomowej, przed katastrofą zamieszkane przez około 15 tysięcy ludzi. Obecnie mieszkają tam (czasowo, w systemie zmianowym) głównie naukowcy i pracownicy rożnych agencji, działa też sklep. Ukraińskie normy dotyczące czasu przebywania ludzi na terenie Zony limitują czas ich obecności na terenie Czarnobyla do trzech miesięcy w ciągu roku.

[edytuj] Historia

Wykopaliska archeologiczne świadczą o istnieniu miasta na przełomie XI/XII w. Wzmiankowany po raz pierwszy w 1193, należał do Księstwa Kijowskiego. Od połowy XIV wieku należał do Litwy, w 1596 włączony do Korony. W XVI wieku ważny ośrodek handlowy położony przy szlakach wodnych, liczył wtedy trochę ponad tysiąc mieszkańców. Czarnobyl podupadł w połowie wieku XVII w czasie powstania Chmielnickiego. Od 1793 w zaborze rosyjskim. W II poł. XVIII wieku osiedla się duża grupa rosyjskich raskolników, wtedy też zaczyna się intensywne osadnictwo żydowskie. Pod koniec XIX wieku żydzi stanowią blisko 60% mieszkańców, prawosławni 33%, raskolnicy 9%, katolicy 1%. Od zaborów do rewolucji październikowej jeden z większych centrów chasydyzmu w państwie carskim, siedziba dynastii cadyków Twerskich. W XIX i I poł. XX wieku ważny towarowy i pasażerski port rzeczny, który był wtedy podstawą gospodarki miasta. Miasto specjalizowało się także w produkcji i handlu drewnem, smołą, dziegciem oraz warzywami, których głównym odbiorcą był pobliski Kijów. Podczas kampanii kijowskiej w 1920 miejsce zwycięskiej bitwy polskiej Flotylli Rzecznej Marynarki Wojennej z sowiecką flotyllą dniestrzańską. W latach 1922-1991 w Ukraińskiej SRR. Prawa miejskie od 1941. W czasie okupacji hitlerowskiej Niemcy wymordowali większość żydowskiej społeczności. Od 1977 do 2000 roku koło Czarnobyla działała elektrownia atomowa, w której w 1986 roku nastąpiło rozerwanie i pożar reaktora nr 4.

[edytuj] Zabytki

Obecnie jedynym zabytkiem jest cerkiew prawosławna pw. św. Illi z 1789. Pozostałe cenne budowle: zamek z XVI w., kościół i klasztor dominikański z 1630, pałac Chodkiewiczów z XVIII w. oraz dwie cerkwie i synagogi z XIX wieku zniszczono w okresie sowieckim.

[edytuj] Rezerwat

Po katastrofie wokół elektrowni utworzono kilkanaście całkowicie lub częściowo zamkniętych stref (patrz mapa z prawej). Łącznie strefy zamkniętego dostępu dla ludzi objeły obszar ponad 4769 km²^[1]. Z powodu dużych ilości pozostawionego przez ewakuowanych w pośpiechu ludzi pokarmu nastąpił szybki wzrost liczby gryzoni zamieszkujących zamknięty obszar. Pojawiły się nawet głosy postulujące ich wytrucie, jednak natura sama ustabilizowała sytuacje. Do zamkniętych stref zaczeło przybywać coraz więcej drapieżników i kolejnych zwierząt łańcucha troficznego.

Liczebność zwierząt zwyczajowo zamieszkujących te tereny, takich jak wilk szary, dzik, sarna, jeleń szlachetny, łoś i bóbr zwiększyła się kilkunastokrotnie. Wokół Czarnobyla rozwija się także wiele gatunków zwierząt, które wygineły na tych teranach dziesiątki lat wcześniej lub nie występowały w ogóle^[2], jak niezwykle rzadki koń Przewalskiego, żubr, ryś lub niedźwiedź brunatny, nie widziany na tych terenach od kilkuset lat. Do strefy ochronnej powróciło wiele gatunków rzadkich ptaków, jak czarny bocian czy orzeł bielik, oraz mnóstwo łabędzi i sów. Zarówno wśród fauny jak i flory nie obserwuje się żadnych negatywnych skutków oddziaływania skażenia radioaktywnego.

Zdaniem biologów wyniki tego przeprowadzonego przez naturę eksperymentu są jednoznaczne. Korzyści wynikające z wysiedlenia ludzi znacząco przewyższyły hipotetyczne straty dla ekosystemu wynikające z samej katastrofy.^[3] Tylko dzięki temu możliwe było powstanie tego nieoficjalnego, choć największego rezerwatu w Europie.

Patrz link zewnętrzny: stado koni Przewalskiego wypasające się na tle sarkofagu

[edytuj] Katastrofa atomowa

Zobacz więcej w osobnym artykule: Katastrofa w Czarnobylu.

Obecnie Czarnobyl to miejsce znane głównie z awarii reaktora atomowego. W tamtejszej elektrowni 26 kwietnia 1986 nastąpiła największa katastrofa w dziejach elektrowni jądrowych. Doszło do przegrzania i częściowego stopienia rdzenia reaktora i wybuchu chemicznego wodoru powstałego w wyniku awarii systemu chłodzenia, została rozerwana obudowa reaktora i budynek w którym się mieścił. Doszło do bezpośredniej emisji do atmosfery i otoczenia elektrowni materiałów radioaktywnych z wnętrza reaktora. Zdaniem raportu Forum Czarnobyla (w skład którego wchodziło WHO i ONZ), bezpośrednio w wyniku katastrofy zmarło 30 osób, ponad 200 zachorowało na chorobę popromienną^[4], a z otaczających elektrownię terenów w promieniu 30 km ewakuowano ponad 130 tys. ludzi, tworząc zamkniętą strefę ochronną. Reaktor typu RBMK-1000, który uległ awarii, pokryto betonowo-stalową osłoną; pozostałe trzy reaktory pracowały dalej, ostatni z nich (numer 3) – sąsiadujący z tym uległym awarii w 1986 r. pracował do 2000 r. Obecnie trwa remont osłony reaktora 4. Już w tym roku mają rozpocząć się prace nad podobną do hangaru przesuwną budowlą, która odizoluje ruinę do czasu ostatecznego rozwiązania. Kilkaset metrów od uszkodzonego reaktora wznoszone będą metalowe łuki, które połączone zostaną w jedną strukturę, tzw. arkę. Konstrukcja o wymiarach 150 na 200 m zostanie nasunięta na miejsce po betonowych szynach.

Według naukowców (m.in. z UNSCEAR – Komitet Naukowy Narodów Zjednoczonych ds. Skutków Promieniowania Atomowego), katastrofa miała znacznie mniejsze rozmiary niż od lat głoszą media. Wszystkie badania radiometryczne potwierdzają, że silnie skażony obszar w okolicach elektrowni ma powierzchnię zaledwie pół kilometra kwadratowego.^[5] Dawki promieniowania jakie otrzymały matki będące w ciąży były znacznie mniejsze od tych, jakie w ułamku sekundy otrzymały kobiety w Nagasaki i Hiroszimie, a jednak w Japonii nie odnotowano zwiększonej ilości urodzeń dzieci z poważnymi wadami genetycznymi^[6].

[edytuj] Czarnobyl-2

Nieopodal Czarnobyla znajdują się pozostałości radzieckiego strategicznego radaru pozahoryzontalnego Duga-2, pracującego w zakresie fal krótkich, zwana "Okiem Moskwy", znana też wśród krótkofalowców i profesjonalnych użytkowników eteru jak Russian Woodpecker ("rosyjski dzięcioł"). Miejsce to nazywane jest Czarnobyl-2.

[edytuj] Bibliografia

• Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski & Władysław Walewski, 1880: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Wydawnictwo Wędrowiec, Warszawa.

[edytuj] Zobacz też

• Elektrownia jądrowa w Czarnobylu
• Miasto Prypeć
• Katastrofa w Czarnobylu
• Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Czarnobylu

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Zdjęcia uszkodzonej elektrowni (en)
• Zdjęcie satelitarne na maps.google.com (en)

Przypisy

p • d • e

Miasta obwodu kijowskiego

Berezań • Biała Cerkiew • Bohusław • Boryspil • Bojarka • Browary • Bucza • Czarnobyl • Fastów • Irpiń • Jahotyn • Kaharłyk • Myroniwka • Obuchiw • Perejasław Chmielnicki • Prypeć • Rżyszcziw • Skwyra • Sławutycz • Taraszcza • Tetijiw • Uzyn • Ukrajinka • Wasylkiw • Wyszhorod • Wysznewe