Czesław Kiszczak
Data i miejsce urodzenia	19 października 1925 Roczyny
Premier Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Okres urzędowania	od 2 sierpnia 1989 do 17 sierpnia 1989
Przynależność polityczna	Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Poprzednik	Mieczysław Rakowski
Następca	Tadeusz Mazowiecki
Minister spraw wewnętrznych PRL
Przynależność polityczna	Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowania	od 31 lipca 1981 do 6 lipca 1990
Poprzednik	Mirosław Milewski
Następca	Krzysztof Kozłowski
Poseł IX kadencji Sejmu PRL
Przynależność polityczna	Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowania	od 13 października 1985 do 3 czerwca 1989

Czesław Kiszczak (ur. 19 października 1925 w Roczynach) – generał broni Wojska Polskiego, działacz komunistyczny, minister spraw wewnętrznych w latach 1981-1990, Prezes Rady Ministrów PRL w okresie od 2 sierpnia do 17 sierpnia 1989, poseł IX kadencji. Wcześniej szef m.in. kontrwywiadu WSW, Zarządu II Sztabu Generalnego WP.

[edytuj] Życiorys

Jego ojciec był hutnikiem. W połowie lat 30. stracił pracę za działalność lewicową. Czesław Kiszczak w czerwcu 1941 znalazł się na robotach przymusowych we Wrocławiu. Wczesną wiosną 1943 skierowano go na wschód, do prowizorycznego obozu w Pustyni Błędowskiej. Stamtąd skierowano go do pracy w kopalni w Miechowicach. Uciekł z kopalnii w rodzinne strony. Ponieważ rodzice byli w obozie, przedostał się do Generalnej Guberni do Krakowa. Złapany w łapance, został wysłany do Wiednia, do pracy na kolei. Tam zetknął się z komunistami austriackimi. W maju 1945 wrócił do Roczyn i zapisał się do PPR. W 1945 roku ukończył w Łodzi Centralną Szkołę Partyjną. Skierowany został do wojska, jako oficer, lecz stamtąd usunieto go z pracy partyjnej ze wzgledu na zbyt młody wiek i brak doświadczenia. Dlatego trafił do kontrwywiadu wojskowego (informacji wojskowej).

Od 1945 roku był członkiem PPR, później PZPR. Członek Biura Politycznego Komitetu Centralnego PZPR w latach 1986-90. Od 1945 był funkcjonariuszem Głównego Zarządu Informacji Wojska Polskiego, gdzie zajmował się m.in. oskarżaniem o szpiegostwo i dywersję żołnierzy Andersa^[1].

W 1946 został pracownikiem polskiej misji wojskowej w Londynie. Od 1951 szef informacji 18. Dywizji Piechoty w Ełku. Odejście z GZI WP było protestem przeciwko aresztowaniu marszałka Michała Roli-Żymierskiego, generała Józefa Kuropieski i pułkownika Stanisławy Sowińskiej. W 1953 został zwolniony z kontrwywiadu wojskowego i skierowany do Departamentu Kadr MON z wnioskiem o zwolnienie do rezerwy. Dzięki pułkownikowi Jerzemu Dobrowolskiemu trafił 1954 do wydziału w departamentu finansów MON. Od 1957 był funkcjonariuszem WSW. Do 1965 był szefem kontrwywiadu Marynarki Wojennej. Awansowany na szefa kontrwywiadu Śląskiego Okręgu Wojskowego. W 1967 został zastępcą szefa WSW gen. Teodora Kufla. W 1972 został szefem Zarządu II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (wywiad wojskowy). W 1978 mianowany zastępcą szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Od 1979 szef kontrwywiadu wojskowego WSW. W 1981 przeszedł do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych na stanowiska ministra. Był bliskim współpracownikiem gen. Jaruzelskiego. Członek WRON, brał udział w organizowaniu stanu wojennego.

Obciążany jest odpowiedzialnością za śmierć kilkunastu górników z kopalni Wujek w dniu 16 grudnia 1981 roku na początku stanu wojennego. Inicjator Akcji Hiacynt w 1985 roku, wymierzonej w środowisko gejów (zarejestrowano ok. 11.000 osób). Zaangażowany w tuszowanie morderstw Grzegorza Przemyka, księdza Popiełuszki oraz innych naruszeń praw człowieka przez SB.

Był uczestnikiem rozmów w Magdalence i prac Okrągłego Stołu.

Desygnowany na premiera w lipcu 1989 roku, nie zdołał utworzyć rządu (nie uzyskał poparcia ZSL i SD). W rządzie Mazowieckiego awansował do funkcji wicepremiera. 6 lipca 1990 wycofał się z życia politycznego, przekazując resort spraw wewnętrznych Krzysztofowi Kozłowskiemu.

Książka "Kto jest kim w Polsce. Inaczej. cz II" Andrzeja Kępińskiego i Zbigniewa Kilara, Czytelnik, Warszawa 1986 (str. 210-278) zawiera obszerny wywiad z generałem Kiszczakiem, ze szczególnie ciekawymi uwagami dotyczącymi jego działalności w latach 1943-1954.

W roku 1991 nakładem Polskiej Oficyny Wydawniczej BGW ukazała się książka pod tytułem: "Generał Kiszczak mówi... prawie wszystko" będąca zapisem wywiadu przeprowadzonego z Generałem Czesławem Kiszczakiem przez Witolda Beresia i Jerzego Skoczylasa.

Duży rozgłos wywołał wywiad jakiego generał Kiszczak udzielił w lutym 2001 roku "Gazecie Wyborczej" ("Pożegnanie z bronią"), choć większe kontrowersje dotyczyły słów drugiego rozmówcy Moniki Olejnik - Adama Michnika.

[edytuj] Procesy sądowe

W 1996 wyrokiem uniewinniającym zakończył się pierwszy proces gen. Kiszczaka. Oskarżony był on o napisanie szyfrogramu umożliwiającego milicji użycie broni wobec strajkujących.

W drugim procesie, który zakończył się w 2004 Kiszczak został wyrokiem sądu uznany za winnego przyczynienia się do śmierci górników z kopalń Wujek i Manifest Lipcowy w grudniu 1981 r. Sąd skazał generała na 4 lata więzienia (w wyniku amnestii złagodzono karę do 2 lat i zawieszono jej wykonanie). Sąd apelacyjny nakazał powtórzyć proces.

Aktualnie w Warszawie trwa trzeci proces generała. W lutym 2007 miał zapaść wyrok, jednak oskarżony się rozchorował.^[2] Obrońcą generała jest adwokat Grzegorz Majewski z Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie.

We wrześniu 2007 dwóch działaczy na rzecz LGBT - Szymon Niemiec i Jacek Adler - złożyło do IPN wniosek o ściganie gen. Kiszczaka za wydanie rozkazu rozpoczęcia "Akcji Hiacynt"^[3].

W kwietniu 2008 szczeciński oddział IPN wysłał do sądu akt oskarżenia o wyrzucenie z pracy w 1985 roku pracownika ministerstwa za ochrzczenie córki^[4].

10 lipca 2008 roku sąd uznał, że były szef ministerstwa spraw wewnętrznych gen. Czesław Kiszczak ponosi "winę nieumyślną" za przyczynienie się do śmierci górników z kopalni "Wujek" i umorzył sprawę (wyrok nie jest prawomocny).

[edytuj] Bibliografia

• Bereś W., Skoczylas W., Generał Kiszczak mówi... prawie wszystko. Oficyna Wydawnicza BGW, Warszawa 1991, ss. 307 + zdjęcia. ISBN 83-7076-107-6
• Byłem człowiekiem Kiszczaka. Generał Marek Ochocki w rozmowie z Krzysztofem Spychalskim. Wyd. Athos, Łódź 1992, ss. 301 + zdjęcia. ISBN 83-900-359-0-6
• Kępiński A., Kilar Z., Kto jest kim w Polsce. Inaczej. Cz. II. Wyd. Czytelnik, Warszawa 1986, s. 210-278. ISBN 83-07-01701-7
• Olejnik M., Pożegnanie z bronią. [w:] Gazeta Wyborcza, luty 2001.
• Widacki J., Czego nie powiedział generał Kiszczak. Z Janem Widackim rozmawia Wojciech Wróblewski. Polska Oficyna Wydawnicza BGW, Warszawa 1992, ss. 208 + zdjęcia. ISBN 83-7066-324-9

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Stosunki między Czesławem Kiszczakiem, a gen. Jaruzelskim, i Rosjanami (en). [dostęp 14 grudnia 2008]. – raport CIA ze stycznia 1982 na podstawie informacji pułk. Kuklińskiego

Przypisy

p • d • e • h Rząd Edwarda Babiucha W dniu zaprzysiężenia Edward Babiuch • Kazimierz Barcikowski • Mieczysław Jagielski • Roman Malinowski • Tadeusz Pyka • Tadeusz Wrzaszczyk • Jerzy Bafia • Zbigniew Bartosiewicz • Tadeusz Bejm • Adam Glazur • Janusz Górski • Eugeniusz Grochal • Mieczysław Grudzień • Wojciech Jaruzelski • Andrzej Jedynak • Franciszek Kaim • Jan Kamiński • Ryszard Karski • Józef Kępa • Henryk Kisiel • Leon Kłonica • Aleksander Kopeć • Stanisław Kowalczyk • Adam Kowalik • Krzysztof Kruszewski • Jerzy Kuberski • Włodzimierz Lejczak • Stanisław Mach • Maria Milczarek • Mieczysław Moczar • Zygmunt Najdowski • Henryk Pruchniewicz • Zbigniew Rudnicki • Tadeusz Rudolf • wiktor Sielanko • Tadeusz Skwirzyński • Eugeniusz Szyr • Marian Śliwiński • Maciej Wirowski • Emil Wojtaszek • Mieczysław Zajfryd Późniejsi członkowie rządu Jan Antosik • Władysław Baka • Edward Barszcz • Stanisław Bejger • Jerzy Brzostek • Józef Bury p.o. • Stanisław Ciosek • Józef Czyrek • Witold Dąbrowski p.o. • Lech Domeradzki • Bolesław Faron • Henryk Gawroński • Jerzy Gawrysiak • Zbigniew Gertych • Stanisław Gębala • Mieczysław Glanowski • Manfred Gorywoda • Tadeusz Grabski • Edward Grzywa • Tadeusz Hupałowski • Władysław Jabłoński • Stefan Jarzębski • Janusz Kamiński • Mieczysław Kazimierczuk p.o. • Anna Kędzierska • Czesław Kiszczak • Kazimierz Klęk • Jan Knapik • Zenon Komender • Jerzy Korzonek • Edward Kowalczyk • Waldemar Kozłowski • Zdzisław Krasiński • Marian Krzak • Stanisław Kukuryka • Zygmunt Łakomiec • Adam Łopatka • Edward Łukosz • Janusz Maciejewicz • Zbigniew Madej • Władysław Majewski • Zbigniew Messner • Mirosław Milewski • Benon Miśkiewicz • Jerzy Nawrocki • Tadeusz Nestorowicz • Stanisław Nieckarz • Janusz Obodowski • Włodzimierz Oliwa • Stefan Olszowski • Tadeusz Opolski • Andrzej Ornat • Jerzy Ozdowski • Józef Pińkowski • Czesław Piotrowski • Antoni Rajkiewicz • Mieczysław Rakowski • Florian Siwicki • Zbigniew Szałajda • Tadeusz Szelachowski • Józef Tejchma • Konrad Tott • Jerzy Wojtecki • Jerzy Woźniak • Stanisław Wyłupek • Jan Załęski • Sylwester Zawadzki • Stanisław Zięba • Kazimierz Żygulski

p • d • e • h Rząd Zbigniewa Messnera W dniu zaprzysiężenia Zbigniew Messner • Zbigniew Gertych • Manfred Gorywoda • Władysław Gwiazda • Józef Kozioł • Zbigniew Szałajda • Mirosław Cybulko • Lech Domeradzki • Stanisław Gębala • Edward Grzywa • Stefan Jarzębski • Jerzy Jóźwiak • Janusz Kamiński • Czesław Kiszczak • Aleksander Kwaśniewski • Adam Łopatka • Janusz Maciejewicz • Władysław Majewski • Joanna Michałowska-Gumowska • Benon Miśkiewicz • Stanisław Nieckarz • Józef Niewiadomski • Adam Nowotnik • Marian Orzechowski • Czesław Piotrowski • Florian Siwicki • Konrad Tott • Jerzy Woźniak • Andrzej Wójcik • Stanisław Zięba • Kazimierz Żygulski Późniejsi członkowie rządu Jerzy Bajszczak • Henryk Bednarski • Jerzy Bilip • Bogumił Ferensztajn • Janusz Komender • Aleksander Krawczuk • Władysław Loranc • Waldemar Michna • Tadeusz Olechowski • Janusz Pawłowski • Zdzisław Sadowski • Bazyli Samojlik • Ireneusz Sekuła • Jan Szlachta

p • d • e • h Rząd Mieczysława Rakowskiego W dniu zaprzysiężenia Mieczysław Rakowski • Kazimierz Olesiak • Janusz Patorski • Ireneusz Sekuła • Łukasz Balcer • Stanisław Długosz • Bogumił Ferensztajn • Jacek Fisiak • Zbigniew Grabowski • Michał Janiszewski • Dominik Jastrzębski • Janusz Kamiński • Czesław Kiszczak • Józef Kozioł • Aleksander Krawczuk • Aleksander Kwaśniewski • Władysław Loranc • Marcin Nurowski • Tadeusz Olechowski • Izabela Płaneta-Małecka • Florian Siwicki • Jerzy Szreter • Mieczysław Wilczek • Andrzej Wróblewski Późniejsi członkowie rządu Michał Czarski • Franciszek Gaik • Józef Oleksy • Jerzy Urban

p • d • e • h Rząd Tadeusza Mazowieckiego W dniu zaprzysiężenia Tadeusz Mazowiecki • Jacek Ambroziak• Artur Balazs • Leszek Balcerowicz • Aleksander Bentkowski • Izabella Cywińska • Aleksander Hall • Czesław Janicki • Jan Janowski • Bronisław Kamiński • Czesław Kiszczak• Andrzej Kosiniak-Kamysz • Marek Kucharski • Jacek Kuroń • Aleksander Mackiewicz • Jerzy Osiatyński • Aleksander Paszyński • Henryk Samsonowicz • Florian Siwicki • Krzysztof Skubiszewski • Tadeusz Syryjczyk • Marcin Święcicki • Witold Trzeciakowski • Franciszek Wielądek Późniejsi członkowie rządu Janusz Byliński • Piotr Kołodziejczyk • Krzysztof Kozłowski • Waldemar Kuczyński • Jerzy Slezak • Ewaryst Waligórski

p • d • e • h

Ministrowie spraw wewnętrznych Polski Ludowej

Stanisław Radkiewicz • Władysław Wicha • Mieczysław Moczar • Kazimierz Świtała • Franciszek Szlachcic • Wiesław Ociepka • Stanisław Kowalczyk • Mirosław Milewski • Czesław Kiszczak

 

p • d • e • h

Ministrowie spraw wewnętrznych i administracji III Rzeczypospolitej

Ministrowie spraw wewnętrznych: Czesław Kiszczak  | Krzysztof Kozłowski  | Henryk Majewski  | Antoni Macierewicz  | Andrzej Milczanowski  | Jerzy Konieczny  | Zbigniew Siemiątkowski
Ministrowie spraw wewnętrznych i administracji: Leszek Miller  | Janusz Tomaszewski  | Marek Biernacki  | Krzysztof Janik  | Józef Oleksy  | Jerzy Szmajdziński  | Ryszard Kalisz  | Ludwik Dorn  | Janusz Kaczmarek  | Władysław Stasiak  | Grzegorz Schetyna