Współrzędne: 49°00′0″N 25°46′0″E / 49, 25.76667

Czortków
Herb Czortkowa
Państwo	Ukraina
obwód	tarnopolski
Położenie	49° 00' N 25° 46' E
Ludność (2001) • liczba ludności	29 057
Miasta partnerskie	Leżajsk
Położenie na mapie Ukrainy Czortków

Stara pocztówka

Czortków, ukr. Чортків – miasto rejonowe na Podolu w płd.-zach. Ukrainie w obwodzie tarnopolskim – 29 075 mieszk. w 2001 r. (28 tys. (1991); położony nad Seretem (dopływ Dniestru). Przemysł spożywczy, odzieżowy, naprawcze zakłady samochodowe. Dawne polskie miasto powiatowe w woj. tarnopolskim. Ludność: 5191 w 1921 r., 19 000 w 1931 r.

[edytuj] Zabytki

• ruiny zamku czortkowskiego na tzw. Wygnance z XVI wieku
• kościół rzymskokatolicki pw. św. Stanisława w Czortkowie - dawniej kościół oo. dominikanów. Pierwszy kościół wybudowano wraz z klasztorem oo. dominikanów w 1619 r.; fundatorem był Stanisław Golski. Obecny kościół został wybudowany w 1910 r., w stylu gotyku nadwiślańskiego.
• cerkiew grekokatolicka na tzw. Wygnance z dzwonnicą z XVII wieku
• druga cerkiew drewniana
• stary polski cmentarz z licznymi nagrobkami (zachowany, lecz w znacznym stopniu zdewastowany, mauzoleum i katakumby ofiar ukraińskich egzekucji z lat 1918-1919. Spoczywają tam prochy obrońców Czortkowa z okresu walk polsko-ukraińskich, m.in. młodzi Polacy 16-, 17-letni gimnazjaliści.
• muzeum

[edytuj] Historia

Miasto założone przez Jerzego Czortkowskiego, prawa miejskie potwierdzone w roku 1522, kolejni właściciele to Golscy, Potoccy, Wróblewscy, Sadowscy.

• W XIV w. włączony do Polski, wzmiankowany w 1522.
• W 1522 otrzymał prawa miejskie, na prawie magdeburskim. Miasto założone przez Jerzego Czortkowskiego w miejscu wcześniejszej osady.
• W 1672-1683 w granicach Turcji – jako wynik uzgodnień w traktacie buczackim.
• 1683-1772 – należał do Rzeczypospolitej Polskiej.
• Od 1772 w wyniku rozbioru Polski znalazł się w Cesarstwie Austriackim.
• 1918-1939 w granicach Polski.
  • Do 1939 roku: miasto powiatowe (powiat czortkowski) w województwie tarnopolskim, znajdowało się tu również dowództwo Brygady KOP "Podole" i garnizon macierzysty Batalionu KOP "Czortków".
• 1939-1941 pod okupacją sowiecką, deportacje Polaków) w głąb ZSRR.
• 1940 – powstanie czortkowskie – pierwszy na okupowanych ziemiach powstańczy zryw podczas II wojny światowej
• 1941-1944 pod okupacją niemiecką.
• 1945-1991 w Ukraińskiej SRR.
• 1946 – wysiedlenie Polaków
• Od 1991 na Ukrainie.

[edytuj] Ludzie związani z miastem

• Jerzy Czortkowski – założyciel Czortkowa
• Karl Emil Franzos (1848-1904) -
• Stanisław Golski - XVII w. - fundator kościoła i klasztoru oo. Dominikanów
• Cwi Hirsch Horowitz – rabin Czortkowa, oraz jego synowie:
  • Samuel Szmelke Horowic (1726-1778) – Rabin Nikolsburg
  • Pinchas Horowitz (1731-1805) – Rabbin Frankfurtu, dynastia cadyków czortkowskich,
• Lee Strasberg (1901-1982) - amerykański reżyser i aktor urodzony w odległym o 25 km, na pn. Budzanowie
• Jerzy Janicki (1928-2007) - polski pisarz, dziennikarz i scenarzysta, urodzony w Czortkowie
• Jerzy Przystawa (ur. 1939) – polski naukowiec, urodzony w Czortkowie

[edytuj] Demografia

• 1921 – 5191 mieszkańców
• 1931 – 19 000 mieszkańców, w tym 46,4% Polaków, 22,8% Ukraińców, 30,0% Żydów
• 1959 – 60% Ukraińców, 25% Rosjan, 3% Polaków, 2% Żydów
• 1991 – 28 000 mieszkańców
• 2001 – 29 075 mieszkańców

Położenie na mapie województwo tarnopolskiego w roku 1939

W przeszłości miasto było głównie zamieszkane przez Polaków, Ukrainców (Rusinów) oraz Żydów (w 1941 na skutek wydarzeń wojennych ludność żydowska wzrosła do ok. 8 tys., (ok. 63% mieszk.), tworząc liczący się w ich środowisku ośrodek chasydzki skupiony wokół potomków cadyka Dawida Mojżesza (zm. 1900). Obecnie miasto jest zamieszkane głównie przez Ukraińców oraz przez – niegdyś całkowicie nieobecną – znaczną mniejszość rosyjską, nasłaną w czasach radzieckich.

[edytuj] Pobliskie miejscowości

• Tarnopol, 75 km, pn.
• Buczacz, 40 km, zach.
• Budzanów, 25 km, pn
• Kolędziany, 15 km, płd.-wsch.
• Trembowla, 40 km, pn.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Rzeczpospolita Wirtualna
• Zdjęcia z Czortkowa
• O Czortkowie w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich

p • d • e

Miasta obwodu tarnopolskiego

Borszczów · Brzeżany · Buczacz · Chorostków · Czortków · Kopyczyńce · Krzemieniec · Łanowce · Monasterzyska · Poczajów · Podhajce · Skałat · Szumsk · Tarnopol · Trembowla · Zaleszczyki · Zbaraż · Zborów

 

p • d • e

Rejony obwodu tarnopolskiego

Rejony: brzeżański • borszczowski • buczacki • czortkowski • husiatyński • kozowski • krzemieniecki • łanowiecki • monastyrski • podhajecki • podwołoczyski • szumski • trembowelski • tarnopolski • zaleszczycki • zbaraski • zborowski
Wydzielone miasta obwodu: Tarnopol