Dalajlama - przedstawiciel szkoły Gelug - jednej z czterech największych szkół buddyzmu tybetańskiego. Buddyści tybetańscy uważają Dalajlamę za manifestację bodhisattwy współczucia Awalokiteśwary, który odradza się, aby udostępniać wyzwalające z cierpienia nauki innym czującym istotom.
Określenie Dalajlama pochodzi z połączenia słów ta-le (ocean) i bla-ma - lama. Tytuł dalajlamy nadał lamie Sonam Gjaco (bSod-nams-rgya-mtsho, Sönam Gjatso; 1543-1588), ówczesnemu przywódcy tybetańskiej tradycji buddyjskiej gelug, wódz Mongołów, Altan-chan podczas ich spotkania w 1578 roku. Tytuł ten miał oznaczać "lamę (o mądrości) jak ocean". Retrospektywnie tytułu tego używa się w odniesieniu do Gedun Druba (dGe-'dun-grup), czyli Dalajlamy I oraz Gedun Gjatso (dGe-'dun-rgya-mtsho), Dalajlamy II - poprzedzających Sonam Gjaco zwierzchników klasztoru Drepung, Sera i Taszilhunpo. Sami Tybetańczycy używają w odniesieniu do Dalajlamy (a często i innych najważniejszych inkarnacji tybetańskich - np. Karmapy) terminu Gjalła Rinpocze (rgyal-ba-rin-po-che) - Zwycięski Rinpocze.
Według buddyzmu tybetańskiego Dalajlama jest jednym z tulku - istot, które po śmierci świadomie wybierają swoje kolejne wcielenie. Dalajlamowie wielokrotnie przepowiadali za życia, gdzie narodzi się ich następna inkarnacja. Tym samym, zgodnie z tybetańskim światopoglądem, jest tylko jeden Dalajlama, a kolejne numery oznaczają jedynie kolejne wcielenia tej samej osoby. Dalajlamowie wraz z Panczenlamami stanowią najbardziej znaczącą historyczną linię przekazu nauk tantrycznych w szkole Gelug będąc sobie wzajemnie nauczycielami, mistrzami i wychowawcami w kolejnych odrodzeniach.
[edytuj] Lista Dalajlamów
| Nr | Tytuł | Grafika | Okres życia | Okres sukcesji | Język tybetański/Transliteracja Wyliego | Transkrypcja | Angielska wymowa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
Gendun Drup |
 |
|
|
dge ‘dun ‘grub |
|
Gedun Drub, Gedün Drup, Gendun Drup |
|
|
Gendun Gjatso |
 |
|
|
dge ‘dun rgya mtsho |
|
Gedün Gyatso, Gendün Gyatso |
|
|
Sonam Gjatso |
 |
|
|
bsod nams rgya mtsho |
|
Sönam Gyatso |
|
|
Yonten Gjatso |
 |
|
|
yon tan rgya mtsho |
|
Yontan Gyatso |
|
|
Lobsang Gjatso |
 |
|
|
blo bzang rgya mtsho |
|
Lobzang Gyatso, Lopsang Gyatso |
|
|
Tsangyang Gjatso |
 |
|
|
tshang dbyangs rgya mtsho |
|
|
|
|
Kelzang Gjatso |
 |
|
|
bskal bzang rgya mtsho |
|
Kelsang Gyatso, Kalsang Gyatso |
|
|
Jamphel Gjatso |
 |
|
|
byams spel rgya mtsho |
|
Jampel Gyatso, Jampal Gyatso |
|
|
Lungtok Gjatso |
 |
|
|
lung rtogs rgya mtsho |
|
Lungtog Gyatso |
|
|
Tsultrim Gjatso |
 |
|
|
tshul khrim rgya mtsho |
|
Tshültrim Gyatso |
|
|
Khendrup Gjatso |
 |
|
|
mkhas grub rgya mtsho |
Kaichub Gyaco | Kedrub Gyatso |
|
|
Trinley Gjatso |
 |
|
|
‘phrin las rgya mtsho |
|
Trinle Gyatso |
|
|
Thubten Gjatso |
 |
|
|
thub bstan rgya mtsho |
|
Thubtan Gyatso, Thupten Gyatso |
|
|
Tenzin Gjatso |
 |
|
|
bstan ‘dzin rgya mtsho |
|