Ten artykuł dotyczy zwierzęcia. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Daniel
Systematyka
Domena	eukarioty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	ssaki żyworodne
Szczep	łożyskowce
Rząd	parzystokopytne
Podrząd	przeżuwacze
Rodzina	jeleniowate
Rodzaj	Dama
Gatunek	daniel
Nazwa systematyczna
Dama dama
(Linnaeus, 1758)
Status ochronny
Kategoria zagrożenia (CzKGZ) EX EW CR EN VU NT LC Kategoria: niższego ryzyka
Zasięg występowania
1. Gatunek rodzimy 2. Prawdopodobnie rodzimy lub bardzo wcześnie wprowadzony 3. Wprowadzony przed 1900 4. Wprowadzony po 1900
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Daniel (Dama dama) - gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych o wyglądzie i trybie życia podobnym do jelenia szlachetnego. Pochodzi z Azji Mniejszej. Sprowadzony przez Fenicjan, a później Rzymian na obszary śródziemnomorskie, rozpowszechniony w wielu krajach, również w Polsce.

[edytuj] Taksonomia

Część systematyków wyodrębnia dwa podgatunki daniela:

• Dama dama dama - daniel europejski
• Dama dama mesopotamica - daniel mezopotamski

Pozycja taksonomiczna daniela mezopotamskiego jest wśród systematyków dyskutowana. Według niektórych^[1] jest to odrębny gatunek.

[edytuj] Charakterystyka

Daniel - albinos

Głowa samicy

Daniel jest mniejszy od jelenia szlachetnego. Długość ciała wynosi 130 - 150 cm, wysokość w kłębie 105 cm. Samce są wyraźnie większe od samic i ważą od 65 do 80 kg, samice 30 - 50 kg. Grzbiet ciała ma ubarwienie rudobrązowe z charakterystycznymi białymi plamami. Wzdłuż kręgosłupa biegnie ciemna smuga. Spód ciała jest biały, na pośladkach występuje biała plama z ciemnym obrzeżeniem. Ogon jest od góry czarny, od spodu biały. W zimie ubarwienie grzbietu ciała zmienia się na szare, bez plam (tzw. szata zimowa). Stosunkowo często spotyka się osobniki będące albinosami, oraz ubarwione nietypowo, całkowicie na czarno. Jak u innych przedstawicieli jeleniowatych, samiec posiada poroże, które co roku zrzuca (zwykle w maju), a na jego miejsce wyrasta nowe, większe. Są one bardziej szerokie, łopatowate, a jednocześnie mniejsze niż u jelenia szlachetnego. Samica nie posiada poroża. Największe poroża 6-10 letnich danieli osiągają 5-7 kg masy. Daniele mają dobry węch, słuch i bardzo dobry wzrok.

[edytuj] Występowanie

Naturalnym obszarem jego występowania jest obszar śródziemnomorski (południe Europy, Azja Mniejsza i północna Afryka). W Polsce nie jest gatunkiem rodzimym. Został introdukowany po raz pierwszy w XIII wieku na Nizinie Śląskiej^[2]. Od XVII wieku był wielokrotnie wprowadzany w wielu regionach kraju. Obecnie występuje głównie w zachodniej części Polski, dość nielicznie. Na świecie został z powodzeniem wprowadzony do blisko 40 krajów w różnych regionach, w tym w obydwu Amerykach, Australii i Oceanii.

[edytuj] Biotop

Zajmuje różne siedliska, od suchych i gorących po zimne i wilgotne. Wykazuje duże zdolności adaptacyjne. Preferuje rzadkie lasy i ich obrzeża, czasami wychodzi na żerowanie na podleśne pola uprawne i łąki. W górach występuje na wysokościach do ok. 1000 m n.p.m. Żeruje głównie w nocy.

[edytuj] Tryb życia

Żyje w stadach, starsze samce żyją samotnie lub w niewielkich grupach. Pod koniec lata łączą się z grupami samic. Żywi się roślinami zielnymi, młodymi gałązkami drzew i krzewów, a także mchami i porostami. Jest przy tym mniej wybredny niż jeleń. Komunikują się językiem ciała, dźwiękami i zapachami.

[edytuj] Rozród

Gody odbywają się w miesiącach październik - listopad. Samica rodzi w czerwcu lub lipcu jedno młode, czasami dwa, rzadko trzy, po ciąży trwającej około 230 dni. Młode po urodzeniu przebywają wraz z matką i ssą mleko matki aż do jej następnej rui. Dojrzałość płciową osiągają po 2 latach, żyją do 25 lat.

[edytuj] Zagrożenia i ochrona

Daniele stanowią pokarm większych drapieżników. Przez człowieka są zabijane dla mięsa, skór i poroża. W Polsce daniel jest zwierzęciem łownym z okresem ochronnym. Populacja irańska traktowana przez różnych autorów jako podgatunek daniela lub odrębny gatunek Dama mesopotamica - daniel mezopotamski jest narażona na wyginięcie.

[edytuj] Ciekawostka

Największą hodowlę daniela (liczącą 2 tysiące sztuk) w Europie ma rolnik z Pławina niedaleko Strzelec Krajeńskich (województwo lubuskie)^{[potrzebne źródło]}.

Samica

Młody daniel

[edytuj] Przypisy

1. ↑ Ferguson et al. (1985), Grubb in Wilson & Reeder (1993), Harrison & Bates (1991)
2. ↑ Gatunki obce w Polsce: Daniel. Instytut Ochrony Przyrody PAN. [dostęp 23 października 2008].

[edytuj] Bibliografia