Dante Alighieri (ur. w maju lub czerwcu 1265, zm. 13. lub 14 września 1321) – wybitny poeta włoski, protoplasta humanizmu, żyjący w średniowieczu. Także filozof, polityk i kodyfikator języka włoskiego.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
Urodził się we Florencji w rodzinie z niższej warstwy arystokracji. Nazwisko Alighieri pochodzi od gockiego Aldiger, które nosiła jego babka z Ferrary.[1] Ród Dantego należał do partii gwelfów; on sam przystał do frakcji białych. Rozpoczął studia retoryki, gramatyki, filozofii, literatury oraz teologii, później studiował wnikliwie filozofię i teologię. Był członkiem ruchu poetyckiego Dolce stil nuovo. Znał i przyjaźnił się z wieloma jego członkami, między innymi Guido Cavalcantim. Około roku 1285 ożenił się z Gemmą di Manetto Donati, która urodziła mu troje (a być może czworo) dzieci. Wcześniej jednak przeżył nieszczęśliwą miłość. Wybranką jego była Beatrycze Portinari, która to przeprowadza go w Boskiej komedii przez Niebo. W latach 1295 – 1300 zaangażował się politycznie, co zostało uwieńczone powołaniem go na urząd priora (rodzaj gubernatora) w roku 1300.
Obywatel Florencji, musiał ją opuścić, ponieważ frakcja polityczna białych w partii gwelfów przegrała walkę z frakcją czarnych. W efekcie tego został oskarżony i skazany na grzywnę i dwa lata wygnania. Jednak Dante nie zapłacił tej grzywny i dlatego został skazany na śmierć. Przez resztę życia błąkał się po różnych dworach Włoch nigdy nie powróciwszy do swojej ojczyzny. Zmarł w Rawennie.
[edytuj] Boska Komedia
Najbardziej znanym utworem Dantego jest Boska komedia – wizjonerski poemat o podróży przez Piekło, Czyściec i Raj, w którym zawarł kwintesencję średniowiecznej myśli kulturalnej i filozoficznej. Dzieło to zostało również nasycone licznymi współczesnymi wątkami z życia społecznego i politycznego.
Widoczna jest w Boskiej Komedii fascynacja numerologią, przede wszystkim liczbami 3 i 10. Zarówno Piekło, Czyściec oraz Raj mają po 9 poziomów (3x3). Pisząc w dialekcie toskańskim, Dante stworzył właściwie język włoski.
Zagadkowy tytuł Boska komedia nie ma jakiegoś szczególnego znaczenia. Dante, jak się zdaje, nie pomyślał nawet o zatytułowaniu swego poematu. Komedią był w średniowieczu każdy utwór pisany niskim stylem. Przymiotnik boska znaczy tu tyle, co wspaniała. Tak dzieło Dantego określił Boccaccio.
Do Piekła, I części Boskiej Komedii, nazwiązuje związek frazeologiczny "sceny dantejskie", oznaczający wydarzenia wstrząsające, straszne, budzące grozę; wyrażenie określa zazwyczaj zachowania się tłumu ogarniętego paniką, rozpaczą, w momencie katastrofy, kataklizmu.
[edytuj] Twórczość Dantego
[edytuj] W języku włoskim
- Boska Komedia (Divina Commedia), wyd. 1472
- Vita Nova (Nowe Życie)
- Il Fiore (Kwiat)
- Convivio (Biesiada)
- Rime (Rymy)
- De Monarchia (O Monarchii)
- De Vulgari Eloquentia (O Języku Ludowym)
- Detto d'Amore (Słowa miłosne)
[edytuj] Po łacinie
- De vulgari eloquentia
- De monarchia
- Epistolae
- Eclogae
- Quaestio de aqua et de terra
[edytuj] Dante i muzyka
Dante wielokrotnie wypowiadał się o muzyce z wielkim entuzjazmem. Jego poezja inspirowała wielu kompozytorów. W XVI w. do jego poezji komponowano liczne madrygały. W XIX i XX w. jego liryki, a przede wszystkim Boska komedia, zainspirowały kilkadziesiąt utworów w różnych gatunkach, wśród nich Symfonię Dantejską Franciszka Liszta, fantazję symfoniczną Francesca da Rimini Piotra Czajkowskiego, operę Francesca da Rimini Sergiusza Rachmaninowa, operę Gianni Schicchi Giacomo Pucciniego.
[edytuj] Przypisy
- ↑ H.S.Chamberlain: Foundations of the Nineteenth Century, vol. I, Introduction (lorda Redesdale'a), s. xli, Elibron Classics 2005.
[edytuj] Zobacz też
Grafiki i media na Wikimedia Commons
Teksty źródłowe w Wikiźródłach
Cytaty w Wikicytatach[edytuj] Linki zewnętrzne