Współrzędne: 54°25′15″N 16°24′38″E / 54.42083, 16.41056

Darłowo
Herb Darłowa
Województwo	zachodniopomorskie
Powiat	sławieński
Gmina  - rodzaj	Darłowo miejska
Prawa miejskie	1312
Burmistrz	Arkadiusz Klimowicz
Powierzchnia	19,93 km²
Położenie (punkt)	54° 25' 15 '' N 16° 24' 38 '' E
Wysokość	1-5 m n.p.m.
Ludność (2007) • liczba • gęstość	14 154 710,2 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	94
Kod pocztowy	76-150 i 76-153
Tablice rejestracyjne	ZSL,ZDA
Położenie na mapie Polski Darłowo
TERC10 (TERYT)	4324413011
SIMC10	0949833
Miasta partnerskie	Nexø, Stary Hrozenkov, Gardelegen, Saint-Doulchard, Hässleholm
Hasło promocyjne: Królewskie Miasto Darłowo
Urząd miejski3 pl. Kościuszki 9 76-150 Darłowo tel. 94 314-25-08; faks 94 314-23-33 (e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Zamek nad rzeką Wieprzą

Latarnia morska

Widok od strony morza na port

Kościół Mariacki Ołtarz

Darłowo (niem. Rügenwalde, pom. Dirlowo, kasz. Darłòwò) – nadmorskie miasto w północnej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, największe miasto powiatu sławieńskiego. Położone nad Bałtykiem, na Pomorzu Zachodnim, w dolinie rzek Wieprzy i Grabowej, na Pobrzeżu Koszalińskim. Według danych z 31 grudnia 2007 roku Darłowo liczyło 14 154 mieszkańców¹.

[edytuj] Środowisko naturalne

Darłowo leży w północno-wschodniej części województwa zachodniopomorskiego.

Miasto położone na obszarze dwóch mezoregionów – Wybrzeża Słowińskiego oraz Równiny Słupskiej, które stanowią Pobrzeże Koszalińskie.

Darłowo posiada dzielnice: Darłówko i Racisław.

Według danych z roku 2002⁶, Darłowo ma obszar 19,93 km², w tym:

• użytki rolne: 71%
• użytki leśne: 2%

Miasto stanowi 1,91% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Struktura demograficzna mieszkańców Połczyna-Zdroju wg danych z 31 grudnia 2007:¹

Według danych z roku 2005⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 2057,89 zł.

[edytuj] Historia

Już w XI w. istniał gród lub warownia o nazwie Dirlov lub Dirlovo, którego mieszkańcy zajmowali się żeglarstwem, połowami i konserwowaniem ryb, tkactwem itp. Prawa miejskie nadane w roku 1312 (prawo lubeckie). Potem, po krótkim panowaniu Brandenburczyków, w 1347 miasto przeszło w ręce księcia wołogoskiego Bogusława V z dynastii Gryfitów, zięcia Kazimierza Wielkiego. W 1352 roku rozpoczęto budowę zamku, na ten okres datuje się też początek współpracy z Hanzą (pełnoprawnym członkiem Hanzy Darłowo zostało w roku 1412). W 1382 w Darłowie urodził się Eryk Pomorski, znany potem jako król Norwegii Eryk III i król Danii Eryk VII oraz król Szwecji. Po detronizacji, kolejno ze wszystkich tronów, wrócił do Darłowa i zaczął rozbudowywać miasto; tu został pochowany. Kolejnym władcą zasłużonym dla Darłowa i całego Pomorza Zachodniego był Bogusław X.

W latach 1497 i 1558 Darłówko i część Darłowa zalewały ogromne sztormy, które wyrzuciły statki w okolice centrum miasta.

W dniu 27 sierpnia 1568 roku eskadra polskiej floty wojennej króla Zygmunta Augusta, składająca się z 10 statków, napotkała przypadkowo w porcie w Darłowie trzy szwedzkie i dwa szkockie statki, w związku z czym nastąpiło ostrzelanie polskich okrętów, po którym z polskich okrętów wysadzono desant, który uderzył na Szwedów od strony lądu. W wyniku walki zdobyto wszystkie szwedzkie statki, natomiast statkom szkockim udało się odpłynąć z portu^[1]. W latach 1589, 1624, 1648, 1679 i 1722 miasto było z kolei niszczone przez pożary. Pierwszą latarnię morską wybudowano około roku 1715.

Po przejęciu miasta przez Hohenzollernów przeżywało ono aż do połowy XVIII w. zastój gospodarczy^{[potrzebne źródło]}; podczas blokady kontynentalnej Anglii w okresie wojen napoleońskich na początku XIX w. mieszkańcy Darłowa i okolic trudnili się przemytem brytyjskich towarów na kontynent.

Przed I wojną światową miasto liczyło 6 tys. mieszkańców, tuż przed II wojną światową – ok. 8 tys.; w czasach niemieckich nosiło nazwę (niem.) Rügenwalde. Taką nazwę nosi kiełbasa Rügenwalder Teewurst, przed wojną produkowana w Darłowie, a po wojnie w Zachodnich Niemczech, wyłącznie przez firmy pochodzące z Darłowa.

W czasie II wojny światowej w Darłowie zmontowano i testowano dwa największe działa w historii świata, noszące nazwy Dora (od: Dorota) i Gustav. Kilkakrotnie na wizytację ich budowy przyjeżdżał Adolf Hitler. W 1945 miasto zostało włączone do Polski, zaś jego niemiecka ludność wysiedlona. Pierwszą powojenną nazwą Darłowa był Dyrłów, następnie Darłów.

[edytuj] Architektura

[edytuj] Zabytki

Cały obszar Starego Miasta został wpisany do rejestru zabytków^[2]. Darłowo zachowało unikatowy średniowieczny układ urbanistyczny z rynkiem po środku, jako głównym placem w mieście. Gród był otoczony murami z basztami i bramami. Do dziś zachowała się tylko jedna brama. Zabytki chronione prawem w Darłowie:

• Zamek Książąt Pomorskich – jedyny w Polsce nadmorski gotycki zamek wybudowany na planie zbliżonym do kwadratu z wieżą wysokości 24 metrów. Budowę zamku rozpoczęto w 1352 roku za panowania Bogusława V, na ten okres datuje się też początek współpracy miasta z Hanzą. W XVIII i XIX wieku w zamku znajdowały się magazyny i więzienie, od 1930 roku muzeum.
• Kościół Mariacki – rozpoczęcie budowy kościoła datuje się na 1321 r. W roku 1394 z funduszy księcia Bogusław VIII wzniesiono wieżę kościelną, a następnie dobudowano zakrystię i kaplice boczne. W kościele znajdują się sarkofagi książąt pomorskich: Eryka I, Elżbiety (księżniczki duńskiej, żony ostatniego pomorskiego księcia Bogusława XIV, zmarłej w 1653 roku), księżnej Jadwigi (córki księcia Henryka Brunszwickiego i Elżbiety Duńskiej, żony Ulryka, brata Bogusława XIV). Od 1992 roku w kościele darłowskim rozwija się kult Matki Bożej Fatimskiej, Królowej Pokoju i Jedności, której figura została ukoronowana przez Ojca Świętego Jana Pawła II podczas audiencji w Rzymie. Było to 2 czerwca 1993 roku.

• ratusz – barokowy, przebudowany w 1725 roku, obecnie siedziba władz miasta. Przed ratuszem stoi fontanna z 1919 roku z posągiem rybaka.
• Brama Wysoka z obwarowaniami miejskimi – jedyna brama miejska zachowana z pierwotnego założenia murów obronnych
• Kaplica św. Jerzego – piętnastowieczna gotycka jednonawowa budowla, wchodząca w skład dawnego szpitala św. Ducha dla trędowatych
• Kaplica św. Gertrudy – oryginalne (XV wiek) założenie gotyckiej architektury cmentarnej na planie sześcioboku z dwunastobocznym obejściem; całość nakryta dachem namiotowym z iglicą. Wnętrze z gwieździstym sklepieniem zdobi fresk patronki żeglarzy św. Gertrudy oraz godła cechów szewskiego i piwowarskiego. Przykład skandynawskiego gotyku, jedyny w Polsce. Okna kościoła są podobne do bulajów dawnych statków.Gotycka kaplica św, Gertrudy to jedyna w swoim rodzaju budowla w Polsce, nawiązująca do angielskich wzorców budownictwa.
• zabytkowy dom (Plac Kościuszki 17)
• zabytkowy dom (ul. Marii Curie-Skłodowskiej 23)
• zabytkowe kamienice (na ul. Powstańców Warszawskich 7, 15, 49, 51, 56)
• młyn wodny, nieopodal znajduje się także spichlerz
• rozsuwany most – im. kpt. Witolda Huberta; jedyny w Polsce, most pomiędzy Darłówkiem Wschodnim, a Zachodnim z tzw. wieżą kontrolną.

[edytuj] Obiekty turystyczne

Pomnik Rybaka - Fontanna 

zaprojektowany został w roku 1919 przez znanego niemieckiego artystę Wilhelma Grossa, fundatorami figury rybaka, zdobiącej do dziś darłowski rynek byli Heptenmacherowie.

Latarnia Morska 

pochodzi z XIX w., wielokrotnie przebudowywana, obecnie wieża ma 22 m wysokości (w Darłówku) i jest to najniższa latarnia morska na polskim wybrzeżu.

Port 

oryginalna zabudowa portu rybackiego z XIX i XX wieku. Awanport w Darłówku Zachodnim – miejsce, w którym podczas II wojny światowej istniała stocznia statków żelbetonowych.

[edytuj] Komunikacja

[edytuj] Drogi lądowe

Drogi lądowe włączone w system komunikacyjny miasta:

• droga krajowa nr 37 – droga krajowa: o długości ok. 14,5 km. Trasa ta łączy port w Darłowie i jego nadmorską dzielnicę - Darłówko z centrum miasta, a dalej po najkrótszej możliwej trasie przez Domasławice i Słowino z drogą Krajową DK6 Szczecin - Gdańsk w okolicy Karwic.
• droga wojewódzka nr 203 do Koszalina przez Dąbki (37 km) i dalej do Ustki przez Postomino (38 km)
• droga wojewódzka nr 205 do Sławna przez Krupy i Stary Jarosław (22 km) i dalej do miasta Polanów.

[edytuj] Kolej

Darłowo uzyskało połączenie kolejowe w 1878 r. po doprowadzeniu linii z Korzybia przez Sławno. W 1991 r. cała linia została zamknięta. W 2005 r. otwarto ponownie odcinek Sławno - Darłowo, PKP uruchomiły przewozy towarowe i autobus szynowy.

[edytuj] Przystań żeglarska

Wschodni falochron portu

Wszyscy żeglarze, którzy odwiedzają Port Morski Darłowo mogą skorzystać z kontenera sanitarnego, umiejscowionego za mostem, po wschodniej stronie portu. W kontenerze mieści się toaleta, prysznic i pomieszczenie rekreacyjne. Można również podłączyć się do energii elektrycznej oraz po uprzednim kontakcie z Zarządem Portu pobrać wodę słodką.

[edytuj] Rejsy turystyczne

• Latem rzeką Wieprzą z centrum do mostu rozsuwanego kursuje tramwaj wodny
• Latem kilka razy w tygodniu kursuje z Darłowa statek wycieczkowy na duńską wyspę Bornholm
• Rejsy na morski połów ryb dla wędkarzy

[edytuj] Kultura

W mieście działają cztery instytucje kulturalne: Darłowski Ośrodek Kultury, Biblioteka miejska, Zamek Książąt Pomorskich oraz Kino "Bajka".

Imprezy i zawody cykliczne odbywające się w Darłowie:

• Darłowski Festiwal Filmów Skandynawskich - impreza cykliczna w sezonie letnim.
• Europejskie Warsztaty Muzyczne i Operowe
• Gala operetkowa - Plac Kościuszki
• Festiwal organowy - Kościół św. Gertrudy
• Czwartkowy Pociąg do Jazzu
• Darłowski Festiwal Teatrów Ulicznych
• Bałtycki Festiwal Tańca - Hotel Apollo
• Międzynarodowy Festiwal Latawców
• Ogólnopolski Bieg Eryka
• Ogólnopolskie Otwarte Zawody Wędkarskie o Puchar Królewskiego Miasta Darłowa "Darłowski Dorsz". Zawody są rozgrywane na morzu. Wędkarze poławiają dorsze z pokładów statków.
• Puchar Polski w kolarstwie szosowym kobiet.
• Międzynarodowy Zlot Historycznych Pojazdów Wojskowych (edycja zimowa i letnia)

[edytuj] Turystyka

Darłówko nocą - ujście Wieprzy

[edytuj] Atrakcje turystyczne

• unikatowy średniowieczny układ urbanistyczny Starego Miasta.
• rozsuwany most: oryginalny mechanizm, przy ujściu Wieprzy do morza (w Darłówku);.
• Międzynarodowy Zlot Historycznych Pojazdów Wojskowych - impreza cykliczna w sezonie letnim
• elektrownia wiatrowa: elektrownia wiatrowa liczy obecnie 9 wiatraków (dużych) oraz 6 mniejszych. Obecnie są to jedne z największych wiatraków w Europie, o wysokości 118 m.
• betonowe podstawy wyrzutni V-1 i V-2 z czasów II wojny światowej.

[edytuj] Szlaki turystyczne

• szlak rezerwatów - 75 km na trasie Polanów-Darłowo
• szlak nadmorski - 100 km na trasie Mielno-Jarosławiec
• szlak turystyki wodnej rzeka Wieprza - spływ Kępice-Darłowo
• Szlak Zabytków Średniowiecza - 104 km. Przebiega przez: Darłowo, Dąbki, Dobiesław, Jeżyce, Słowino, Boleszewo, Krupy, Stary Jarosław, Kowalewice, Barzowice, Cisowo, Dąbki. Na trasie: Zamek Książąt Pomorskich, średniowieczne kościoły, grodziska i zabytki budownictwa wiejskiego

[edytuj] Sport i rekreacja

Jednostką organizacyjną władz miasta zajmująca się organizacją uprawiania sportu i rekreacji jest Ośrodek Sportu i Rekreacji.

[edytuj] Kluby sportowe

• Yacht Club "Wiking"
• KS M&W Stocznia Darłowo (męska sekcja piłki siatkowej)
• OSiR Darłowo (kobieca sekcja piłki siatkowej, sekcja piłki nożnej)
• Klub Kolarski Ziemia Darłowska
• Gminne Zrzeszenie Ludowe Zespoły Sportowe Darłowo
• Szkolny Morski Klub Żeglarski Albatros
• "Tornado"
• Uczniowski Klub Sportowy Sztorm-Darłowo
• Darłowski Międzyszkolny Klub Sportowy Delfin
• Powiatowe Zrzeszenie Ludowe Zespoły Sportowe
• Darłowski Klub Oyama Karate
• Miejski Klub Sportowy Darłovia
• Pływacki Uczniowski Klub Sportowy "Neon"

[edytuj] Obiekty sportowe

• OSiR (boiska do tenisa i piłki nożnej)
• Park wodny Jan
• Hala sportowa i kort tenisowy - Ośrodek Róża Wiatrów
• Siłownia "Atlas"
• Hala Sportowa Zespołu Szkół Morskich
• ośrodek jeździecki (jazda konna)

[edytuj] Darłowianie

Przemysław Gosiewski, Stanisław Gawłowski, Agnieszka Włodarczyk, Piotr Krakowiak.

[edytuj] Administracja

Darłowo ma status gminy miejskiej. Mieszkańcy Darłowa wybierają do swojej Rady Miasta 15 radnych. Organem wykonawczym władz jest burmistrz. Siedzibą władz miasta jest ratusz przy Placu Tadeusza Kościuszki. W mieście znajduje się także siedziba wiejskiej gminy Darłowo.

Burmistrzowie Darłowa:

• Andrzej Lewandowski
• Zbigniew Moroń
• Jerzy Buziałkowski
• Ewa Kucharska
• Arkadiusz Wojciech Klimowicz (od 2002 r.)

Miasto utworzyło 4 jednostki pomocnicze gminy – osiedle nr 1, nr 2, os. Bema oraz os. nr 5. Każde z osiedli posiada własną radę osiedla oraz zarząd.

Darłowo należy do Związku Miast i Gmin Morskich, Nowej Hanzy, Stowarzyszenia Gmin Polskich Euroregionu Pomerania.

[edytuj] Miasta partnerskie

• Hässleholm,
• Nexø,
• Gardelegen
• Starý Hrozenkov,
• Saint-Doulchard.

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• „Z pamiętnika pierwszego burmistrza Darłowa Stanisława Dulewicza”. - Kazimiery Dulewicz.
• Album „Darłowo w Starej Fotografii”- L. Walkiewicza i M. Żukowskiego
• „Szkice Darłowskie” K. Kontowskiego.
• „Kościół Mariacki” oraz „Kościół św. Gertrudy” – M. Żukowskiego
• „Eryk Pomorski” – L. Walkiewicza,
• „Krótki oddech wolności” M. Żukowskiego,
• „Kształtowanie się organów władzy na Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1957 i jego rola w zwalczaniu opozycji” M. Żukowskiego,
• „Darłowo zarys dziejów” – L. Walkiewicza i M. Żukowskiego,
• „Ziemia Sławieńska” – Z. Mielczarski, J. Sroka, M. Żukowski,
• „Z dziejów portu nad Wieprzą” – L. Walkiewicza
• "Przejście Pana w miasteczku Darłowo" ks. Andrzej Kowalczyk wyd. Katolickie stowarzyszenie "Jezus Żyje" Gdańsk 1999

[edytuj] Linki zewnętrzne

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Darłowo

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
• Oficjalna strona miasta
• Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miasta Darłowo
• Nimiecka strona o Darłowie

p • d • e • h Miasta województwa zachodniopomorskiego Miasta powiatowe Białogard • Choszczno • Drawsko Pomorskie • Goleniów • Gryfice • Gryfino • Kamień Pomorski • Kołobrzeg • Koszalin • Łobez • Myślibórz • Police • Pyrzyce • Sławno • Stargard Szczeciński • Szczecin • Szczecinek • Świdwin • Świnoujście • Wałcz  Miasta gminne Barlinek • Barwice • Biały Bór • Bobolice • Borne Sulinowo • Cedynia • Chociwel • Chojna • Czaplinek • Człopa • Darłowo • Dębno • Dobra Nowogardzka • Dobrzany • Drawno • Dziwnów • Golczewo • Ińsko • Kalisz Pomorski • Karlino • Lipiany • Maszewo • Mieszkowice • Międzyzdroje • Mirosławiec • Moryń • Nowe Warpno • Nowogard • Pełczyce • Płoty • Polanów • Połczyn-Zdrój • Recz • Resko • Sianów • Suchań • Trzcińsko-Zdrój • Trzebiatów • Tuczno • Węgorzyno • Wolin • Złocieniec

p • d • e • h

Powiat sławieński

Miasta: Darłowo • Sławno
Gminy miejskie: Darłowo • Sławno
Gminy wiejskie: Darłowo • Malechowo • Postomino • Sławno

 

p • d • e • h Miasta Nowej Hanzy  Niemcy Ahlen • Alfeld an der Leine • Anklam • Attendorn • Bad Iburg • Balve • Beckum • Bockenem • Brakel • Brandenburg • Brunszwik • Breckerfeld • Brema • Brilon • Buxtehude • Demmin • Dortmund • Drolshagen • Duderstadt • Duisburg • Einbeck • Emmerich am Rhein • Frankfurt nad Odrą • Fürstenau • Gardelegen • Goslar • Greifswald • Gronau (Leine) • Getynga • Halle • Haltern am See • Hamburg • Hameln • Hamm • Haselünne • Havelberg • Helmstedt • Herford • Hildesheim • Höxter • Kalkar • Kamen • Kilonia • Korbach • Kyritz • Lemgo • Lippstadt • Lubeka • Lüneburg • Lünen • Magdeburg • Marienmünster • Medebach • Melle • Meppen • Merseburg • Minden • Mühlhausen • Münster • Naumburg • Neuenrade • Neuss • Nieheim • Osnabrück • Osterburg • Osterode am Harz • Paderborn • Perleberg • Pritzwalk • Quakenbrück • Quedlinburg • Rheine • Rostock • Rüthen • Salzwedel • Schwerte • Seehausen (Altmark) • Soest • Solingen • Stade • Stendal • Stralsund • Sundern (Sauerland) • Tangermünde • Telgte • Unna • Uslar • Vreden • Warburg • Warendorf • Werben (Elbe) • Werl • Werne • Wesel • Wipperfürth • Wismar  Polska Białogard • Braniewo • Chełmno • Darłowo • Elbląg • Frombork • Gdańsk • Goleniów • Koszalin • Kraków • Lębork • Olsztyn • Radom • Sławno • Słubice • Słupsk • Stargard Szczeciński • Strzelce Opolskie • Szczecin • Toruń • Wrocław  Holandia Bolsward • Deventer • Doesburg • Elburg • Hattem • Kampen • Oldenzaal • Ommen • Roermond • Stavoren • Zutphen • Zwolle  Rosja Biełoziersk • Iwangorod • Kaliningrad • Kingisepp • Nowogród Wielki • Psków • Smoleńsk • Tichwin • Twer  Łotwa Kieś • Koknese • Kuldīga • Limbaži • Ryga • Straupe • Valmiera • Windawa  Estonia Narwa • Parnawa • Tallinn • Tartu • Viljandi  Szwecja Kalmar • Nyköping • Visby  Belgia Brugia • Hasselt Pozostałe państwa Turku • La Rochelle • King's Lynn • Kowno • Bergen • Witebsk