Dniepr Dnepr, Ikar, RS-20K, 15A18M2
Start rakiety Dniepr z silosu
Producent	Jużmasz
Rodzina rakiet	R-36
Przeprowadzone starty	13
Nieudane starty	1
Udane starty	92 %
Data pierwszego startu	21 kwietnia 1999
Data ostatniego startu	1 października 2008
Zdolność wynoszenia	4 500 kg na orbitę o wys. 200 km i nachyleniu 46,2°; 3 200 kg na orbitę ISS (wys. 407 km, nachylenie 50,5°)[1]
Siła ciągu przy starcie	4 525 kN
Wymiary
Długość	34,3 m
Średnica	3 m
Masa całkowita	211 000 kg
Człony
Człon 1.	1 × R-36M2-1
Człon 2.	1 × R-36M2-2
Człon 3.	1 × R-36M2-3
Człon 4.	SpaceTug 1 lub SpaceTug 2 (opcjonalnie)
Człon 5.	SpaceTug 2 (opcjonalnie; wymagany SpaceTug 1)

Dniepr (ukr. Дніпро, ros. Днепр) – ukraińsko-rosyjska rakieta nośna będąca zmodyfikowanym wycofanym z użytku pociskiem balistycznym R-36M2. Usługi transportowe tą rakietą oferuje firma ISC Kosmotras.

Rakieta Dniepr w silosie startowym

O komercyjnym zastosowaniu około 150 pocisków R-36M1 i R-36M2, mających zostać zniszczonych do 2007 na mocy ukłądu START-2, myślano już od lat 90. XX wieku. Pierwsze wersje rozważane do użytku cywilnego i komercyjnego (Frakht, Lift) posiadały jeszcze pojemniki MIRV. Pierwszą oferowaną wersją była oznaczona jako RS-20K "Konwersija" - pocisk prawie nie zmieniony. Pod nazwą "Dniepr" opracowano silnie zmodyfikowaną wersję rakiety mającej startować z platform startowych i używać mieszanki nafta-ciekły tlen. Zainteresowanie nią było jednak minimalne. Nazwę "Dniepr" przejęła więc prawie niezmieniona rakieta R-36M2 wystrzeliwana tradycyjnie, czyli z silosów.

Zanim pocisk wszedł do użytku cywilnego, rosyjskie Strategiczne Siły Rakietowe wystrzeliły ponad 160 rakiet typu "Dniepr". Ich bezawaryjność sięgała wtedy 97%.

Aby zwiększyć nośność rakiety, kosztem wielkości i masy ładunku, opracowuje się dla niego 4. i 5. człon o wspólnej nazwie SpaceTug. Umożliwi on osiąganie wyższych orbit, nawet międzyplanetarnych.

[edytuj] Chronologia startów

1. 21 kwietnia 1999, 04:59:12 GMT; s/n 6703542509; miejsce startu: Bajkonur (LC109/95), Kazachstan
   Ładunek: UoSAT-12; Uwagi: start udany
2. 26 września 2000, 10:05:00 GMT; s/n ?; miejsce startu: Bajkonur (LC109/95), Kazachstan
   Ładunek: Tiungsat 1, MegSat 1, UniSat, SaudiSat 1A, SaudiSat 1B; Uwagi: start udany
3. 20 grudnia 2002, 17:00:00 GMT; s/n ?; miejsce startu: Bajkonur (LC109/95), Kazachstan
   Ładunek: LatinSat 1, LatinSat 1, SaudiSat 1S, UniSat 2, Rubin 2; Uwagi: start udany
4. 29 czerwca 2004, 06:30:06 GMT; s/n ?; miejsce startu: Bajkonur (LC109/95), Kazachstan
   Ładunek: LatinSat C, LatinSat D, Demeter, SaudiComSat 1, SaudiComSat 2, SaudiSat 2, UniSat 3, AO-51 ; Uwagi: start udany
5. 22 grudnia 2004, ? GMT; s/n ?; miejsce startu: Dombarowskij, Rosja
   Ładunek: makieta głowic bojowych; Uwagi: start udany - lot demonstrujący możliwość komercyjnego wykorzystania starych pocisków kontynentalnych zamiast drogiej ich utylizacji; sprawdzenie możliwości wysyłania rakiet z kosmodromu mającego zastąpić Bajkonur
6. 23 sierpnia 2005, 21:09:59 GMT; s/n ?; miejsce startu: Bajkonur (LC109/95), Kazachstan
   Ładunek: Kirari, Reimei; Uwagi: start udany
7. 12 lipca 2006, 14:53:36 GMT; s/n ?; miejsce startu: Dombarowskij, Rosja
   Ładunek: Genesis I; Uwagi: start udany
8. 26 lipca 2006, 19:43:05 GMT; s/n ?; miejsce startu: Bajkonur, Kazachstan
   Ładunek: BeIKA, Baumanets, UniSat 4, PICPOT, Illionois Observing Nanosatellite, SACRED, KUTESat, ICECube 1, ICECube 2, RINCON, SEEDS, HAUSAT 1, NCUBE 1, MEROPE, CalPoly 1, CalPoly 2 AeroCube 1, Mea Huaka'i ; Uwagi: start nieudany - z powodu nienormalnej pracy pompy hydraulicznej czwartej komory spalania 1. członu rakiety jej silniki zostały wyłączone w 73,89 sekundy po starcie, po przekroczeniu granicznego odchylenia od toru lotu. Szczątki rakiety spadły ok. 150 km na południe od kosmodromu powodując skażenie niezamieszkanego terenu. Kazachstan domagał się 330 mln. USD odszkodowania. W efekcie zmieniono procedury startowe, aby uniknąć powtórzenia się podobnego wypadku
9. 17 kwietnia 2007, 06:46 GMT; s/n ?; miejsce startu: Bajkonur, Kazachstan
   Ładunek: Egyptsat 1, Saudisat-3, Saudicomsat-3-7, AKS-1, AKS-2, Aerocube-2, Polysat 3, Polysat 4, CSTB-1, MAST, CAPE-1, Libertad 1; Uwagi: start udany
10. 15 czerwca 2007, 02:14 GMT; s/n ?; miejsce startu: Bajkonur, Kazachstan
    Ładunek: TerraSAR-X; Uwagi: start udany
11. 28 czerwca 2007, 15:02 GMT; s/n ?; miejsce startu: Jasnyj, Rosja
    Ładunek: Genesis II; Uwagi: start udany
12. 29 sierpnia 2008, 07:15:53,783 GMT; s/n ?; miejsce startu: Bajkonur, Kazachstan
    Ładunek: RapidEye-1, -2, -3, -4, -5; Uwagi: start udany
13. 1 października 2008, 06:37:21 GMT; s/n ?; miejsce startu: Jasnyj, Kazachstan
    Ładunek: THEOS; Uwagi: start udany

Przypisy

[edytuj] Źródła

• (en) Kosmotras
• (en) Encyclopedia Astronautica

[edytuj] Linki zewnętrzne

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
rakieta Dniepr

• (en) Dniepr - przewodnik użytkownika