Docent (niem. Dozent, łac. doceo – uczę) – stanowisko w szkołach wyższych i instytutach naukowych dla pracowników dydaktycznych. Od 1 października 2005 roku uregulowane ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005 r. Ustawa ta w art. 110, ust. 4 dopuszcza (w drodze odpowiedniego zapisu w statutach poszczególnych uczelni) wprowadzenia fakultatywnego stanowiska docenta, jako najwyższego stanowiska w grupie pracowników dydaktycznych danej uczelni. Osoba taka powinna posiadać stopień doktora, a jej prawa i obowiązki są podobne jak na stanowisku starszego wykładowcy. W uczelniach morskich na stanowisku docenta może być zatrudniona osoba posiadająca tylko stopień naukowy doktora oraz najwyższy stopień morski (art. 114, ust. 4).
Zobacz więcej w osobnym artykule: Pracownicy uczelni.
Spis treści |
[edytuj] W Polsce
W okresie Polski przedwojennej oraz w Polsce Ludowej do 1987 r. docentura była stanowiskiem pośrednim pomiędzy adiunktem a profesorem nadzwyczajnym. Z wyjątkiem lat 1965-1969 tytuł ten przyznawany był osobom posiadającym stopień doktora lub doktora habilitowanego. Po wydarzeniach marcowych 1968, władze polityczne PRL uznały, że trzeba do wyższych uczelni wprowadzić "zastrzyk świeżej krwi" z młodszych pracowników nauki. Dlatego znaczną liczbę doktorów piastujących stanowiska adiunktów mianowano docentami – nazywano ich pogardliwie marcowymi docentami.
Na początku transformacji systemu nauki w Polsce stanowisko docenta przyznawano pracownikom ze stopniem naukowym doktora habilitowanego. Taka sytuacja ma nadal miejsce w PAN oraz niektórych uczelniach publicznych. Docentem tytułuje się również – choć jedynie zwyczajowo – dr hab. n. med. Taki stan rzeczy wywodzi się jeszcze z poprzedniego ustroju politycznego.
[edytuj] W innych krajach
W innych systemach prawnych, osoba posiadająca habilitację uzyskiwała zwykle stanowisko docenta (z łac. docens – "nauczający") formalnie wskazujące, że w przyszłości może uzyskać stanowisko, tytuł i pełnić funkcję profesora akademickiego. W Prusach stanowisko Privatdozent – "docenta prywatnego", wprowadzone po reformie uniwersytetów niemieckich w początkach XIX w. oznaczało, że osoba ta miała prawo wykładania na danym fakultecie, ale w odróżnieniu od profesora, utrzymywana była ze składek studentów, a nie z funduszy uczelni.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Privatdozent.W byłym ZSRR i aktualnie w Rosji docent to także pierwszy z czterech tytuł naukowy jaki można uzyskać. Kolejne tytuły to: profesor, członek-korespondent, akademik.