Dziupla – pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa, powstała w wyniku:
- pęknięcia lub innego rodzaju mechanicznego uszkodzenia drewna,
- wewnętrznego rozkładu drewna wywołanego przez grzyby (zgnilizna) lub inne organizmy (np. mrówka gmachówka),
- wykucia przez dzięciołowate.
Dziuple przybierają różny kształt: podłużnej szpary, komory z okrągłym lub owalnym otworem wejściowym, nieregularnej dziury. W leśnictwie dziupla jest wadą drewna. Drzewo z dziuplą jest słabsze zarówno pod względem zdrowotnym, jak i mechanicznym.
[edytuj] Znaczenie dziupli w przyrodzie
Pod względem przyrodniczym, dziuple mają ogromne znaczenie gdyż, wpływając na zachowanie i wzbogacanie bioróżnorodności środowiska. Są zamieszkiwane przez wiele gatunków ptaków (tzw. dziuplaki), ssaków (wiewiórki, nietoperze, popielicowate), owadów, roztoczy, grzybów i bakterii. W pewnym stopniu można je zastąpić budując skrzynki lęgowe.
[edytuj] Konserwacja drzewa z dziuplą
Dziuple u drzew pomnikowych oraz drzew rosnących w otoczeniu zabytków poddaje się zabiegom konserwacyjnym, chroniących drzewo przed zbyt szybkim obumieraniem. W pierwszym etapie, po usunięciu murszu wnętrze dziupli nasącza się preparatami grzybobójczymi. Następnie, w latach 60.-70. wnętrze betonowano lub zamurowywano. Obecnie dziuple pozostawia się puste, a otwory przykrywa siatką. Siatka zapewnia dostęp powietrza dzięki któremu wnętrze dziupli szybko wysycha, równocześnie nie pozwala by we wnętrzu gromadziły się gnijące substancje organiczne, np. liście. Niestety zakładane siatki, pozbawiają różne zwierzęta naturalnych gniazd, zwłaszcza na terenach zabytkowych parków przydworskich.
 Dziupla powstała po wypadnięciu- wykruszeniu się murszu (zgnilizny) |
|||
 Drzewo zaleczone starą metodą |
 Dziupla w drzewie lipy |
 Dziupla zamieszkana przez szopa |
[edytuj] Zobacz też
przegląd zagadnień z zakresu biologii
| Pęknięcia | ||
| Czołowe: rdzeniowe • okrężne | Boczne: desorbcyjne • mrozowe | Czołowo-boczne: niegłębokie • głębokie • przechodzące |
| • opuklina | ||
| Wady kształtu | ||
| zbieżystość • krzywizna • spłaszczenie • zgrubienie odziomkowe • napływy korzeniowe • rak • obrzęk |
| Zabarwienia | |
| pochodzenia biotycznego: sinizna • fałszywa twardziel • zaparzenie drewna • wewnętrzny biel • czerwień bielu • brunatnica pochodzenia abiotycznego: zaciągi garbnikowe • zabarwienia po spławie • plamy wodne |
|
| Sęki |
| sęki zarośnięte: guzy • brewki • róże sęki otwarte: w zależności od stopnia zrośnięcia: zrośnięte • częściowo zrośnięte • niezrośnięte w zależności od stanu zdrowotnego: zdrowe • nadpsute • zepsute w zależności od stopnia zgrupowania: pojedyncze • skupienie sęków •sękatość |
| Zgnilizny |
| zgnilizna twarda: zgnilizna twarda jasna• zgnilizna twarda ciemna• zgnilizna twarda różnobarwna• zgnilizna twarda czerwona zgnilizna miękka: zgnilizna korozyjna • zgnilizna destrukcyjna • zgnilizna korozyjno-destrukcyjna w zależności od umiejscowienia na przekroju pnia: zgnilizna zewnętrzna • zgnilizna wewnętrzna • zgnilizna rozrzucona w zależności od umiejscowienia wzdłuż pnia: zgnilizna strzały • zgnilizna odziomkowa •dziupla |
| Uszkodzenia mechaniczne |
| pochodzenia biologicznego: chodniki owadzie • uszkodzenia przez ptaki pochodzenia antropogenicznego: obecność ciał obcych • odarcie kory • zwęglenia • zaciosy • spała żywiczarska |