Eupraksja (ur. 1071, zm. 20 lipca 1109 w Ławrze Pieczerskiej), księżniczka kijowska, córka Wsiewołoda I i jego drugiej żony - Anny (córki chana Kipczaków), była wnuczką księcia Jarosława Mądrego.

Jej pierwszym mężem był Henryk Długi, margrabia Marchii Północnej. Nie mieli razem dzieci, a Henryk zmarł w 1087 r. Eupraksja zamieszkała wówczas w klasztorze w Kwedlinburgu. Tam spotkała cesarza Henryka IV (11 listopada 1050 - 7 sierpnia 1106), syna cesarza Henryka III i Agnieszki z Poitou, córki księcia Akwitanii Wilhelma V Wielkiego. Cesarz był pod wielkim wrażeniem urody kijowskiej księżniczki. Po śmierci swojej pierwszej żony, Berty Sabaudzkiej, pod koniec 1087 r., poślubił Eupraksję w 1089 r. w Kolonii. Po koronacji przyjęła imię "Adelajda".

Według kronikarzy Henryk znalazł się pod wpływami gnostyckiej sekty nicolaitanów. W swoim pałacu Henryk miał organizować orgie, do udziału w których zmuszał żonę. Raz miał nawet zaoferować ją swojemu synowi, Konradowi. Ten odmówił, a później zbuntował się przeciw ojcu. Podczas kampanii we Włoszech Henryk wziął Eupraksję ze sobą i umieścił ją pod strażą w Weronie. Cesarzowa uciekła w 1093 r. i znalazła schronienie w Canossie, na dworze Matyldy Toskańskiej, jednej z przeciwniczek Henryka, sojuszniczki papieża Urbana II.

Dzięki namowom papieża Eupraksja wystąpiła w 1095 r. na synodzie w Piacenzie, gdzie ze szczegółami opisała przed zebranymi współżycie intymne ze swoim mężem. Oskarżyła Henryka o przetrzymywanie jej wbrew jej woli, zmuszanie jej do uczestniczenia w orgiach oraz o odprawianie "czarnych mszy" na jej nagim ciele.

Po tych wydarzeniach Eupraksja udała się na Węgry, gdzie przebywała do 1099 r. Później wróciła na Ruś, gdzie w 1106 r. wstąpiła do klasztoru. Zmarła w Ławrze Pieczerskiej w 1109 r.

[edytuj] Bibliografia:

• "W obronie grobu Chrystusa",Wera i Mirosław Hrochowie, Wyd. Ancher, 1992, tłum. Z. Dobrzyniecki ISBN 83-855576-03-7

Poprzednik Berta Sabaudzka

Królowa Niemiec 1089-1105 cesarzowa od 1089 r.

Następca Matylda Angielska