Wikipedia - Europa

Wszystkie księżyce galileuszowe można bez problemu dostrzec przez zwyczajną lornetkę.

[edytuj] Odkrycie

Odkrycie Europy przypisywane jest zwyczajowo Galileuszowi, który skierował na Jowisza skonstruowaną przez siebie lunetę i dostrzegł w pobliżu tej planety cztery stale zmieniające swe położenie "gwiazdy". Były to właśnie owe największe księżyce Jowisza, które później ochrzczono "galileuszowymi". W 1614 roku ukazało się dzieło niemieckiego astronoma Simona Mariusa "Mundus Jovialis", w którym twierdził on, iż dostrzegł te cztery obiekty na kilka dni przed Galileuszem. Sam Galileusz określał to dzieło jako plagiat.

[edytuj] Nazwa

Nazwa księżyca została zaproponowana przez Mariusa, choć przyjęła się dopiero w XX wieku. Pochodzi ona z mitologii greckiej. Europa była kochanką boga Zeusa (Jowisza).

[edytuj] Powierzchnia

Powierzchnia tego księżyca jest bardzo równa i płaska. Stwierdzono niewiele wzniesień, które byłyby wyższe od kilkuset metrów. Występuje tam również niewiele kraterów uderzeniowych. Kratery te mają także inny wygląd niż na pozostałych lodowych księżycach w Układzie Słonecznym. Nie posiadają wałów i wzniesień centralnych, a wokół nich zauważono koncentryczne szczeliny i krawędzie, które mogły powstać w wyniku wypełnienia kraterów przez cieplejszy materiał znajdujący się pod powierzchnią. Charakterystycznymi tworami powierzchniowymi Europy są także liczne rysy i pęknięcia skorupy. Wszystko to świadczy, że powierzchnia księżyca jest z geologicznego punktu widzenia bardzo młoda – ma ona szacunkowo ok. 30 mln lat.

Widoczny w pęknięciach ciemniejszy materiał to najprawdopodobniej sole i uwodniony kwas siarkowy. Zdjęcia zrobione przez sondę Galileo wskazują także, że powierzchnia podlega dynamicznym zmianom. Przypuszcza się, że czerwonawe obszary są zabarwione przez materiał wyniesiony z wnętrza księżyca przez "cieplejszy" lód, unoszący się ku powierzchni, natomiast obszary zimniejsze toną, powracając w głąb skorupy. Jest to szansa na zbadanie materii z wnętrza Europy.

[edytuj] Budowa wewnętrzna

Europa ma wyraźnie zróżnicowaną strukturę wewnętrzną. W jej wnętrzu znajduje się żelazne jądro, otoczone przez płaszcz zbudowany z krzemianów, podczas gdy zewnętrzne warstwy księżyca są zbudowane z wody - w postaci lodowej skorupy i podpowierzchniowego oceanu.

[edytuj] Ocean

Dane przesłane przez sondę Galileo wskazują prawie jednoznacznie, że pod lodową skorupą znajduje się ocean słonej wody, być może głęboki nawet na 90 km. Inny model sugeruje istnienie warstwy "ciepłego", plastycznego lodu, jednak cieszy się on zdecydowanie mniejszym uznaniem.

Istnienie oceanu na tym księżycu jest możliwe ze względu na potężne oddziaływania pływowe ze strony Jowisza. Samo wewnętrzne ciepło pochodzące z jądra Europy nie wystarczyłoby do utrzymania takiej warstwy wody w stanie płynnym. Jednak może ono wystarczać, żeby na dnie oceanu istniały czynne kominy hydrotermalne. A jedna z nowszych hipotez dotyczących powstania życia na Ziemi sugeruje, że pierwsze istoty żywe pojawiły się nie w zbiornikach powierzchniowych, ale w takim właśnie środowisku. To sprawia, że Europa jest jednym z najbardziej obiecujących miejsc w Układzie Słonecznym pod względem poszukiwań życia poza Ziemią.

Naukowcy studiując zdjęcia struktur powierzchniowych, zastanawiają się, jak głęboko pod lodem może ów ocean się znajdować. Początkowo przypuszczano, że może on występować dość płytko - 5 do 10 km pod powierzchnią. Jednak wygląd kraterów uderzeniowych na Europie sugeruje raczej, że ocean położony jest minimum 19 km pod powierzchnią. Którąś z teorii mógłby potwierdzić dopiero orbiter okrążający przez dłuższy czas Europę, który mógłby zaobserwować ewentualną wodę wypływającą ze szczelin, co bardzo pomogłoby w określeniu grubości skorupy.

Niestety, zaprojektowana przez NASA sonda JIMO, która miała przeprowadzić takie badania, została anulowana w 2005 roku z przyczyn budżetowych.

[edytuj] Atmosfera

Na podstawie obserwacji wykonanych teleskopem Hubble’a naukowcy doszli do wniosku, iż Europa posiada niezwykle rzadką atmosferę, której ciśnienie wynosi zaledwie 1 mikro paskal. Promieniowanie słoneczne i naładowane cząstki z magnetosfery Jowisza rozbijają cząsteczki wody z lodowej powierzchni księżyca na wodór i tlen. Wodór, jako najlżejszy pierwiastek, ulatuje w przestrzeń międzyplanetarną, podczas gdy tlen zostaje zatrzymany przez siły grawitacji Europy.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e

Naturalne satelity Jowisza 63

Pierścienie Jowisza • Lista naturalnych satelitów Jowisza • Księżyce planet w Układzie Słonecznym
Grupa Amaltei (4):	Metis • Adrastea • Amaltea • Tebe
Księżyce Galileuszowe (4):	Io • Europa • Ganimedes • Kallisto
(1):	Temisto
Grupa Himalii (5):	Leda • Himalia • Lizytea • Elara • S/2000 J 11
(2):	Karpo • S/2003 J 12
Grupa Ananke (16):	Ananke • Praxidike • Harpalyke • Jokasta • Euanthe • Thyone (jądro) Euporie • S/2003 J 3 • S/2003 J 18 • Thelxinoe • Helike • Orthosie • S/2003 J 16 • Hermippe • Mneme • S/2003 J 15 (peryferia)
Grupa Karme (17):	S/2003 J 17 • S/2003 J 10 • Pasithee • Chaldene • Arche • Isonoe • Erinome • Kale • Aitne • Taygete • S/2003 J 9 • Karme • S/2003 J 5 • S/2003 J 19 • Kalyke • Eukelade • Kallichore
Grupa Pazyfae (13):	Eurydome • S/2003 J 23 • Hegemone • Pazyfae • Sponde • Cyllene • Megaclite • S/2003 J 4 • Callirrhoe • Sinope • Autonoe • Aoede • Kore
(1):	S/2003 J 2
Lista jest posortowana według odległości od Jowisza. Księżyce galileuszowe mają nazwy pogrubione. Nazwy tymczasowe opisano kursywą.