Szyb wydobywczy kopalni Zollern w Dortmundzie

Zakłady Salta w Saltaire

Browary Heinekena w Amsterdamie

Zakłady Derwent Valley

Huta żelaza w Völklingen

Most Żelazny Gorge

Muzeum Cruquius

Kopalnia Remmelsberg

New Lanark

Muzeum Garncarstwa Gladstone

Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego (ang. European Route of Industrial Heritage (ERIH)) – sieć łącząca ponad 800 europejskich obiektów dziedzictwa przemysłowego takich jak krajobrazy post-industrialne, nieczynne kompleksy przemysłowe czy pojedyncze zakłady.

[edytuj] Projekty ERIH

Sieć jest rezultatem dotychczasowej współpracy pomiędzy 11 europejskimi partnerami w Wielkiej Brytanii, Niemczech i Holandii, ^[1] uczestnikami projektu ERIH II (2003-2008) współfinansowanego w ramach europejskiej inicjatywy wspólnotowej Interreg III B. Projekt bazuje na masterplanie powstałym w grudniu 2001 r. w ramach ERIH I (1999-2001) współfinansowanego poprzez wspólnotowy program Interreg II C.

Wzorem dla projektu ERIH był Szlak Dziedzictwa Przemysłowego w Zagłębiu Ruhry, największa wówczas sieć turystyczna łącząca obiekty dziedzictwa przemysłowego. ERIH przejął strukturę tej sieci – z tzw. punktów kotwicznych (p. niżej) rozchodzą się pomniejsze szlaki regionalne lub tematyczne. Sam szlak ERIH nie jest oznakowany z uwagi na zbyt duże odległości pomiędzy poszczególnymi obiektami.

Celem projektu ERIH II jest zwrócenie uwagi na wspólne europejskie dziedzictwo przemysłowe oraz promocja turystyczna miejsc związanych z historią przemysłu. Obecnie Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego wiedzie przez Wielką Brytanię, Belgię, Holandię, Luksemburg i Niemcy. W ramach projektu ERIH II wyznaczono również Szlaki Regionalne (na terenie Niemiec, Wielkiej Brytanii i Holandii) oraz 10 Europejskich Szlaków Tematycznych w 23 krajach Europy.

[edytuj] Punkty kotwiczne

Główny szlak składa się z 65 punktów kotwicznych – obiektów dziedzictwa przemysłowego o szczególnym znaczeniu historycznym i potencjale turystycznym:

Położenie	Obiekt	Temat
Amlwch	Mynydd Parys i Porth Amlwch	Górnictwo, transport i komunikacja
Amsterdam	Heineken Experience - Browar Heineken	Produkcja
Beringen	Flamandzkie Muzeum Górnictwa Węglowego	Górnictwo
Birmingham	Dzielnica Jubilerów	Produkcja
Blaenavon	Narodowe Muzeum Węgla Big Pit	Górnictwo
Bradford	Saltaire	Włókiennictwo, produkcja
Brandenburg an der Havel	Muzeum Przemysłu	Żelazo i stal
Brentford	Muzeum Pary Kew Bridge	Energia, Woda
Chatham	Doki Chatham	Transport i komunikacja
Chemnitz	Muzeum Przemysłu	Włókiennictwo, Produkcja, Energia, Transport i komunikacja
Cromford	Zakłady Derwent Valley	Włókiennictwo
Crynant	Muzeum Górnictwa Cefn Coed	Górnictwo
Delmenhorst	Nordwolle	Włókiennictwo
Differdange	Park Fond-de-Gras	Górnictwo, Transport i komunikacja
Dortmund	Kopalnia Zollern II/IV, Koksownia Hansa	Górnictwo
Duisburg	Park Krajobrazowy North Duisburg	Żelazo i stal
Dundee	Zakłady Verdant	Włókiennictwo
Enschede	Muzeum Włókiennictwa Jannink	Włókiennictwo
Essen	Kompleks przemysłowy kopalni Zollverein	Górnictwo
Euskirchen	Reńskie Muzeum Przemysłu Zakłady Włókiennicze Muellera	Włókiennictwo
Gloucester	Muzeum Narodowe Wodaways oraz dok Gloucester	Transport i komunikacja
Goslar	Kopalnia Rammelsberg	Górnictwo
Gräfenhainichen	Ferropolis – miasto żelaza	Górnictwo, Energia
Haarlemmermeer	Muzeum Cruquius	Energia, Woda
Hamburg	Muzeum Pracy	Produkcja
Hengelo	Muzeum Technologii HEIM	Produkcja, Energia
Hoyerswerda	Łużyckie Muzeum Górnictwa w Knappenrode	Górnictwo
Kerkrade	Muzeum Przemysłu INDUSTRION	Górnictwo, Produkcja
Kidderminster	Kolej Severn Valley	Transport i komunikacja
La Louvière	Kopalnia Bois-du-Luc	Górnictwo
Lage	Westfalskie Muzeum Przemysłu Cegielnia w Lage	Produkcja
Lanark	New Lanark	Włókiennictwo
Lichterfeld	Most transmisyjny F60	Górnictwo
Liverpool	Muzeum Morskie Merseyside	Transport i komunikacja
Llanberis	Walijskie Muzeum Slate	Produkcja
Manchester	Muzeum Nauki i Przemysłu	Włókiennictwo, Produkcja, Energia, Transport i komunikacja
Merkers	Kopalnia Merkers Adventure	Górnictwo
Newtongrange	Szkockie Muzeum Górnictwa	Górnictwo
Northwich	Zakłady Lion Salt	Produkcja
Norymberga	Muzeum Kolei Niemieckich (DB)	Transport i komunikacja
Oberhausen	Dawny zbiornik gazu na terenie centrum handlowo-rozrywkowego CentrO	Energia
Papenburg	Stocznia Meyer	Produkcja
Peenemünde	Centrum Informacji Historycznej i Technicznej	Energia, Transport i komunikacja
Penzance	Kopalnia Geevor Tin	Górnictwo
Petite-Rosselle	Muzeum Carreau Wendel	Górnictwo
Rhondda	Park Dziedzictwa Rhondda	Górnictwo
Rotterdam	Nabrzeże Wilhelmina	Produkcja, Transport i komunikacja
Selb	Europejskie Muzeum Przemysłu Chin	Produkcja
Sheffield	Muzeum Kelham Island	Żelazo i stal, Produkcja, Energia
Solingen	Reńskie Muzeum Przemysłu Hendricha	Produkcja
Stoke-on-Trent	Muzeum Garncarstwa Gladstone	Produkcja
Swansea	Narodowe Muzeum Wodafront	Górnictwo, Żelazo i stal, Produkcja, Energia, Transport i komunikacja, Woda
Tavistock	Nabrzeże Morwellham	Górnictwo, Transport i komunikacja
Telford	Muzea Mostu Żelaznego Gorge	Górnictwo, Żelazo i stal, Produkcja, Energia
Tilburg	Holenderskie Muzeum Włókiennictwa	Włókiennictwo
Uebigau-Wahrenbrück	Zakłady Louise Briquette	Górnictwo, Energia
Völklingen	Huta żelaza	Żelazo i stal
Wakefield	Narodowe Muzeum Górnictwa Węglowego Anglii	Górnictwo
Waltham Abbey	Królewska Fabryka Prochu Waltham Abbey Royal	Górnictwo, Produkcja
Zaandam	Muzeum Zaanse Schans	Energia, Woda
Zehdenick	Park Cegielni Mildenberg	Produkcja
Zevenaar	Cegielnia De Panoven	Produkcja
Zwickau	Muzeum Augusta Horcha	Produkcja

[edytuj] Szlaki Regionalne

W ramach projektu ERIH przewiduje się wyznaczenie szlaków regionalnych rozchodzących się z punktów kotwicznych. Obecnie istnieją następujące szlaki regionalne, obejmujące 185 obiektów:

• Niemcy: Zagłębie Ruhry, Doliny Dziedzictwa Przemysłowego (Reńskie Góry Łupkowe), Euroregion Moza-Ren, Szlak Saara-Lotaryngia-Luksemburg, Łużyckie Dziedzictwo Przemysłowe
• Wielka Brytania: Północno-zachodnia Anglia, Serce Anglii (wokół Birmingham), Południowa Walia, Anglia Wschodnia
• Holandia: Szlak Holenderski

[edytuj] Europejskie Szlaki Tematyczne

Aktualnie wyznaczonych jest 10 szlaków tematycznych, obejmujących ponad 350 obiektów w 23 krajach europejskich:

• Górnictwo: Skarby ziemi
• Żelazo i stal: Ciepło wielkich pieców
• Włókiennictwo: Od włókna do tkaniny
• Produkcja: Dobra dla świata
• Energia: Co nas napędza
• Transport i komunikacja: Tory rewolucji przemysłowej
• Woda: Niebieskie złoto
• Mieszkalnictwo i architektura
• Usługi oraz przemysł rozrywkowy
• Krajobrazy przemysłowe

[edytuj] Obiekty Europejskich Szlaków Tematycznych w Polsce

• Górnictwo: Tężnie w Ciechocinku, Zabytkowa Kopalnia Rud Srebronośnych w Tarnowskich Górach, Muzeum Przemysłu i Techniki w Wałbrzychu, Muzeum Żup Krakowskich w Wieliczce, Skansen górniczy "Królowa Luiza" w Zabrzu
• Żelazo i stal: Muzeum Techniki Oddział Kuźnia Mechaniczna w Nieświnie, Zabytkowy Zakład Hutniczy w Maleńcu, Muzeum Zagłębia Staropolskiego w Sielpi, Huta Samsonów w Zagnańsku
• Włókiennictwo: Muzeum w Bielsku-Białej, Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi
• Produkcja i handel: Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju, Wielki Młyn w Gdańsku
• Energia: Skansen - Muzeum Przemysłu Naftowego im. Ignacego Łukasiewicza w Chorkówce
• Transport i komunikacja: Kanał Augustowski, Centralne Muzeum Morskie w Gdańsku, Muzeum Morskie w Szczecinie
• Krajobrazy przemysłowe: Muzeum Przemysłu i Techniki w Wałbrzychu

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego: strona oficjalna (de • en • nl)