Polonez - samochód osobowy, produkowany w fabryce samochodów osobowych FSO na Żeraniu w Warszawie od 3 maja 1978 do 22 kwietnia 2002. Łącznie wyprodukowano razem z zestawami montażowymi 1 061 807 egzemplarzy Poloneza w różnych wersjach (bez dostawczych Trucków i vanów Cargo).
[edytuj] FSO Polonez
[edytuj] HistoriaPoczątki istnienia Poloneza zaczynają się wraz z końcem 1972 roku, kiedy to na najwyższym szczeblu partyjnym ustalono linię rozwoju produktów FSO. Pierwsze konkretne decyzje w sprawie nowego auta zapadają w 1974 roku kiedy to zostaje podpisana umowa między Pol-Motem a włoskim koncernem FIAT mówiąca o powierzeniu prac konstrukcyjnych nad nowym samochodem stronie włoskiej. Jeszcze w tym samym roku w Centro-Stile przy udziale polskich stylistów i inżynierów zaczynają się prace projektowe nad nadwoziem oraz wnętrzem nowego modelu marki FSO. Pierwsze prototypy samochodu oznaczonego jako 125PN (Polacco Nuova) zostały stworzone już w 1975 roku. W latach 1975-1977 trwały prace konstrukcyjne i testowe nad prototypami oraz przygotowujące fabrykę do rozpoczęcia produkcji nowego auta, dla którego stworzono zautomatyzowaną linię montażową, rozbudowano spawalnię oraz zbudowano nową halę tłoczni. Pierwsza seria informacyjna Polonezów zaprezentowana została publicznie w listopadzie 1977 roku. Produkcję seryjną nowego modelu rozpoczęto 3 maja 1978 roku. Ze względów finansowych FSO Polonez skonstruowany został na płycie podłogowej samochodu Polski Fiat 125p, z którego przejęto również inne rozwiązania techniczne. Samą produkcję planowano przeprowadzić dwuetapowo. Etap I przewidywał uruchomienie produkcji auta opartego na podzespołach modelu 125p. Etap II przewidywał uruchomienie produkcji rodziny silników benzynowych na licencji firmy FIAT o pojemności 1.6, 1.8, 2.0 oraz diesla 2.0, przeprowadzenie zmian w elementach jezdnych auta oraz zwiększenie produkcji do poziomu 160 tys. egzemplarzy w skali roku. Do realizacji Etapu II nigdy nie doszło, mimo że rozpoczęto prace przygotowawcze do budowy fabryki silników nad Kanałem Żerańskim. Nowe nadwozie typu hatchback odznaczało się jak na owe czasy nowoczesną estetyką i sporym poziomem bezpieczeństwa biernego. W Polonezie zastosowano kontrolowane strefy zgniotu, wzmocnienia boczne drzwi, a zawiasy maski, inaczej niż w Fiacie 125p, zamocowane zostały w okolicach podszybia, co w przypadku kolizji zapobiega wbijaniu się maski do wnętrza pojazdu. [edytuj] FSO Polonez Coupe Zobacz więcej w osobnym artykule: FSO Polonez Coupe.W latach 1979-83 wyprodukowano w niewielkiej ilości trzydrzwiową odmianę FSO Poloneza o nazwie Coupe. Odróżniał się on od podstawowego FSO w wersji trzydrzwiowej szerszym, chromowanym słupkiem bocznym. Do dziś przetrwało niewiele egzemplarzy tego wariantu. [edytuj] SilnikiSamochód przechodził stopniowe zmiany - w 1980 roku wprowadzono pięciobiegową skrzynię biegów, w 1981 rozkładaną tylną kanapę. W latach 1980-1985 fabrykę opuszczało co roku około 30-32 tysięcy Polonezów. W 1980 roku ze względu na trudności w dostawach kooperacyjnych wprowadzono do oferty Polonezy w zubożonej wersji wyposażeniowej "Popular". Z listy wyposażenia usunięto m.in. czarne listwy na drzwiach, listwy ozdobne na zderzakach, tylną wycieraczkę, światła przeciwmgłowe, obrotomierz czy wykładziny bagażnika, tapicerka zaś wykonywana była ze skaju. W 1984 roku wyprodukowano około 100 egzemplarzy Poloneza z silnikiem 2.0 Turbodiesel produkcji włoskiej firmy VM o mocy 84 KM. Samochód z tym silnikiem do 100km/h rozpędzał się w 20 sek, osiągał prędkość maksymalną równą 145 km/h i zużywał średnio 10 litrów oleju napędowego na każde 100 km. Od 1979 roku produkowane były także krótkie serie Polonezów z silnikiem DOHC o pojemności 1995 cm³ i mocy 112 KM z Fiata 132 - głównie na potrzeby milicji i rządowych instytucji. Wersja wyposażona była w 5-biegową skrzynię biegów i rozwijała prędkość maksymalną od 185 km/h do 200km/h. W 1986 roku produkowano Polonezy Turbo z silnikiem 1.5 OHV 8v Turbo doładowanymi turbiną firmy WSK Rzeszów.
[edytuj] FSO Polonez MR'83W 1983 roku postanowiono dokonać pierwszej głębszej modernizacji Poloneza, w ramach której odmłodzony pojazd otrzymał:
Wraz z tą modernizacją postanowiono zastosować zarówno w Polonezie jak i w FSO 125p nowy, wzorowany na Fiacie system oznaczania wersji wyposażeniowych. Istniały następujące wersje: 1.3C, 1.3CE, 1.3L, 1.3LS, 1.3LE, 1.5C, 1.5CE, 1.5L, 1.5LS, 1.5LE oraz 2.0LE. W 1984 roku wyprodukowano serię 100 egzemplarzy z silnikiem diesla pod oznaczeniem 2.0D. Rok później do oferty dołączył model MR'85 który charakteryzował się przednią częścią nadwozia przejętą z wersji Coupe.
[edytuj] Polonez MR'86/MR'87/MR'89
W 1986 roku do produkcji skierowano nieznacznie zmodernizowanego Poloneza, który w wyniku modernizacji otrzymał nowe regulowane od wewnątrz lusterka oraz ramki drzwi lakierowane proszkowo na kolor czarny. Jednak najbardziej zauważalną i w największym stopniu poprawiającą użytkowanie modelu zmianą było pojawienie się na słupkach "C" małych okien mających na celu poprawę widoczności, model ten nosił oznaczenie fabryczne MR'86. W tym samym roku do produkcji wszedł silnik CB o pojemności 1598 cm³ i mocy 87KM, wersja z tym silnikiem nosiła oznaczenie 1.6 LE. W 1987 roku dokonano kolejnej zmiany, zamiast tylnego plastikowego spoilera, znanego już z MR'83, 85 i 86, pojawiło przetłoczenie na tylnej klapie, model ten nosił fabryczne oznaczenie MR'87. Wraz z tą modernizacją postanowiono zmienić nazewnictwo wersji wyposażeniowych na trzyliterowe, dodając literę "S". Najpopularniejsze wersje tego modelu to 1.5 SCE (produkowana głównie na eksport), 1.5 SLE i 1.6 SLE. W 1989 roku rozpoczęto produkcję modelu MR'89, w którym znaczącej zmianie poddana zostaje tylna cześć nadwozia. Pojazd ten otrzymał nowe zespolone lampy tylne (stosowane później w Caro) oraz tylną klapę bagażnika, której krawędź dolna zbiegała do zderzaka. Dzięki przeprojektowaniu tylnej części nadwozia udało się obniżyć próg załadunku z 95 cm do 66 cm. Kierunkowskazy boczne zostały przemieszone w inne miejsce na błotniku (bliżej drzwi) oraz zostały zamontowane poziomo. We wnętrzu pojawiły się nowe materiały wykorzystywane do obić boczków drzwiowych oraz siedzeń. Pod koniec produkcji rozpoczęto montować kierownicę z Caro (MR'91). W 1990 roku rozpoczęto montować silnik o mocy 105 KM, pochodzący z nadwyżek magazynowych Forda, Poloneza z tym silnikiem reklamowano hasłem "Nowe serce dla Poloneza i poczucie ministerialnej ważności!" Wypuszczono także krótką serię aut z turbodoładowanym silnikiem 1.5. W tym samym roku na rynku holenderskim pojawił się model FSO Prima injectie, wyposażony w jednopunktowy wtrysk paliwa. Wersja ta opracowana była przez FSO wspólnie z firmą Abimex, będącą przedstawicielem FSO w Holandii. Okres produkcji: 1989-1991. Na bazie tych modeli powstały także dostawczy pick-up Truck oraz prototyp vana/ambulansu Van. Okres produkcji: [edytuj] Silniki
[edytuj] Eksport 1978-1991Polonezy były eksportowane do wielu państw świata. Największa ich liczba została wysyłana do Chin, Wielkiej Brytanii, Francji, a także Egiptu, w którym był montowany przez firmę Nasr. Samochód ten miał być eksportowany także do USA. Jest tam obecnie 7 sztuk modelu 1500 sprowadzonych z Polski przez prywatnego kolekcjonera. Przedstawione poniżej zestawienie obejmuje tylko część państw do których Polonez był eksportowany w największej ilości.[1]
[edytuj] Polonez Caro (MR'91 i MR'93)
[edytuj] HistoriaW 1991 roku na rynku pojawiła się wersja Caro ze zmodernizowanym znacząco nadwoziem - m.in. zastosowano nowe przednie reflektory i inaczej wyprofilowane zderzaki. We wnętrzu zmieniono m.in. kierownicę oraz dodano regulację wysokości mocowania pasów przednich. Pojawił się też nowy silnik - diesel o pojemności 1905 cm³ i mocy 70 KM produkcji koncernu PSA. W latach 1990-1991 wyprodukowano niewielką liczbę egzemplarzy Poloneza, którego źródłem napędu był silnik SOHC o pojemności 1993 cm³ i mocy 105 KM, pochodzący z zapasów magazynowych europejskiego Forda. W 1992 roku rozszerzono ofertę o silniki 1.5/1.6 z układem jednopunktowego wtrysku paliwa i katalizatorem (wersje oznaczone jako GLI). Można było również wybrać wersję wtryskową bez katalizatora. W połowie 1992 roku wprowadzono do produkcji nowy wał kierownicy. Wał ten został tak skonstruowany, aby w czasie zderzenia skręcał się oraz zniekształcał pochłaniając energię chroniąc tym samym kierowcę. Nazwa Polonez stała się wówczas marką (zamiast "FSO"), zaś nazwy Caro/Atu określeniami modeli. Polonez oferowany był również z pakietem stylistycznym firmy Orciari. Ta wersja w stosunku do modelu bez pakietu różniła się następującymi elementami: inne zderzaki tylne i przednie w kolorze nadwozia (w wersji lakierowanej), lusterka, listwy boczne, inny grill, także w kolorze nadwozia, bogatsze wyposażenie, oraz specjalny spojler na tylnej klapie oraz na progach w kolorze karoserii. [edytuj] MR'93W 1993 roku poszerzono rozstaw kół z przodu i z tyłu o 60 mm, co poprawiło stateczność auta,z maski silnika zniknął plastikowy chwyt powietrza, którego rolę przejął nowy plastikowy pas podszybia w miejsce metalowego, dodatkowo środek maski uzyskał estetyczne przetłoczenie, poprawiono układ hamulcowy, zmodernizowano instalację elektryczną, ulepszono mechanizm wycieraczek, zastosowano nowy zestaw wskaźników, podświetlono diodowo wszystkie przełączniki, polepszono ogrzewanie i wentylację montując cztery nawiewy w kabinie pasażerskiej (jednocześnie zmienił się ich kształt), dodano regulację wysokości świateł z wnętrza kabiny, wyłącznik czasowy oświetlenia kabiny pasażerskiej i inne. Oświetlenie wnętrza kabiny włączało się teraz automatycznie wraz z otwarciem drzwi i gasło po uruchomieniu silnika lub po około 15-20 sekundach od zamknięcia drzwi. Jako opcjonalne wyposażenie pojawiło się m.in. hydrauliczne wspomaganie kierownicy, klimatyzacja, centralny zamek, elektrycznie sterowane szyby, elektrycznie regulowane i podgrzewane lusterka, pakiet stylistyczny Orciari (w wersji lakierowanej i nielakierowanej), fotele kubełkowe Inter-Groclin (z opcją podgrzewania). Od grudnia 1993 do 2000 roku produkowano również wersję z nowoczesnym silnikiem z wtryskiem wielopunktowym 1.4 16v (seria K16) firmy Rover, osiągającym moc maksymalną 103 KM z pojemności 1389 cm³. Podczas całego okresu produkcji Poloneza Caro MR93 od jesieni 1993 do wiosny 1997 co roku lub nawet częściej wprowadzano kolejne mniejsze lub większe modyfikacje m.in. zmiana mocowania zacisków przednich hamulców w celu zmniejszenia promienia zawracania, zmiany konstrukcyjne tylnej klapy poprawiające odporność na uderzenie z tyłu (1995 r.), nowy układ hamulcowy typu LUCAS (najpierw jako opcja, a w drugiej połowie 1995 r. jako standard), termiczny włącznik ogrzewania tylnej szyby (wcześniej ogrzewanie włączało się automatycznie niezależnie od temperatury zewnętrznej), dodatkowe wywietrzniki w tylnych drzwiach (1996), nowy typ podsufitki (1996), nowy typ osłony wewn. maski silnika (1996) i wiele innych. [edytuj] Silniki
[edytuj] Atu Zobacz więcej w osobnym artykule: FSO Polonez Atu.W latach 1996-97 produkowano wersję sedan Poloneza, Atu. Wariant ten różnił się od Caro, lepiej wyciszonym wnętrzem oraz większą o prawie 20% sztywnością nadwozia. Wzrosła również pojemność bagażnika. Atu dostępny był z silnikami 1.6 GLI lub 1.4 GLI. W 1997 został zastąpiony modelem Atu Plus. [edytuj] Polonez Caro Plus (MR'97)
W kwietniu 1997 roku, po przejęciu w 1995 roku FSO przez koreański koncern Daewoo, wprowadzono nową wersję "Poloneza Plus". Różniła się ona przede wszystkim nową deską rozdzielczą, nowymi lakierowanymi zderzakami, nowym typem jednopunktowego wtrysku Bosch. Wprowadzono także standardowo hydrauliczne wspomaganie kierownicy (wcześniej oferowane w opcji). W zawieszeniu zmieniono geometrię przednich kół aby poprawić ich przyczepność, a w zawieszeniu tylnym zastosowano ukośne amortyzatory na miejsce prostych co pozwoliło zwiększyć pojemność bagażnika. Od stycznia 1998 roku montowano do silników 1.6 wtrysk wielopunktowy (oznaczenie GSi), równolegle z wtryskiem jednopunktowym (GLi). Pierwszy z silników osiągał moc maksymalną 84 KM, drugi 78 KM. Samochód otrzymał nowe klamki i zamki oraz jeden kluczyk do zapłonu i drzwi. W 1999 i 2000 roku, sprzedawana była zubożona wersja Poloneza Caro Plus. Cechowała się ona brakiem lakierowanych zderzaków oraz klamek, poza tym nie posiadała ogrzewania tylnej szyby, świateł przeciwmgłowych, obrotomierza i instalacji radiowej. Wersja ta oferowana była wyłącznie z silnikiem 1,6 GLI. Wyprodukowano około 400 egzemplarzy poloneza w tej kompletacji. [edytuj] Silniki
[edytuj] Atu Plus Zobacz więcej w osobnym artykule: FSO Polonez Atu.Była to wersja sedan Poloneza, produkowana w latach 1997-2002. Wersja ta bazowała na Polonezie Atu. Zmianom zostało poddane wnętrze pojazdu, zderzaki (malowane pod kolor nadwozia), zaczęto montować seryjnie hydrauliczne wspomaganie kierownicy. W późniejszym okresie produkcji zmieniono również paletę silników. Produkcję zawieszono w 2002 roku. [edytuj] Kombi Zobacz więcej w osobnym artykule: Daewoo-FSO Polonez Kombi.Istniała również wersja kombi Poloneza. Produkowana była w latach 1999-2002. Dostępny był również wariant Van, który można było zarejestrować jako samochód ciężarowy. Kombi napędzane było silnikiem 1.6 GSi o mocy 84 KM. [edytuj] Zawieszenie produkcjiZ dniem 22 kwietnia 2002 roku produkcję zawieszono, jednak tak naprawdę definitywnie zakończono, gdy pozbyto się wszystkich wytłoczników niezbędnych do produkcji tego auta (płyty podłogowej, boków nadwozia). [edytuj] Eksport 1992-1997W 1992 roku rozpoczęto eksport Polonezów Caro pod nazwą FSO Prima (Holandia) i FSO Caro (Francja, Wielka Brytania). Eksportowe wersje Poloneza wyposażone były w silniki 1.6 z jednopunktowym wtryskiem paliwa, 1.4 produkcji firmy Rover oraz dieslem 1.9. Na rynku holenderskim auto występowało w dwóch wersjach wyposażeniowych SLXi i GLXi (GLI 16V dla silnika 1.4), diesel występował w wersji GLD odpowiadającej wyposażeniem kompletacji SLXi. W czerwcu 1997 roku eksport zatrzymano, jednak do stycznia 1998 samochód był w sprzedaży. Kraje do których był eksportowany Polonez Caro:
Przedstawione powyżej zestawienie przedstawia tylko część krajów, do których eksportowany był Polonez Caro. [edytuj] Szczegółowe dane techniczne
[edytuj] Polonez Cargo/Cargo Plus Zobacz więcej w osobnym artykule: FSO Polonez Cargo.[edytuj] Polonez Truck Zobacz więcej w osobnym artykule: FSO Polonez Truck. Zobacz więcej w osobnym artykule: FSO Polonez Truck (1992-1997). Zobacz więcej w osobnym artykule: Daewoo-FSO Polonez Truck Plus.[edytuj] Wersje dla służb
Istniały także wersje nadwoziowe typu: Sanitarka na bazie Poloneza Cargo i Cargo Plus(produkowana dla służby zdrowia), Ratownictwo Drogowe (specjalna wersja produkowana w latach 80. i 90. XX wieku dla Straży Pożarnej, za słupkiem przednich drzwi znajdował się obszerny przedział na narzędzia typu: nożyco-rozpierak, piła do stali i drewna, gaśnice i zestaw pierwszej pomocy), Policja (wewnątrz wbudowano plastikową szybę oddzielającą tylną kanapę od przednich foteli, poza tym tylna kanapa została obita czarnym skajem dla łatwiejszego utrzymania czystości). Pierwsze policyjne Polonezy z lat 70. i 80. miały silniki 2.0 DOHC Fiata. Istnieją przesłanki wedle których niektóre późniejsze radiowozy miały zmodyfikowane silniki OHV i silniki Rovera o pojemności 1.6 dm³. [edytuj] Prototypy Zobacz więcej w osobnym artykule: FSO Polonez Analog.Ośrodek Badań i Rozwoju FSO, stworzył także szereg wersji prototypowych, m.in.: "Polonez Coupe" uwaga - nie mylić z Polonezem Coupe, wystawiony w Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie, trzyosiowy "Polonez Decan pick-up" z długą częścią bagażową, samochód "Polonez Analog", czyli auto terenowe o napędzie 4x4 i nadwoziu typu pick-up (czterodrzwiowy). Polonez był również wykorzystywany w badaniach nad konstrukcją zawieszenia hydropneumatycznego. W chwili obecnej prototypy te można oglądać w Muzeum Przemysłu na terenie dawnej fabryki Norblina w Warszawie. Powstało też kilka prototypowych wersji kampera na bazie poloneza trucka, pick-up z połączenia osobowej części poloneza i towarowej fiata 125p pick-up, polonez truck 1500 z napędem na 4 koła, oraz wiele innych. [edytuj] Modele wyścigowe
Zobacz więcej w osobnym artykule: Stratopolonez.Należy też wspomnieć o wersjach wyczynowych tego auta. Były to:
[edytuj] Modele
[edytuj] Poziom produkcji
Powyższe dane pochodzą z[9] nie obejmują wersji użytkowych - Poloneza Truck oraz vanów Polonez Cargo. [edytuj] Sprzedaż
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
[edytuj] Linki zewnętrzne
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
.svg){kind=link}