Ten artykuł dotyczy geologii. Zobacz też: facja jako zbiorowisko roślinne.

Facja - zespół wspólnych cech charakterystycznych dla skał utworzonych w różnych warunkach.
Skały (lub środowiska) tej samej facji mogą różnić się czasem powstania i miejscem, muszą jednak posiadać łączące je istotne cechy szczególne, najczęściej litologiczne lub paleontologiczne. Niemniej niekiedy pod nazwą konkretnej facji bywają też łączone zespoły skał bardzo różniące się petrograficznie, a powstałe w jednym (lub pokrewnym) regionie w określonym czasie.

Pierwotnie pojęcie środowiska jako miejsca wywodzenia się danej facji, odnosiło się wyłącznie do środowiska sedymentacyjnego. Jednakże w ciągu czasu pojęcie facji znalazło zastosowanie do cech nie związanych z sedymentacją, np. może dotyczyć zmieniających się warunków metamorfizmu, powodujących powstanie określonej sekwencji minerałów.

Rozróżnia się bardzo wiele różnych facji, są one niekiedy również różnie interpretowane przez różnych autorów. Również w rozumieniu samego terminu facja pojawiają się rozbieżności, przez co można spotkać się tym określeniem w sytuacjach nawet osobliwych.

[edytuj] Przykładowe rodzaje facji

[edytuj] pod względem paleontologiczno-litologicznym

• litofacja (osad o określonych cechach litologicznych - składzie mineralnym, teksturze, strukturze, barwie)
• biofacja (osad wyróżniany na podstawie występujących w nim skamieniałości oraz śladów działalności organizmów)
• ichnofacja (osad zawierający ślady działalności organizmów, ale w którym nie zachowały się ich szczątki lub występują one w postaci skamieniałości śladowych)
• mikrofacja (osad wyróżniający się określonymi cechami, obserwowanymi mikroskopowo)

[edytuj] pod względem genetycznym lub litologicznym^[1]

• facja geochemiczna
• facja minerałów ciężkich
• facje metamorfizmu

również (uważane niekiedy za niepoprawne, ze względu na zacieranie obserwowanych cech):

• facja eoliczna
• facja lagunowa
• facja głębokomorska
• facja rzeczna
• facja zastoiskowa

[edytuj] pod względem petrograficznym^[2]

• facja diagenetyczna
• facja granulometryczna
• facja skał metasomatycznych
• facje skał wulkanogenicznych

i wiele innych

[edytuj] Nazwy własne facji

Facjom niekiedy nadaje się często nazwy własne, np.:

• facja pstrego piaskowca
• facja wapienia muszlowego
• facja kajpru
• facja czerwonego spągowca

[edytuj] Zobacz też

• facje metamorfizmu
• inne hasła rozpoczynające się od facja, facje

[edytuj] Bibliografia

1. ↑ podane przykłady m.in. za: Jaroszewski W. (red.), Słownik geologii dynamicznej, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa, 1985 ISBN 83-220-0196-7
2. ↑ podane przykłady za: Ryka W., Maliszewska A., Słownik Petrograficzny, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa, 1991 (wyd. II popr. i uzup.), ISBN 83-220-0406-0