Wikipedia - Felsztyn

Wikipedia - kopia Wikipedii, wolnej encyklopedii

Ten artykuł dotyczy wsi w obwodzie lwowskim. Zobacz też: Felsztyn – miejscowość w obwodzie chmielnickim oraz Felsztyn w kraju czesko-morawskim.

Współrzędne: 49°28′0″N 22°40′0″E / 49.46667, 22.66667

Felsztyn

Ukraina

3,5 km²

Położenie

49° 28' N
22° 40' E

Ludność (2001)
• liczba ludności
• gęstość

1062
303 os./km²

Kod pocztowy

82052

Położenie na mapie Ukrainy

Felsztyn

Strona internetowa

Felsztyn, kościół i warownia Herburtów z początku XX wieku

Kościół i warownia Herburtów w 1914 roku

Felsztyn (ob. ukr. : Скелівка) – obecnie wieś, w rejonie starosamborskim, obwód lwowski, Ukraina. Do 17 września 1939 roku, powiat samborski, województwo lwowskie, miasto w Polsce.

[edytuj] Położenie

Wieś położona jest ok. 2 km od Starego Sambora i ok. 20 km od przejścia granicznego w Krościenku. Leży w dolinie Strwiąża, u podnóża wyniesienia Węgrzeliska 375 m n.p.m. Felsztyn położony był przy dawnym szlaku handlowym do Sambora i Lwowa. W roku 1417 przez Felsztyn do Lwowa podróżował król Władysław Jagiełło. W roku 1857 wybudowano w Felsztynie linię kolejową prowadzącą do Lwowa, przystanek Felsztyn-Głębokie. Dojazd do wsi z Polski poprzez drogowe przejście graniczne w Krościenku.

[edytuj] Historia

Dawniejsze nazwy Fulsztyn, Folsteyn, Felstin, Fullensteyn, Fulsthine, Fulstin (1593). Pochodzenia nazwy miejscowości wywodzi się od rodowej siedziby Herburtów na Morawach, twierdzy Fulsztyn. Miejscowość ta istnieje do dziś i położona jest nad rzeką Osobłogą zwana[1] (Füllstein cześć wsi Bohušov).

Herburtowie to niemiecki ród rycerzy Vulm korzeniami z Westfalii - Dolna Saksonia, pierwotna osada Fülme w pobliżu miejscowości Rinteln [2]. W tym miejscu należy dodać, że już wcześniej bo w roku 1253 razem z księciem Władysławem opolskim wyruszył na wyprawę na Ruś Halicką przeciw księciu Danielowi Halickiemu założyciel Fulsztajnu na Morawach - Herbort z Fulmu.

Pierwsza wzmianka o Felsztynie pochodzi z roku 1374. Po roku 1370 dochodzi do podziału rodziny Herburtów na dwie linie, pierwsza pozostaje nadal na Śląsku w Sośnicowicach i Fulsztajnie, natomiast druga po powrocie ziemi sanockiej, województwo ruskie, do Korony 1340 otrzymuje liczne nadania i przywileje od Władysława Opolczyka nad Sanem, Wiarem i Strwiążem. Miasto zostaje lokowane na prawie magdeburskim w roku 1380. Herburtowie dbali o miasto i jego rozwój, do poł. XVI wieku ściągali ze Śląska i Moraw licznych osadników o różnych specjalnościach, tkaczy, murarzy, ogrodników etc. Kolejne przywileje dla miasta potwierdzali następnie królowie Polski, Kazimierz IV Jagiellończyk (1488) oraz Zygmunt August (1551).

Po Herburtach właścicielami Felsztyna był ród Danillewiczów (1641). W Felsztynie na początku XVI w. urodził się Jan Herburt, kasztelan sanocki oraz starosta przemyski, autor wielu dziel o tematyce dyplomatycznej oraz Sebastian Herburt autor wielu utworów muzycznych, pierwszy nauczyciel muzyki na Uniwersytecie Jagiellońskim. W kościele parafialnym pw. św. Marcina Biskupa (obecnie cerkiew) spoczywają zwłoki Walentego Herburta, biskupa przemyskiego, posła Zygmunta Augusta na sobór trydencki w roku 1572, znajduje się tu również płyta nagrobkowa chorążyny Herburtowej z roku 1495 oraz pomniki Jana Herburta z żoną oraz ich syna Krzysztofa Herburta zm. w 1558. W roku 1649 podczas nawały kozackiej zamek zniszczony. Na początku XVIII wieku dochody miastu przynosiły kotły piwne i gorzałczane, których było w Felsztynie trzy.

Do 1772, woj. ruskie, ziemia przemyska, powiat przemyski. W okresie zaborów miasto należało do pow. staromiejskiego, i położone było na granicy dawnego pow. samborskiego. W mieście znajdowały się parafie greko- oraz rzymskokatolicka oraz drewniana synagoga. Od 1918 - 1939 woj. lwowskie, powiat Sambor, urząd miejski w miejscu, do 1939 burmistrzem był Jan Kucharski. W roku 1928 miasteczko liczyło 1195 mieszkańców. W mieście funkcjonowała straż ogniowa, stowarzyszenia kupców katolickich, oraz kasy kredytowe. Targi miejskie odbywały się w każdy wtorek. Od 1939-1941 okupacja sowiecka. Od 1941-1944 okupacja niemiecka. Od 1944 w granicach ZSRR. Od 1991 w granicach Ukrainy.

XIX wiek

[edytuj] Osadnictwo

W okresie I Rzeczypospolitej istniało również drugie miasto założone przez Herburtów o tej samej nazwie Felsztyn (ob. Gwardejskoje) ok. 20 km od miasta Chmielnicki (dawniej Płoskirów). Dalej na wschód nad samym Zbruczem położona była jedna z największych twierdz polskich, wybudowana przez Herburtów na początku XVI wieku w Kudryńcach (ukr. Кудринці).

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne