Feminizm w muzykologii. Przypływ zainteresowania tematyką kobiecą w muzykologii nastąpił w latach 1960. Za patrona tej zmiany uważany jest Theodor W. Adorno, a także Michel Foucault. Badając obecność kobiet w życiu muzycznym podkreślano, że zazwyczaj były one wykonawczyniami, słuchaczkami, mecenaskami czy też osobami w innych rolach – takich jednak, które pomijane są w podręcznikach do historii muzyki opisujących przede wszystkim najwybitniejsze dzieła – a te tworzyli mężczyźni.

Pierwsza fala zainteresowania kwestią kobiecą przyniosła słowniki poświęcone samym kobietom oraz specjalistyczne publikacje opisujące zapomnianą obecność kobiet w życiu muzycznym. Pojawiły się monografie poświęcone kobietom, zaczęto wydawać ich utwory, a potem coraz częściej nagrywać. Zaczęto organizować konkursy dla komponujących kobiet (np. w Heidelbergu).

Następną falę stworzyła feministyczna muzykologia, a także muzykologia gender. Rozwinęły się przede wszystkim w USA. Za najważniejszą jej przedstawicielkę uważa się Susan McClary. Jej książka Feminine Endings (1991; ISBN 0-8166-4189-7), czyli “żeńskie końcówki (dokładniej: kadencje): muzyka, płeć społeczna i seksualność uważana była za manifest nowego kierunku badań. Wkrótce feministyczna muzykologia obudziła też rezonans w Niemczech, gdzie skutki wyeliminowania kobiet z życia publicznego przez Hitlera po 1933 roku podobno odczuwane były jeszcze nawet długo po wojnie.

W Polsce feministyczna muzykologia ani muzykologia gender nie obudziła zainteresowania. Panoramę problemu po raz pierwszy naszkicowała w 1997 roku Maria Anna Harley^[1], a w 2001 Danuta Gwizdalanka^[2], która wspomniała też o istnieniu jednej pracy magisterskiej poświęconej kwestii kobiecej^[3]. Specyficznie kobiecej twórczości poświęcone były trzy wystawy:

• w 1992 ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie (Kobieta w muzyce. Twórczość i inspiracja)
• w 2003 w Katowicach, poświęcona polskim kompozytorkom 1816–1939^[4]
• w 2005 w Katowicach, prezentująca obecność muzyki w czasopismach kobiecych tudzież krytykę muzyczną uprawianą przez kobiety w latach 1818-1939^[5].

Inicjatorkami wystaw w Katowicach były Magdalena Dziadek i Lilianna Moll.

[edytuj] Feminizacja w polskiej muzykologii: fenomen światowy

Nurt ten najprawdopodobniej nie zyska w Polsce zwolenniczek/zwolenników, gdyż dziedzina ta - co stanowi fenomen na skalę światową - od wielu lat jest sfeminizowana, i to nie tylko w gronie studenckim, ale przede wszystkim profesorskim.

• Muzykologia w Krakowie:

zał. w 1911, od 1935 w gronie pedagogów Bronisława Wójcik-Keuprulian

po śmierci złożyciela krakowskiej muzykologii, Zdzisława Jachimeckiego w 1953, w większości muzykologią tą kierowały kobiety:

Stefania Łobaczewska 1953-63

Elżbieta Dziębowska 1974-78

Zofia Fabiańska 1999-2002

Alicja Jarzębska 2002-08

Renata Suchowiejko od 2008

• Muzykologia we Lwowie zał. 1912 (do 1940), pierwsi absolwenci: Wójcikówna, Feicht i Maria Szczepańska, która od 1926 była w gronie pedagogów

• Katedra Muzykologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (1922-39, 1945-62, od 1974)

Maria Szczepańska kierowała katedrą w l. 1957-62

Krystyna Winowicz 1974-75

Danuta Jasińska 2000-2005

• Muzykologia na Uniwersytecie Warszawskim (od 1949)

Zofia Lissa 1949-75

Anna Czekanowska 1975-91

Zofia Helman 1991-96

Sławomira Żerańska-Kominek od 1998

[edytuj] Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• gender studies
• Kobiety w muzyce
• muzyka gejowska i lesbijska