Ferdynand III Habsburg (ur. 13 lipca 1608 w Grazu, zm. 2 kwietnia 1657 w Wiedniu) – król Węgier w latach 1637-1657 (koronowany w 1625 r.), i Czech w latach 1637-1657 (koronowany w 1627 r.) cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego w latach 1637-1657 (król rzymski od 1636 r.) z dynastii Habsburgów. Syn cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, króla Czech i Węgier Ferdynanda II Habsburga i księżniczki bawarskiej Marii Anny Bawarskiej. Mąż Marii Anny Habsburg (córki króla Hiszpanii Filipa III Habsburga). Ojciec króla niemieckiego, węgierskiego i czeskiego Ferdynanda IV Habsburga, cesarza rzymsko-niemieckiego, króla Czech i Węgier Leopolda I Habsburga i królowej polskiej Eleonory Habsburg.
Spis treści |
[edytuj] Wojna trzydziestoletnia
Po śmierci ojca w 1637 r. został cesarzem rzymskim. W Świętym Cesarstwie toczyła się wojna trzydziestoletnia (1618 - 1648 r.). Starał się opanować sytuację w Niemczech, ratować pogrążony w ruinie kraj i pozycję polityczną Habsburgów. We wrześniu 1640 r. Ferdynand III zwołał Sejm Cesarstwa w Ratyzbonie. Przywrócono wtedy funkcjonowanie organów centralnych Rzeszy.
W 1643 r. rozpoczął negocjacje pokojowe ze Szwedami, Holendrami i Francuzami w Münster i Osnabrück. Ambasadorem cesarza został Maksymilian hrabia von Trauttmansdorff. Pod wrażeniem pogarszającej się sytuacji obozu katolickiego, upadku władzy cesarskiej i ruiny Niemiec, w 1644 r. Ferdynand III przyznał książętom i stanom Rzeszy prawo do samodzielnego zawierania traktatów i prowadzenia wojen (ius belli ac pacis). Liczył na to, że głosy książąt wesprą go podczas negocjacji pokojowych w toczącej się wojnie trzydziestoletniej. Decyzja Ferdynanda przyczyniła się do osłabienia władzy centralnej w Świętym Cesarstwie Rzymskim.
Stopniowo kolejni książęta podpisywali pokoje lub rozejmy z Francją i Szwecją. W 1645 r. armia szwedzka marszałka Lennarta Torstenssona pokonała siły cesarskie pod Jüteborgiem i Jankowicami. W 1648 r. pod Zursmarshausen wojska francuskie (Tureniusz) i szwedzkie (gen. Karol Gustaw Wrangel) zwyciężyły po raz kolejny nad armią cesarza. Droga do Austrii i Wiednia już wcześniej stała otworem, a na zachodzie kolejne klęski ponosili Hiszpanie. Cesarz musiał zgodzić się na podpisanie traktatu westfalskiego (24 października 1648 r.). W marcu 1650 r. Ferdynand III wydał specjalny edykt regulujący egzekucję postanowień pokoju w Niemczech. W 1653 r. zwołał jeszcze Sejm Cesarstwa dla rozpatrzenia spraw wykonania postanowień pokoju.
[edytuj] Sprawy niemieckie po 1648 r.
W 1653 r. Sejm Cesarstwa zakazał cesarzowi nadawania statusu stanu Rzeszy oraz godności książęcych i elektorskich bez zgody elektorów i książąt. W 1654 r. Ferdynand III zaakceptował ustawę Sejmu Cesarstwa pozwalającą książętom i stanom Rzeszy na samodzielne zbieranie podatków na cele obronne. Wzmocniło to pozycję książąt zarówno wobec cesarza, jak i wobec poddanych.
[edytuj] Sprawy ziem dziedzicznych
W 1641 r. jako król czeski wydał edykt wprowadzający placetum regium, czyli zakaz publikacji bulli i listów papieskich bez zgody cesarza (króla).
W 1648 r. Ferdynand III ustanowił jednostki stałej armii dla obrony granic ziem dziedzicznych Habsburgów. W 1651 r. cesarz ostatecznie zerwał z tolerancyjną polityką w krajach naddunajskich. Ogłosił wyznanie rzymskokatolickie za jedyne dozwolone na obszarach swojej monarchii.
[edytuj] Genealogia
| Karol Styryjski ur. 3 VI 1540 zm. 10 VII 1590 |
Maria Wittelsbach 1) ur. 21 III 1551 zm. 29 IV 1608 |
Wilhelm V Wittelsbach 2) ur. 29 IX 1548 zm. 17 II 1626 |
Renata Lotaryńska 3) ur. 20 IV 1544 zm. 22 V 1602 |
||||||||||
| Ferdynand II Habsburg ur. 9 VII 1578 zm. 15 II 1637 |
Maria Anna Wittelsbach ur. 8 XII 1574 zm. 8 III 1616 |
||||||||||||
| 1 Maria Anna Habsburg ur. 18 VIII 1606 zm. 13 V 1646 OO 20 II 1631 |
2 Maria Leopoldyna Habsburg 4) ur. 6 IV 1632 zm. 7 VIII 1649 OO 3 VII 1648 |
Ferdynand III Habsburg ur. 13 VII 1608 zm. 2 IV 1657 |
3 Eleonora Gonzaga ur. 18 XI 1630 zm. 6 XII 1686 OO 30 IV 1651 |
||||||
| 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | |||||
| Ferdynand IV Habsburg ur. 8 IX 1633 zm. 9 VII 1654 |
Marianna Habsburg 5) ur. 24 XII 1635 zm. 16 V 1696 |
Filip August Habsburg ur. 15 VII 1637 zm. 22 VI 1639 |
Maksymilian Tomasz Habsburg ur. 21 XII 1638 zm. 29 VI 1639 |
Leopold I Habsburg ur. 9 VI 1640 zm. 5 V 1705 |
|||||
| 1 | 2 | 3 | 3 | 3 | |||||
| Maria Habsburg ur. 13 V 1646 zm. 13 V 1646 |
Karol Józef Habsburg ur. 7 VIII 1649 zm. 27 I 1664 |
Teresa Maria Józefa Habsburg ur. 27 III 1652 zm. 26 VII 1653 |
Eleonora Habsburg ur. 31 V 1653 zm. 17 XII 1697 |
Maria Anna Józefa Habsburg ur. 30 XII 1654 zm. 14 IV 1689 |
|||||
| 3 | |||||||||
| Ferdynand Józef Alojzy Habsburg ur. 11 II 1657 zm. 16 VI 1658 |
|||||||||
|
| Poprzednik Ferdynand II Habsburg |
 |
cesarz rzymski 1637-1657 |
|
Następca Leopold I Habsburg |
| Poprzednik Ferdynand II Habsburg |
 |
Król Niemiec 1637-1657 |
|
Następca Leopold I Habsburg |
| Poprzednik Ferdynand II Habsburg |
 |
Arcyksiążę Austrii 1637-1657 |
|
Następca Leopold I Habsburg |
| Poprzednik Ferdynand II Habsburg i Maciej Fryderyk Habsburg |
 |
król Węgier i książę wschodniego i zachodniego księstwa niemieckiego 1637 (1625)–1657 z Ferdynandem IV Habsburgiem (1647)–(1654) |
|
Następca Leopold I Habsburg |
| Poprzednik Ferdynand II Habsburg |
 |
król Czech 1637 (1627)–1657 z Ferdynandem IV Habsburgiem (1646)–(1654) |
|
Następca Leopold I Habsburg |
| Poprzednik Ferdynand IV Habsburg |
 |
Książę cieszyński 1654-1657 |
|
Następca Leopold I Habsburg |