Fiołek wonny
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	Rosopsida
Rząd	fiołkowce
Rodzina	fiołkowate
Rodzaj	fiołek
Gatunek	fiołek wonny
Nazwa systematyczna
Viola odorata
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Fiołek wonny (fiołek pachnący) (Viola odorata L.) - gatunek byliny należący do rodziny fiołkowatych. Występuje w stanie dzikim w Europie. W Polsce średnio pospolity na niżu i w niższych położeniach górskich. Uprawiany i często dziczejący.

[edytuj] Charakterystyka

Pokrój

Płożący, ze ścielącymi się rozłogami. Wysokość 5-10 cm.

Liście

Omszone, od spodu błyszczące, nerkowate lub jajowate, u nasady sercowate. Przylistki frędzlowate, lancetowate, o szerokości 3-4 mm.

Kwiaty

Ciemnofioletowe, rzadziej białe, wonne. Płatek dolny na szczycie wycięty, działki tępe. Kwitnie od marca do kwietnia.

Owoce

Torebka kulistawa, owłosiona.

Część podziemna

Kłącze.

Biotop

Zarośla, lasy. Hemikryptofit. Wymaga próchnicznej gleby. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O. Glechometalia ^[1]

[edytuj] Zastosowanie

• Roślina lecznicza:
  • Surowiec zielarski: Ziele fiołka wonnego z korzeniami (Herba Violae odorate cum radicibus) zawiera wiolinę, wiolatozyd, pochodne delfinidyny (wiolanina), olejek eteryczny, którego głównym składnikiem jest iron, saponiny triterpenowe, śluz.
  • Działanie: działa wykrztuśnie, napotnie, moczopędnie, odkażająco, żółciopędnie i rozkurczowo. Upłynnia zalegający śluz w drogach oddechowych, ułatwiając jego wydalenie. Przedawkowanie powoduje nudności, wymioty i biegunkę.
  • Zbiór i suszenie: w porze kwitnienia. Surowiec suszy się w temp. 20-40 stopni
• Sztuka kulinarna: liście fiołka można dodawać do wiosennych zup. Kwiaty dawniej kandyzowano, produkowano z nich syrop na kaszel^[2] oraz używano ich do aromatyzowania octu.
• Uprawiany jako roślina ozdobna ze względu na swój bardzo przyjemny zapach oraz piękne kwiaty.

[edytuj] Zmienność

Tworzy mieszańce z fiołkiem białym, f. bławatkowym, f. kosmatym, f. pagórkowym. ^[3]

[edytuj] Ciekawostki

• Olejek eteryczny jest używany w kosmetyce, między innymi w perfumach, gdzie oznacza nutę serca.
• W mowie kwiatów fiołek wonny oznacza: "Często myślę o Tobie".
• Według horoskopu kwiatowego fiołkami są osoby urodzone od 13 lipca do 23 lipca.
• Już w starożytnej Grecji uważano fiołek za święty kwiat, w cudowny sposób pojawiający się w święcie wiosny. Wierzono w jego właściwości chłodzące, antyepileptyczne i uśmierzające ból głowy - często pleciono z fiołków wieńce noszone później na głowie, by zapobiec bólom głowy. Fiołek symbolizował miłość, ale przede wszystkim pokorę, wdowieństwo i ascezę, dlatego w literaturze religijnej Matka Boska bywała określana jako fiołek pokory.
• Wg mitologii greckiej kwiat fiołka miał wyrosnąć z krwi Ajaksa.
• Jest też symbolem Aten, od kiedy Arystofanes nazwał je miastem fiołkami zwieńczonym (Wł. Kopaliński domniemuje, że jest to gra słów od greckiego íon, oznaczającego fiołek oraz Íōn, czyli imienia legendarnego króla Aten i protoplasty Jonów).
• Kapralem Fiołkiem nazywano Napoleona I, który na Elbie miał obiecywać przyjaciołom i zwolennikom, że powróci do Francji, kiedy zakwitną fiołki.

[edytuj] Zobacz też

Wioleta, Jolanta, rośliny lecznicze, symbole kwiatowe.

Przypisy