| Wikipedia - kopia Wikipedii, wolnej encyklopedii Fosforany (nazwa systematyczna: fosforany(V)) - związki chemiczne, pochodne kwasu fosforowego. Nazwa obejmuje zarówno sole, jaki i estry kwasu fosforowego. W ogólniejszym ujęciu nazwa "fosforany" może dotyczyć także pochodnych innych kwasów fosforowych, m.in. metafosforanów i pirofosforanów. W zależności od stopnia podstawienia kwasu fosforowego wyróżniamy trzy szeregi fosforanów: - pierwszorzędowe (XH2PO4); - drugorzędowe (X2HPO4); - trzeciorzędowe (X3PO4); gdzie X - metal jednowartościowy lub reszta organiczna. Rozpuszczalność fosforanów w wodzie spada wraz z ich rzędowością. Prawie wszystkie sole pierwszorzędowe są dobrze rozpuszczalne, z drugorzędowych i trzeciorzędowych rozpuszczalne są tylko sole metali alkalicznych (poza litem) i amonu. Estry kwasu fosforowego odgrywają ogromną rolę w procesach życiowych. Spotykane są m.in. w kwasach nukleinowych (w których tworzą szkielet cukrowo-fosforanowy) i nukleotydach. Trifosforan adenozyny (ATP) jest podstawowym źródłem energii reakcji chemicznych w organizmach. |