Portal:
Harcerstwo

Harcerstwo – polski ruch społeczny i wychowawczy dzieci i młodzieży wzorowany (w momencie powstania) na skautingu brytyjskim, oparty o służbę, samodoskonalenie (pracę nad sobą) i braterstwo. Zasady postępowania harcerza wyznacza Przyrzeczenie Harcerskie i Prawo Harcerskie. Zasady postępowania zucha wyznacza Obietnica Zucha i Prawo Zucha. Obecnie ze względu na różnorodność skautingu na świecie i harcerstwa w Polsce harcerstwo jest polską nazwą skautingu.

Harcerstwem nazywane są także organizacje harcerskie pracujące w kraju i poza jego granicami (wśród Polonii zagranicznej), w oparciu o powyższe zasady i unikalną metodę harcerską.

Za rok powstania harcerstwa przyjmuje się 1910, a właściwie okres między wrześniem 1910 (powstanie pierwszego zastępu) a dniem 22 maja 1911 (powstanie pierwszych drużyn), zaś za symbolicznych założycieli harcerstwa uważa się Andrzeja Małkowskiego i jego żonę Olgę Drahonowską-Małkowską. Istotę różnicy pomiędzy ówczesnym "klasycznym" skautingiem założonym przez gen. Roberta Baden-Powella a powstającym wówczas harcerstwem, Andrzej Małkowski ujął w słowach: harcerstwo to skauting plus niepodległość, aby podkreślić różnicę w ówczesnych priorytetach polskiego i światowego skautingu.

[edytuj] Historia harcerstwa

Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia harcerstwa.

• Początki ruchu skautowego na świecie
• Ruch skautowy na ziemiach polskich
• Harcerstwo do II wojny światowej
• Harcerstwo podczas II wojny światowej – Szare Szeregi, Hufce Polskie
• Odrodzenie harcerstwa w latach 1945-1949
• Harcerstwo w okresie stalinizmu 1949-1956
• Harcerstwo PRL w latach 1956-1980
• Odnowa harcerstwa w latach 1980-1989 (KIHAM, RHR, RHS)
• Powstanie harcerskich organizacji alternatywnych
• Współczesne harcerstwo

[edytuj] Symbole harcerskie

Zobacz więcej w osobnym artykule: Odznaki harcerskie.

Krzyż Harcerski

Prawie wszystkie aktualnie działające organizacje harcerskie posługują się tymi samymi symbolami i odwołują się do wspólnej historii.

• krzyż harcerski
• lilijka
• hymn harcerski
• mundur harcerski

[edytuj] Stopnie w harcerstwie

Zobacz więcej w osobnym artykule: Stopnie harcerskie.

W harcerstwie funkcjonują, na zasadzie instrumentu metodycznego:

• stopnie harcerskie
  • ZHP
    • młodzik / ochotniczka,
    • wywiadowca / tropicielka,
    • odkrywca / pionierka,
    • ćwik / samarytanka,
    • harcerz orli / harcerka orla,
    • harcerz Rzeczypospolitej / harcerka Rzeczypospolitej
  • ZHR
    • młodzik / ochotniczka
    • wywiadowca / tropicielka
    • ćwik / samarytanka
    • harcerz orli / wędrowniczka
    • harcerz Rzeczypospolitej / Harcerka Rzeczypospolitej
  • SHK Zawisza
    • harcerze
      • kandydat
      • ochotnik
      • wywiadowca
      • ćwik
    • harcerki
      • ochotniczka
      • tropicielka
      • pionierka
      • samarytanka
• stopnie instruktorskie (na przykładzie ZHP i ZHR):
  • przewodnik / przewodniczka,
  • podharcmistrz / podharcmistrzyni,
  • harcmistrz / harcmistrzyni.

Stopnie harcerskie, które istniały w przeszłości w ZHP to tropiciel, wędrownik.

Stopnie instruktorskie, które istniały w przeszłości w ZHP to harcmistrz Rzeczypospolitej, harcmistrz Polski Ludowej, organizator.

[edytuj] Funkcje harcerskie

Zobacz więcej w osobnych artykułach: funkcje harcerskie ZHP, funkcje harcerskie ZHR.

[edytuj] Organizacje harcerskie

Zobacz więcej w osobnym artykule: Organizacje harcerskie.

[edytuj] Struktura organizacyjna

Organizacje harcerskie o charakterze ogólnopolskim posiadają rozbudowaną strukturę, którą tworzą:

• zastęp, szóstka zuchowa, patrol, wachta – zastępowy, szóstkowy, patrolowy, wachtowy,
• gromada, drużyna, krąg – drużynowy, przewodniczący lub komendant kręgu
• szczep (fakultatywnie) – komendant szczepu, szczepowy
• związek drużyn (fakultatywnie) – komendant związku drużyn,
• hufiec – komendant hufca, hufcowy
• chorągiew – komendant chorągwi,
• władze naczelne.

[edytuj] Specjalności harcerskie

Harcerze i harcerki pełnią służbę podczas pielgrzymki papieża do Polski w 2006 roku

Członkowie organizacji harcerskich - w ramach swoich drużyn lub harcerskich klubów specjalnościowych - mogą realizować program harcerski wzbogacony o treści charakterystyczne dla innej aktywności, nazywany specjalnością harcerską. Wyróżnia się następujące specjalności:

• artystyczna,
• ekologiczna,
• jeździecka i kawaleryjska,
• Harcerskiej Służby Granicznej,
• Harcerskiej Służby Ruchu Drogowego,
• Harcerskie Lotnictwo
• łącznościowa i informatyczna (m.in. Harcerski Klub Łączności),
• obronna,
• poczt harcerskich,
• ratownicza i pożarnicza,
• sportowa,
• turystyczna (m.in. Harcerski Klub Turystyczny),
• wodna i żeglarska.

Zobacz też:Specjalności harcerskie

[edytuj] Grupy członkowskie harcerstwa

Zuchy

• skrzaty - w ZHR członkowie w wieku 5-6 lat
• zuchy - w ZHP: członkowie w wieku 6-10 lat, pracujący metodyką zuchową; w ZHR: w wieku 7-10;
• harcerki i harcerze - w ZHP: członkowie w wieku 10-13 lat, pracujący metodyką harcerską; w ZHR: w wieku 10-16;
• harcerki i harcerze starsi - w ZHP: członkowie w wieku 13-16 lat, pracujący metodyką starszoharcerską; w ZHR: członkowie powyżej 18 roku życia pracujący w drużynach bądź Kręgach Harcerstwa Starszego;
• wędrowniczki i wędrownicy - w ZHP: członkowie w wieku 16-25 lat, pracujący metodyką wędrowniczą; w ZHR: w wieku powyżej 16 lat zrzeszeni w drużynach wędrowniczych;
• instruktorki i instruktorzy - w ZHP: członkowie którzy ukończyli 16 lat, po zdobyciu stopnia instruktorskiego i złożeniu Zobowiązania Instruktorskiego, złożywszy uprzednio Przyrzeczenie Harcerskie; w ZHR: powyżej 18 lat, po odbyciu specjalnej próby instruktorskiej, harcerscy wychowawcy;
• starszyzna - w ZHP: członkowie, którzy ukończyli 25 rok życia i nie złożyli Zobowiązania Instruktorskiego.
• seniorzy - w ZHP: członkowie posiadający miano seniora - starszyzna i instruktorzy, którzy ukończyli 55 lat i złożyli stosowną deklarację właściwemu komendantowi.

[edytuj] Obrzędowość harcerska

Zasugerowano, aby ta sekcja została przeniesiona do nowego artykułu. (dyskusja)

Obrzędowość harcerska to element charakterystyczny każdej podstawowej jednostki harcerskiej (gromady zuchowej, drużyny harcerskiej, drużyny starszoharcerskiej i wędrowniczej). Opiera się na pewnym symbolicznym układzie elementów, czynności czy ruchów. Różne jednostki harcerskie mają różną, zazwyczaj właściwą tylko sobie (wyjątek - wspólne elementy obrzędowości w szczepach) obrzędowość.

Na obrzędowość drużyny składają się: nazwa drużyny, barwy drużyny, sposób powitania/pożegnania a także inne zwyczajowo przyjęte: przyjmowanie nowych członków do drużyny, sposób nadawania barw, przyjmowania przyrzeczenia, sposób zbierania składek itp. Drużyna może dowolnie tworzyć elementy obrzędowości.

Przy obrzędowości podkreśla się jej walor użyteczny. Ma ona pomagać w prowadzeniu drużyny oraz wprowadzać elementy wyjątkowości. Należy podkreślić, iż nadmiar elementów obrzędowości odwraca jej pierwotną rolę; ważne jest wyważenie ilości elementów obrzędowych drużyny.

Oprócz podstawowych jednostek harcerskich, obrzędowość zazwyczaj posiadają zastępy drużyn. Obrzędowość zastępów powinna być związana z obrzędowością drużyny (nazwy zastępów, symbole itp.)

[edytuj] Zobacz też

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Harcerstwo

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o harcerstwie

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Harcerstwa

• skauting
• organizacje harcerskie
• historia harcerstwa
• system zastępowy
• metoda harcerska
• puszczaństwo

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Związek Harcerstwa Polskiego
• Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej
• Stowarzyszenie Harcerstwa Katolickiego "Zawisza" – Federacja Skautingu Europejskiego
• Stowarzyszenie Harcerskie
• Związek Harcerstwa Polskiego – poza granicami Kraju w USA
• Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej w Kanadzie