Português
Obszar	Portugalia, Brazylia, Angola, Mozambik, Timor Wschodni i inne
Liczba mówiących	210 000 000
Ranking	6.
Klasyfikacja genetyczna	Języki indoeuropejskie *Języki romańskie **Języki zachodnioromańskie ***Język portugalski
Pismo	łaciński
Status oficjalny
Język urzędowy	Angola, Brazylia, Gwinea Bissau, Gwinea Równikowa, Mozambik, Portugalia, Republika Zielonego Przylądka, Timor Wschodni i Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, jeden z urzędowych w Unii Europejskiej
Regulowany przez	nie istnieje pojedyncza instytucja zajmująca się regulacją jęz. portugalskiego
Kody języka
ISO 639-1	pt
ISO 639-2	por
ISO 639-3	por
SIL	POR
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata Portugalska wersja językowa Wikipedii W Wikisłowniku: Słownik języka portugalskiego Słownik polsko-portugalski, portugalsko-polski

Języki i dialekty Półwyspu Iberyjskiego

Portugalski jako język urzędowy

Język portugalski - język z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 210 mln osób, zamieszkujących Portugalię oraz byłe kolonie portugalskie: Brazylię, Mozambik, Angolę, Gwineę Bissau, Wyspy Świętego Tomasza i Książęcą i Republikę Zielonego Przylądka. We wszystkich tych krajach jest on językiem urzędowym. Portugalski język literacki oparty jest na dialekcie północnym. Najstarsze zapisy w tym języku pochodzą z XII w. Kraje, w których portugalski jest językiem urzędowym, współpracują ze sobą w ramach założonej w 1996 Wspólnoty Państw Portugalskojęzycznych.

[edytuj] Warianty

Język portugalski posiada dwa znormalizowane, równoprawne i oficjalnie nawzajem się uznające warianty (normy):

• brazylijski
• europejski

Oba warianty posiadają liczne nieznormalizowane dialekty, różniące się głównie wymową.

Norma brazylijska obowiązuje tylko w Brazylii. Norma europejska obowiązuje w Portugalii i portugalskojęzycznych krajach afrykańskich (Angola, Mozambik, itp.). Próby uznania portugalskiego używanego w krajach afrykańskich za trzeci oficjalny wariant języka portugalskiego nie zakończyły się dotychczas sukcesem. W wyniku tego wszelkie odstępstwa od portugalskiego europejskiego istniejące w portugalskim używanym w krajach afrykańskich traktowane są nie jako znormalizowany, odrębny wariant, ale jako różnice dialektalne wewnątrz portugalskiego europejskiego. Oczywiście nie dotyczy to crioulos – nieoficjalnych, ale używanych na co dzień przez większość mieszkańców niektórych portugalskojęzycznych krajów afrykańskich (Republika Zielonego Przylądka, Gwinea Bissau) języków kreolskich, które są odrębnymi językami.

Zasady fonetyczne i gramatyczne normy europejskiej portugalskiego zostały ustalone na podstawie portugalskiego mówionego w Lizbonie i okolicach (dlatego czasami norma europejska jest nazywana normą lizbońską). Zasady fonetyczne i gramatyczne normy brazylijskiej portugalskiego została ustalona na podstawie portugalskiego mówionego w Rio de Janeiro i okolicach (dlatego czasami norma brazylijska jest nazywana normą carioca lub fluminense).

[edytuj] Wymowa (norma europejska)

Charakterystyczną cechą wymowy portugalskiej (istniejącą tylko w wariancie europejskim) jest redukcja (ścieśnienie albo skrócenie) samogłosek w sylabach nieakcentowanych. Najbardziej jest to widoczne w przypadku samogłoski e, która w sylabach nieakcentowanych praktycznie zanika. Język portugalski jest jedynym językiem romańskim, w którym istnieje redukcja samogłosek. Istnieją niepotwierdzone naukowo hipotezy, że owa redukcja pojawiła się w jęz. portugalskim pod wpływem jęz. arabskiego, który również posiada podobną cechę.

[edytuj] Wyjątki

Wymawiane u: Normalnie gue, gui, que, qui wymawiamy odpowiednio ge, gi, ke, ki. Czasami jednak geneza wyrazu nakazuje wymawiać u w takim złożeniu.

Przykład: lingua (język) > linguista (lingwista)

W niektórych wyrazach e wymawia się prawie jak a.

Przykłady: azenha (młyn wodny), lenha (drewno opałowe)

[edytuj] Znaki diakrytyczne

[edytuj] Acute (agudo) (´)

Otwiera samogłoskę i nadaje akcent wyrazowy. Zatem á, é, í, ó, ú wymawia się tak, jak polskie a, e, i, o, u.

[edytuj] Cedilla (cedilha) (¸)

Tylko w postaci ç; wymawia się jak polskie s.

[edytuj] Cyrkumfleks (circunflexo) (ˆ)

Zamyka samogłoskę a lub e i nadaje akcent wyrazowy. Pozostałe samogłoski nie zamykają się, nie przyjmują więc cyrkumfleksu.

[edytuj] Grave (grave) (`)

Tego znaku używa się w skróconej formie, w której przyimek a łączy się z przedimkiem lub zaimkiem, np.:

• a + a = à,
• a + as = às,
• a + aquilo = àquilo.
• a + aquele = àquele.
• a + aquela = àquela.

[edytuj] Tylda (tilde) (˜)

Nasalizuje samogłoskę.

[edytuj] Diaeresis/Umlaut (trema) (¨)

Oddziela dwie samogłoski zapobiegając powstaniu dyftongu. Tylko w brazylijskim.

[edytuj] Podstawowe różnice między normą brazylijską a europejską

Norma brazylijska różni się znacznie od normy europejskiej. Różnice obejmują:

a) wymowę

W wariancie brazylijskim, w przeciwieństwie do europejskiego, nie ma miejsca redukcja samogłosek w sylabach nieakcentowanych (dlatego np. słowo distante w Portugalii wymawia się praktycznie jak dsztant, a w Brazylii dzistanci). W wyniku tego ma się wrażenie, że wymowa brazylijska jest bardziej miękka i melodyjna.

Inne różnice w wymowie:

b) słownictwo

Brazylijski portugalski jest wzbogacony szeregiem słów i zwrotów z języków brazylijskich Indian i byłych niewolników z zachodniej Afryki. Istnieją też znaczne różnice w słownictwie potocznym (np. autobus w Brazylii to ônibus, a w Portugalii autocarro, lody to w Brazylii sorvete, a w Portugalii gelado, itp.). W Brazylii jest też więcej zapożyczeń z języka angielskiego.

c) gramatykę

Różnic gramatycznych nie jest wiele. Zasady użycia i umieszczania w zdaniu zaimków w brazylijskim portugalskim są prostsze niż w europejskim. Inne istotne modyfikacje gramatyczne istniejące w wariancie brazylijskim to omijanie rodzajnika przez zaimkiem dzierżawczym (w Brazylii meu carro, w Portugalii o meu carro) i używanie form czasownikowych trzeciej osoby liczby pojedynczej zamiast drugiej osoby liczby pojedynczej (ty mówisz to w Brazylii você fala, w Portugalii tu falas)

d) ortografię

Różnice ortograficzne są niewielkie (np. wspaniale w Brazylii pisze się ótimo, a w Portugalii óptimo). Cyrkumfleks (^) jest używany znacznie częściej niż w Portugalii. (np. vôo zamiast voo (lot)). W wyrazach z gue, gui, que i qui, gdzie u jest wymawiane, oznacza się je przez diaeresis (¨): lingüista zamiast linguista.

Miały miejsce próby ujednolicenia ortografii obu wariantów portugalskiego, ale nie zakończyły sie one sukcesem.

[edytuj] Informacje różne

[edytuj] Wyrazy pochodzenia arabskiego

W języku portugalskim występuje znaczna liczba wyrazów pochodzenia arabskiego. Większość z nich zaczyna się na al, a w mniejszej ilości także na ar, az.

Przykłady: albufeira (zatoka), Algarve (nazwa regionu w Portugalii), azeitona (oliwka)

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Słownik portugalsko-brazylijski

p • d • e Unia Łacińska Język francuski Francja • Haiti • Monako • Senegal • Wybrzeże Kości Słoniowej Język hiszpański Argentyna • Dominikana • Ekwador • Filipiny • Gwatemala • Hiszpania • Honduras • Kolumbia • Kostaryka • Kuba • Meksyk • Nikaragua • Panama • Paragwaj • Peru • Urugwaj • Wenezuela Język kataloński Andora Język portugalski Angola • Brazylia • Gwinea Bissau • Mozambik • Portugalia • Republika Zielonego Przylądka • Timor Wschodni • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca Język rumuński Mołdawia • Rumunia Język włoski San Marino • Watykan • Włochy • Zakon maltański