Kamerun

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Republic of Cameroon
République du Cameroun

Republika Kamerunu
Flaga Kamerunu
Herb Kamerunu
Flaga Kamerunu Herb Kamerunu
Dewiza: (fr.ang.) Paix, Travail, Patrie – Peace, Work, Fatherland
(Pokój, Praca, Ojczyzna)
Hymn:
Chant de Ralliement
(
Pieśń zbiórki)
Położenie Kamerunu
Język urzędowy francuski, angielski
Stolica Jaunde
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Paul Biya
Szef rządu premier Philémon Yang
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
54. na świecie
475 440 km²
1,3%
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
53. na świecie
24 277 000[1]
53 osób/km²
PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

34 mld USD[1]
1401[1] USD
PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

88,9 mld[1] dolarów międzynar.[1]
3660[1] dolarów międzynar.
Jednostka monetarna frank CFA (XAF)
Niepodległość od Francji i Wielkiej Brytanii
1 stycznia 1960
Strefa czasowa UTC +1
Kod ISO 3166 CM
Domena internetowa .cm
Kod samochodowy CAM
Kod samolotowy TJ
Kod telefoniczny +237
Mapa Kamerunu
Ten artykuł dotyczy kraju. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Kamerun, Republika Kamerunu (fr. Cameroun, République du Cameroun, ang. Cameroon, Republic of Cameroon) – państwo w środkowej Afryce, nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Nigerią, Czadem, Republiką Środkowoafrykańską, Kongiem, Gabonem i Gwineą Równikową. Kamerun jest członkiem ONZ, Unii Afrykańskiej i innych organizacji międzynarodowych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia Kamerunu.

Pod koniec XVIII wieku koczowniczy muzułmański lud Fulbe, pochodzący z Sahelu, podbił tereny Kamerunu, wypierając lub wchłaniając miejscową ludność.

Portugalczycy dotarli do wybrzeży Kamerunu na początku XVI wieku. Ich nieliczne faktorie nadbrzeżne handlowały różnymi towarami, ale głównie niewolnikami. Dopiero w drugiej połowie XIX wieku powstały pierwsze misje chrześcijańskie.

W roku 1884 Kamerun stał się kolonią niemiecką ze stolicą w Buéa, przeniesioną później do Jaunde. Po pierwszej wojnie światowej Kamerun został terytorium mandatowym Ligi Narodów, podzielonym pomiędzy Wielką Brytanię i Francję.

Francuska część kraju uzyskała niepodległość w 1960 r. jako Republika Kamerunu. W lutym 1961 r. przeprowadzono plebiscyt, mający zdecydować o przyszłości brytyjskiej części. W jego wyniku 2/3 terytorium na północy (zamieszkane głównie przez ludność muzułmańską) przyłączono do Nigerii, zaś południowa 1/3 (przeważnie chrześcijańska) przyłączyła się do Republiki Kamerunu, która przekształcona została tym samym w Federacyjną Republikę Kamerunu. Obie, francuska i brytyjska część nowej republiki, uzyskały autonomię. Ahmadou Ahidjo został pierwszym prezydentem kraju. W roku 1966 Ahidjo, działając w oparciu o resorty siłowe, zdelegalizował wszystkie partie polityczne. W 1970 r. stłumił rebelię organizacji UPC (Union of the Peoples of Cameroon). W 1972 wprowadził nową konstytucję, znoszącą federację, a ustanawiającą państwo unitarne.

W roku 1982 Ahidjo zrezygnował z urzędu i został na mocy konstytucji zastąpiony przez premiera Paula Biyę, pochodzącego z ludu Beti-Pahuin. Ahidjo wkrótce pożałował, że Biya został jego następcą, lecz zorganizowany przez jego współpracowników w 1984 zamach stanu nie udał się. Biya wygrał przeprowadzone w 1983 i 1984 r. wybory prezydenckie, w których był jedynym kandydatem. Wielopartyjne wybory w 1992 i 1997 r. wygrała jego partia – CPDM, jednak istniały podejrzenia, iż wyniki zostały sfałszowane.

Ostatnie wybory parlamentarne miały miejsce 22 lipca 2007 roku i ponownie zostały wygrane przez partię Biyi. Wraz z rosnącymi napięciami między chrześcijanami a muzułmanami na północy i pomiędzy anglofonami a frankofonami na południowym zachodzie, w Kamerunie rośnie zagrożenie wojną domową.

Pochodzenie nazwy kraju[edytuj | edytuj kod]

Nazwa państwa wywodzi się z portugalskiej nazwy rzeki WouriRio de Camarões (pol. Rzeka Krewetek), która w późniejszym okresie została rozciągnięta na cały kraj leżący nad tą rzeką.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Ustrój polityczny Kamerunu.

Ustrój polityczny Kamerunu to połączenie demokracji parlamentarnej z systemem prezydenckim. Konstytucja została uchwalona w 1972 roku i znowelizowana w 1995. Władzą ustawodawczą jest, liczące 180 deputowanych wybieranych w wyborach powszechnych, jednoizbowe Zgromadzenie Narodowe o 5-letniej kadencji, obradujące trzy razy w roku.

Głową państwa jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 7-letnią kadencję. Prezydent posiada znaczny zasób władzy – może zatwierdzać i wetować ustawy, bez konsultacji z parlamentem powoływać i odwoływać członków rządu, sędziów, szefów przedsiębiorstw państwowych i urzędów centralnych. Władzę wykonawczą sprawuje rząd, na którego czele stoi premier mianowany przez prezydenta.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Regiony Kamerunu

Kamerun dzieli się na 10 regionów (każdy z gubernatorem na czele mianowanym przez prezydenta):

  1. Adamawa
  2. Centralny
  3. Wschodni
  4. Dalekiej Północy
  5. Nadmorski
  6. Północny
  7. Północno-Zachodni
  8. Zachodni
  9. Południowy
  10. Południowo-Zachodni

i 58 departamentów (każdy z prefektem na czele):

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Religie[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Religia w Kamerunie.

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[2][3]:

Miasta Kamerunu[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Miasta Kamerunu.

Poniższa lista przedstawia największe miasta Kamerunu[4]:


Douala
Douala
Yaounde
Yaounde

L.p. Miasto Region Liczba mieszkańców

Garoua
Garoua
Kousseri
Kousseri

1 Douala Region Nadmorski 1 338 082
2 Yaounde Region Centralny 1 299 369
3 Garoua Region Północny 436 899
4 Kousseri Region Dalekiej Północy 435 547
5 Bamenda Region Północno-Zachodni 393 835
6 Maroua Region Dalekiej Północy 319 941
7 Bafoussam Region Zachodni 290 768
8 Mokolo Region Dalekiej Północy 275 239
9 Ngaoundere Region Adamawa 231 357
10 Bertoua Region Wschodni 218 111
11 Edea Region Nadmorski 203 149

Struktura etniczna[edytuj | edytuj kod]

Struktura etniczna, 2018[5]
Grupa etniczna Język Liczebność w tys. Procent ludności
Kreole kameruńscy Język kamtok i francuski 3505 14,2%
Bamileke (9 grup) Języki bamileke 2838 11,5%
Fulani Język ful 2515 10,2%
Beti Język ewondo 1919 7,8%
Bulu Język bulu 1180 4,8%
Bamum Język bamum 586 2,4%
Bassa Język basaa 418 1,7%
Hausa Język hausa 368 1,5%
Gbaya (3 grupy) Język gbaya 222,7 0,9%
Fangowie Język fang 181 0,73%
Kanuri Język kanuri 157 0,64%
Igbo Język igbo 106 0,43%
Pigmeje Język baka 53 0,21%
Ibibio Język ibibio 53 0,21%
Francuzi Język francuski 41 0,17%

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Kamerunu.
Wulkaniczne ostańce w pobliżu miejscowości Rhumsiki na Dalekiej Północy
Przeprawa promowa przez rzekę Dja

Z powierzchnią 475 442 km² Kamerun, co do wielkości, zajmuje 53 miejsce wśród wszystkich państw świata[6], porównywalnie z Papuą-Nową Gwineą i nieco tylko mniejszym amerykańskim stanem Kalifornia[7]. Kraj położony jest w Środkowej i Zachodniej Afryce nad Zatoką Bonny, częścią Zatoki Gwinejskiej Oceanu Atlantyckiego. Literatura turystyczna określa Kamerun mianem "Afryki w miniaturze" ze względu na różnorodność klimatu: morski, pustynny, górski, tropikalny i sawannowy[8]. Kraj graniczy z Nigerią od zachodu, Czadem od północnego wschodu, z Republiką Środkowoafrykańską od wschodu oraz Gwineą Równikową, Gabonem i z Republiką Konga od południa.

Kamerun dzieli się na pięć stref geograficznych, wyraźnie różniących się od pozostałych zarówno pod względem klimatu, rzeźby powierzchni, jak i wegetacji. Nizina nadbrzeżna sięga 15-150 kilometrów od Zatoki Gwinejskiej w głąb lądu[9], a jej przeciętna wysokość to 90 metrów n.p.m.[10]. Pas ten, bardzo wilgotny i gorący, z krótką porą suchą, jest gęsto zalesiony tropikalnym lasem deszczowym[11][12] Południowokameruński płaskowyż wznosi się nad niziną nadbrzeżną na średnią wysokość 650 metrów n.p.m.[13]. Ten region jest również zdominowany przez deszczowe lasy tropikalne, ale ze względu na równowagę pór deszczowych i suchych nie są one tak wilgotne, jak na wybrzeżu.

Nieregularny, przerywany łańcuch gór, wzgórz i płaskowyżów, zwany Pasmem Kameruńskim, rozciąga się od szczytu wulkanu Kamerun na wybrzeżu (najwyższy punkt kraju – 4095 metrów n.p.m.[14]) prawie po Jezioro Czad na północnym krańcu kraju. Region ten ma klimat umiarkowany, szczególnie na Zachodnim Płaskowyżu, aczkolwiek opady są tu też wysokie. Ziemia należy do najżyźniejszych w Kamerunie, głównie wokół stożków wulkanicznych[14]. Na skutek działalności wulkanicznej w tym regionie powstały jeziora kraterowe. 21 sierpnia 1986 z jednego z nich (Jezioro Nyos) zaczął wydobywać się dwutlenek węgla powodując śmierć 1700-2000 ludzi[15].

Płaskowyż południowy przekształca się na północy w trawiastą, mocno sfałdowaną Wyżynę Adamawa, stanowiącą barierę oddzielającą południową część kraju od północnej. Wyżyna wznosi się przeciętnie na 1100 metrów n.p.m.[13], z temperaturami od 22 do 25 °C i znacznymi opadami[16]. Doliny regionu północnego rozciągają się od stoków wyżyny po Jezioro Czad, wznosząc się przeciętnie na 300-350 metrów n.p.m.[14]. Charakterystyczną roślinnością są sawannowe krzewy i trawy. Jest to obszar jałowy, z niewielkimi opadami i wysoką temperaturą.

Kamerun posiada cztery odrębne zlewiska. Głównymi rzekami na południu są Ntem, Nyong, Sanaga i Wouri. Wszystkie płyną w kierunku południowym i uchodzą do Zatoki Gwinejskiej. Dja i Kadéï płyną w kierunku południowo-zachodnim i są dopływami Konga. Na północy kraju rzeka Bénoué płynie na północ i zachód uchodząc do Nigru, zaś Logone uchodzi do Jeziora Czad, u brzegów którego Kamerun styka się z trzema innymi krajami.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Wartość Produktu Krajowego Brutto na głowę mieszkańca (PKB per capita) w roku 2009 był obliczany na 2253 USD[17], jeden z najwyższych w Afryce subsaharyjskiej[18]. Głównym rynkiem zbytu są Francja, Włochy, Korea Południowa, Hiszpania i Wielka Brytania. Kamerun znajduje się w strefie działania Organizacji dla Harmonizacji Prawa Afrykańskiego (OHADA)[19]. Walutą obiegową jest frank CFA. Bezrobocie w roku 2001 sięgało 30% populacji, a trzecia część społeczeństwa żyła poniżej progu ubóstwa obliczanego na 1,25 USD dziennie w roku 2009[20]. Od końca lat osiemdziesiątych XX wieku Kamerun jest objęty programami pomocowymi Banku Światowego i IMF w celu zmniejszenia bezrobocia, prywatyzacji przemysłu i wzrostu gospodarczego. Turystyka, zwłaszcza na wybrzeżu i w okolicach Góry Kamerun zapowiada znaczny wzrost gospodarczy[21].

Transport[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Transport w Kamerunie.

Transport w Kamerunie przysparza wiele trudności. Drogi są w złym stanie[22] i uzależnione od zmiennej pogody, jako że tylko 10% posiada utwardzone nawierzchnie. Kontrole drogowe służą policji i żandarmerii głównie do wyłudzania łapówek[23]. Linia kolejowa łączy miejscowości Kumba na zachodzie i Bélabo na wschodzie oraz Ngaoundéré na północy. Lotniska międzynarodowe znajdują się w Douala i Garoua oraz mniejsze w Yaoundé. W ujściu rzeki Wouri River znajduje się port Douali, główny port morski kraju.

Rynek mleka[edytuj | edytuj kod]

Mimo wysokiej liczby bydła w Kamerunie, produkcja mleka w Kamerunie jest niezwykle niska (7,5 litra rocznie na mieszkańca, wobec średniej na świecie 45 litrów na mieszkańca) – w 2014 r. na import mleka do kraju wydano prawie 80 mln dolarów[24].

Siły zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Przedstawiciel ambasady USA z żołnierzami SZ Kamerunu
 Osobny artykuł: Siły Zbrojne Kamerunu.

Stosunki z sąsiednimi krajami układają się generalnie pomyślnie. Wyjątkami jest nierozwiązany konflikt graniczny z Gwineą Równikową. Napływ Kameruńczyków do Gwinei Równikowej, co wiąże się z nadzieją na zatrudnienie przy eksploatacji nowo odkrytych złóż ropy, przyczynił się do wzrostu napięcia. W roku 1999 rządy Kamerunu, Gwinei Równikowej, Nigerii, Wysp św. Tomasza i Książęcej, Gabonu, Konga, Demokratycznej Republiki Konga i Angoli powołały Gulf of Guinea Commission mającą pomagać w rozwiązywaniu problemów, przede wszystkim granicznych, w regionie.

Kamerun dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi[25]. Uzbrojenie sił lądowych składało się w 2014 roku m.in. z 100 opancerzonych pojazdów bojowych, a marynarka wojenna dysponowała 57 okrętami obrony przybrzeża[25]. Siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 15 samolotów transportowych, 11 samolotów szkolno-bojowych oraz 9 śmigłowców[25].

Wojska kameruńskie w 2014 roku liczyły 14 tys. żołnierzy zawodowych oraz 10 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) kameruńskie siły zbrojne stanowią 97. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 370 mln dolarów (USD)[25].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f World Economic Outlook, April 2018, www.imf.org [dostęp 2018-04-18] (ang.).
  2. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-28].
  3. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-28].
  4. Population of Cities in Cameroon (ang.). World Population Review. [dostęp 2018-07-18].
  5. Country: Cameroon – People Groups (ang.). Joshua Project, 2018. [dostęp 17 lipca 2018].
  6. Demographic Yearbook 1.
  7. "Rank Order – Area"
  8. DeLancey and DeLancey 16.
  9. Fomesky et al 6.
  10. Neba 14.
  11. Neba 28.
  12. "Highest Average Annual Precipitation Extremes".
  13. a b Neba 16.
  14. a b c Neba 17.
  15. DeLancey and DeLancey 161 podaje liczbę 1700; Hudgens and Trillo 1054 mówi o "co najmniej 2000"; West 10 twierdzi, że "ponad 2000"
  16. Gwanfogbe et al 20; Neba 29
  17. Międzynarodowy Fundusz Walutowy 2009
  18. Musa Biya: Plan to keep power in Cameroon clears hurdle
  19. Portal biznesowy Afryki
  20. Human Development Indices
  21. Neba, s.173–6
  22. Neba, s.199
  23. Neba, s.111
  24. Analiza atrakcyjności eksportu mleka do Kamerunu w 2015 roku. www.goafrica.gov.pl. [dostęp 2015-06-23].
  25. a b c d Cameroon (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-09-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • John Mukum Mbaku: Culture and Customs of Cameroon (Culture and Customs of Africa), Greenwood Press, ​ISBN 1-03-133323-1
  • Aaron Neba: Modern Geography of the Republic of Cameroon, Bamenda, Neba Publishers 1999

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]