Kuja białogardła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kuja biasłogardła
Coua delalandei[1]
(Temminck, 1827)
Okaz z Muzeum Historii Naturalnej w Lejdzie
Okaz z Muzeum Historii Naturalnej w Lejdzie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd kukułkowe
Rodzina kukułkowate
Podrodzina kukale
Plemię Couini
Rodzaj Coua
Gatunek Coua delalandei
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Kuja białogardła (Coua delalandei) – gatunek dużego ptaka z rodziny kukułkowatych. Występował endemicznie na wyspie Nosy Boraha leżącej nieopodal wschodniego wybrzeża Madagaskaru. Ostatnie pewne stwierdzenie miało miejsce w 1834. Uznany za wymarły.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Tablica barwna dołączona do opisu gatunku

Gatunek po raz pierwszy opisał Coenraad Jacob Temminck w 1827. Do opisu była dołączona tablica barwna oznaczona numerem 440. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Coccyzis Delalandei[3]. Obecnie (2017) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza kuję białogardłą w rodzaju Coua i uznaje gatunek za monotypowy[4]. Epitet gatunkowy upamiętnia Pierre Antoine Delalande'a (1787–1823), francuskiego przyrodnika, podróżnika i kolekcjonera, który w latach 1818–1822 podróżował po tropikalnych częściach Afryki[5]; zasilił zbiory francuskiego Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu m.in. o holotyp C. delalandei od podróżnika powracającego z Madagaskaru[3]. Na kladogramie przedstawionym w The Cuckoos (Robert Payne, 2005) kuja białogardła widnieje jako takson siostrzany wobec rdzawopierśnej (C. serriana). Badacze dysponowali jednak niewielką ilością materiału genetycznego, odpowiednio 334 i 149 par zasad dla każdego z gatunków. Możliwe też, że kuja białogardła najbliżej spokrewniona jest z wielką (C. gigas)[6].

Gatunek znany jest z 14[7][8][9] okazów muzealnych (2016). Przechowywane są w zbiorach muzealnych w Brukseli, Cambridge (Massachusetts), Lejdzie, Liverpoolu, Antananarywie, Nowym Jorku, Filadelfii, Stuttgarcie, Tring, Wiedniu[8] i Petersburgu, gdzie jeden okaz odnaleziono w zbiorach w 2016[9].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała około 56–57 cm[9]. Była to największa z kui[8]. Ze szczątków kopalnych znany jest gatunek Coua primavea, zaś ze szczątków większa C. berthae. Długość skoku u przedstawicieli pierwszego gatunku wynosiła ok. 84 mm, u drugiego 93 mm – był również mocno zbudowany, znacznie mocniej, niż u innych kuji, w tym C. delaladei. Wymiary dla 4 osobników: długość skrzydła 217–226 mm, długość ogona 256–300 mm, długość skoku 68–80 mm. Nie występował dymorfizm płciowy w upierzeniu. Głowa miała barwę ciemnofioletową, ciemię czarne z fioletowoniebieskim nalotem. Skrzydła niebieskie z fioletowym połyskiem. Sterówki długie, fioletowoniebieskie. O1 i O2 całkowicie niebieskie, na T3–T5 widoczne szerokie białe zakończenia. Gardło i pierś białe. Boki i brzuch rdzawe, pokrywy podogonowe rdzawe, ciemne. Z przodu głowy występuje naga niebieska skóra, okalana czarnymi piórami. Tęczówka zależnie od źródła brązowa lub żółta. Dziób czarny, stopy szaroniebieskie. Palce krótkie[6].

Zasięg, ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Kuja białogardła była endemitem wyspy Nosy Boraha (Île Sainte-Marie), leżącej u wschodniego wybrzeża Madagaskaru[6]; źródła są sprzeczne co do występowania w pobliskiej części Madagaskaru. Zdaje się, że nie istnieją bezpośrednie dowody. Nie ma również okazów z tej wyspy, wszystkie pochodzą z Île Sainte-Marie[6][8]. Ptaki te żyły w lasach deszczowych blisko poziomu morza. Prowadziły naziemny tryb życia. W swoich ruchach były zręczne. Żywiły się mięczakami, rozbijając ich skorupy o kamienie w „kuźniach”[6]. Ptak obserwowany w niewoli po zjedzeniu wycierał dziób[8].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje gatunek za wymarły (EX, Extinct)[7]. Ostatni okaz odłowiono w 1834[8]. Gatunek zaczął znikać wraz z lasami na wyspie. Ponadto polowano na niego, szczególnie gdy pożywiały się w swoich kamiennych „kuźniach”, które Payne nazwał „pomnikami wymarcia” tego gatunku[6]. Lokalni mieszkańcy cenili sobie pióra tych ptaków. Według Lavaudena jeszcze w latach 20. XX wieku myśliwi mieli polować na kuje białogardłe. W 1932 handlarzom z Antananarywy zaoferowano duże nagrody za pozyskanie okazu tego gatunku, jednak nikt się nie zgłosił[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Coua delalandei, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Coua delalandei. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b Coenraad Jacob Temminck: Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux. 1827, s. 440.
  4. Frank Gill & David Donsker: Hoatzin, turacos & cuckoos. IOC World Bird List (v7.3), 31 lipca 2017. [dostęp 30 września 2017].
  5. James A. Jobling: Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Christopher Helm Publishers Ltd, 2009, s. 132. ISBN 1-4081-2501-3.
  6. a b c d e f R.P. Payne: The Cuckoos. Oxford: Oxford University Press, 2005, s. 86, 87, 280–281. ISBN 0-19-850213-3.
  7. a b Snail-eating Coua Coua delalandei. BirdLife International. [dostęp 29 września 2017].
  8. a b c d e f g Julian P. Hume: Extinct Birds. Bloomsbury Publishing, 2017, s. 218–219. ISBN 978-1-4729-3745-2.
  9. a b c P.A. Smirnow. МАДАГАСКАРСКА КУКУШКА ДЕЛАЛАНДА (COUA DELALANDEI): НЕОЖИДАННА НАХОДКАЭКЗЕМПЛ РА ВЫМЕРШЕЙ ПТИЦЫ В ОРНИТОЛОГИЧЕСКОЙКОЛЛЕКЦИИ РОССИЙСКОГО МУЗЕ. „Орнитология [Ornitologija]”. 40, 2016. 

ODP | Azja
Najwyższa jakość usług lekarze stomatolodzy radomsko Zawsze pomocni | Najlepszy dentysta na śląsku paradontoza Profesjonalny gabinet dentystyczny