Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić: Coś brakuje połowy biografii. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Max Karl Ernst Ludwig Planck
Urodzony	23 kwietnia 1858 Kilonia, Niemcy
Zmarł	4 października 1947 Getynga, Niemcy
Galeria w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Max Karl Ernst Ludwig Planck (ur. 23 kwietnia 1858, zm. 4 października 1947) - niemiecki fizyk, autor prac z zakresu termodynamiki, promieniowania termicznego, energii, dyspersji, optyki, teorii względności, a przede wszystkim teorii kwantów.

W roku 1889 odkrył stałą fizyczną nazwaną następnie jego nazwiskiem (stała Plancka), co dało początek mechanice kwantowej.

[edytuj] Dzieciństwo i młodość

Planck pochodził z rodziny uczonych. Zarówno jego pradziadek jak i dziadek ze strony ojca byli profesorami teologii w Getyndze, ojciec był profesorem prawa w Kilonii i Monachium, a stryj sędzią, profesorem prawa i jednym z autorów niemieckiego Kodeksu Cywilnego.

Max Planck urodził się w Kilonii jako syn Johanna Juliusa Wilhelma Plancka i jego drugiej żony Emmy Patzig. Był szóstym dzieckiem w rodzinie, przy czym dwoje z jego rodzeństwa pochodziło z pierwszego małżeństwa ojca.

W 1867 rodzina przeprowadziła się do Monachium, a Planck został zapisany do tamtejszego elitarnego Königliches Maximiliansgymnasium, gdzie trafił pod opiekę niejakiego Hermanna Müllera, który poprzez lekcje matematyki, mechaniki oraz astronomii inspirował swojego ucznia. Od niego pierwszego Planck nauczył się zasady zachowania energii. Planck ukończył szkołę średnią już w wieku szesnastu lat.

[edytuj] Edukacja i kariera uniwersytecka

Planck był również utalentowanym muzykiem. Brał lekcje śpiewu, grał na fortepianie, organach, wiolonczeli, komponował pieśni i opery. Jednakże za kierunek studiów zamiast muzyki obrał fizykę.

Monachijski profesor fizyki Filip von Jolly odradzał mu to, twierdząc, że jest to dziedzina, w której prawie wszystko już odkryto i do wypełnienia pozostało jedynie kilka luk. Planck odparł, że nie pragnie odkrywać nowych rzeczy, ale jedynie zrozumieć podstawy tego, co już zostało opisane i w roku 1874 podjął studia na Uniwersytecie Monachijskim. Pod kierownictwem von Jollego Planck przeprowadził jedyne eksperymenty w całej swojej naukowej karierze badając dyfuzję wodoru przez rozgrzaną platynę). Szybko przeszedł jednak do fizyki teoretycznej.

W roku 1877 wyjechał do Berlina, gdzie przez rok studiował u sławnych fizyków – Hermana von Helmholtza i Gustawa Kirchhoffa - a także u matematyka Karla Weierstrassa. Planck zaprzyjaźnił się z Helmoltzem. W tym samym czasie powziął też zamiar samodzielnego studiowania prac Clausiusa, co zaowocowało wyborem ciepła jako specjalności.

W październiku 1878 Planck zdał egzamin państwowy nauczycielski, a w lutym 1879 obronił doktorat ("Über den zweiten Hauptsatz der mechanischen Wärmetheorie"). Potem krótko uczył matematyki i fizyki w swym dawnym gimnazjum w Monachium.

W czerwcu 1880, wieku 22 lat, przeprowadził przewód habilitacyjny ("Gleichgewichtszustände isotroper Körper in verschiedenen Temperaturen "). Kolejne 5 lat spędził na Uniwersytecie Monachijskim jako docent bez prawa do wynagrodzenia utrzymując się z publikacji naukowych. W 1885 r. został powołany na stanowisko profesora nadzwyczajnego w katedrze fizyki teoretycznej Uniwersytetu Kilońskiego. Jego prace z dziedziny termodynamiki i entropii nie wywołały początkowo zainteresowania w świecie naukowym, jednakże monografia pt. "Zasada zachowania energii" zyskała w 1887 r. wyróżnienie na Uniwersytecie w Getyndze. Rok później Planck został powołany na Uniwersytet Berliński, gdzie w 1892 r. awansowano go na profesora zwyczajnego. W tym czasie jego pozycja naukowa jest już ugruntowana, co znajduje wyraz w wybraniu go w 1894 r. do Pruskiej Akademii Nauk. W Berlinie zostaje także jednym z członków Niemieckiego Towarzystwa Fizyki i prowadzi wykłady z zakresu fizyki teoretycznej.

Był promotorem kilku późniejszych sław z dziedziny fizyki, w tym dwóch laureatów Nagrody Nobla (Max von Laue i Walther Bothe). Jako jeden z pierwszych docenił teorię względności Einsteina i będąc rektorem Uniwersytetu Berlińskiego sprowadził go na tę uczelnię. W 1918 r. został laureatem Nagrody Nobla. Od lat 20-tych XX w. Planck uchodził za największy autorytet w dziedzinie fizyki w Niemczech i piastował wiele czołowych stanowisk w towarzystwach naukowych swego kraju (m.in. w Cesarskim Towarzystwie Naukowym przemianowanym później na Towarzystwo Maxa Plancka). W 1926 r. przeszedł oficjalnie na emeryturę, ale pozostał czynnym naukowcem prowadzącym serie wykładów w kraju i zagranicą .

Zmarł 4 października 1947 r. w wieku 89 lat.

[edytuj] Zobacz też

• Mechanika kwantowa
• Stała Plancka
• Rozkład Plancka
• Towarzystwo Maxa Plancka
• Medal Maxa Plancka

[edytuj] Linki zewnętrzne

• heise online: "Max Planck: 150. rocznica urodzin"