Artykuł miesiąca

Jinlong (Yinlong downsi Xu, Forster, Clark & Mo, 2006) to 1,2 długości dwunożny roślinożerca najstarszy i najprymitywniejszy ceratops, jego szczątki odnaleziono w centralnej Azji, żył pod koniec jury 161-156 milionów lat temu. Być może często padał ofiarą guanlonga - najstarszego znanego, niedawno odkrytego, przedstawiciela rodziny tyranozaurów. Nazwa rodzajowa jinlonga pochodzi od mandaryńskich słów oznaczających "ukryty smok" - jest to nawiązanie do filmu Przyczajony tygrys, ukryty smok, którego część scen kręcono niedaleko lokalizacji, z której pochodzi jedyna znana dotychczas, a odkryta w 2004 roku, skamieniałość jinlonga - świetnie zachowany szkielet wraz z czaszką.

Jinlong jest najstarszym i najprymitywniejszym znanym przedstawicielem ceratopsów, więc jego odkrycie pozwoliło rzucić nieco światła na pochodzenie całej tej grupy. Mały rogowy dziób w przedniej części górnej szczęki jest cechą pozwalającą bez wątpienia uznać jinlonga za ceratopsa, ale posiadał on również cechy charakterystyczne dla pachycefalozaurów. Kość łuskowa posiadała na przykład charakterystyczną ornamentację, dotąd uważaną za autapomorfię (unikatową zaawansowaną cechę) pachycefalozaurów. Teraz wydaje się ona być po prostu synapomorfią (wspólną zaawansowaną cechą) marginocefali. Kolejnymi łącznikowymi cechami są, chociażby: względnie mała (w stosunku do reszty ciała) czaszka, pewne szczegóły w jej budowie, jak również konstrukcja miednicy. Co ciekawe, jego jeszcze bardzo pierwotna prakryza, była zbudowana na bazie kości łuskowej, a nie ciemieniowej jak u późniejszych ceratopsów. Odkrycie jinlonga nie tylko wspiera monofiletyczność marginocefali, ale również wskazuje, dzięki jego jeszcze pierwotniejszym cechom, na ich związek z heterodontozaurami. Dla marginocefali (pachycefalozaurów i ceratopsów) oraz heterodontozaurów utworzono więc nową grupę taksonomiczną - heterodontozaurokształtne.

• Archiwum artykułów miesiąca

Grafika miesiąca

Spinosaurus aegipticus

• Archiwum grafik miesiąca

Zobacz też...

Artykuły ważne dla osób zainteresowanych dinozaurami:

paleontologia – geologia – tabela stratygraficzna – ewolucja – gady – era mezozoiczna – wymieranie kredowe

Paleontolodzy: Halszka Osmólska, Robert Bakker – José Bonaparte – Barnum Brown – Edward Drinker Cope – Jerzy Dzik – John Bell Hatcher – Zofia Kielan-Jaworowska – Gideon Mantell – Othniel Charles Marsh – Hermann von Meyer – Henry Fairfield Osborn – Karol Sabath

Ciekawostki

Czy wiesz, że...

• najwyższym dinozaurem był zauroposejdon - osiągał wysokość do 18,5 m?
• najdłuższym dinozaurem był argentynozaur - osiągał długość do 40 m?
• największym lądowym drapieżnikiem wszech czasów był spinozaur - osiągał długość do 17 m, wysokość do 7 m oraz wagę 8-9 ton?
• najmniejszym dinozaurem był epidendrozaur - osiągał 12-15 cm długości, 5 cm wysokości i ważył ok. 100 g?
• prawdopodobnie stegozaur posiadał dwa równoległe ośrodki "mózgowe": właściwy mózg w czaszce i coś w rodzaju centrum koordynacyjnego w pokaźnej komorze zlokalizowanej w odcinku miedniczym?
• niektóre ankylozaury miały ogon zakończony kostną maczugą, ważącą do ok. 40 kg?
• pierwszymi dinozaurami były herrerazaury - żyły 228-225 mln lat temu?
• citipati była pokryta zaawansowanym upierzeniem i posiadała szerokie i obszerne skrzydła?

Kategorie artykułów

Kategoria główna: Dinozaury

Według systematyki:

• Dinozaury gadziomiedniczne
  • Prozauropody
  • Teropody
    • Celofyzoidy
    • Celurozaury (Archaeopterygiformes, Dromeozaury, Ornitomimozaury, Owiraptorozaury, Terizinozauroidy, Troodony, Tyranozauroidy)
    • Ceratozaury
    • Karnozaury
    • Megalozauroidy (Spinozaury)
  • Zauropody
    • Brachiozaury
    • Diplodokokształtne
    • Tytanozaury
• Dinozaury ptasiomiedniczne
  • Ceratopsy
  • Heterodontozaury
  • Ornitopody
    • Hipsylofodony
    • Iguanodony (Hadrozauroidy)
  • Pachycefalozaury
  • Tyreofory
    • Ankylozaury
    • Stegozaury

Według okresu występowania: Dinozaury triasu – Dinozaury jury – Dinozaury kredy

Według położenia geograficznego: Dinozaury Afryki – Dinozaury Ameryki Południowej – Dinozaury Ameryki Północnej – Dinozaury Australii – Dinozaury Azji – Dinozaury Europy‎ – Dinozaury Indii i Madagaskaru