Portal:Nauki ścisłe i przyrodnicze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Nauki ścisłe i przyrodnicze w polskojęzycznej Wikipedii

Portal


Ta strona to portal dla osób zainteresowanych naukami ścisłymi i przyrodniczymi,
umożliwiający łatwiejszy dostęp do zagadnień związanych z tymi gałęziami nauki w polskojęzycznej Wikipedii.


Po prawej stronie znajdują się kategorie poszczególnych dziedzin wiedzy. Zaprezentowane zostały też wyróżnione, głównie ze względu na jakość, artykuły. Jeżeli uważasz, że brakuje jakiejś dziedziny wiedzy, albo chciałbyś pomóc w opiece nad którymś z portali, zapraszamy na stronę dyskusji.


Będziemy wdzięczni za Twoją pomoc, szanowny czytelniku, w rozwijaniu haseł związanych z poniżej przedstawionymi naukami. Przy każdej z nich zamieściliśmy odpowiednie strony odnoszące się do współpracy. Zapraszamy także do wikiprojektów.

P math blue1.png   Matematyka
Wyróżniony artykuł
Animacja własności korelacji rangowej.

Korelacja rang Spearmana (lub: korelacja rangowa Spearmana, rho Spearmana) – w statystyce jedna z nieparametrycznych miar monotonicznej zależności statystycznej między zmiennymi losowymi.

Pierwotny pomysł korelowania rang był już znany wcześniej i pochodził od Bineta i Henriego, jednak współczynnik ten został solidnie opisany i rozpropagowany dopiero w 1904 roku przez angielskiego psychologa Charlesa Spearmana. Zauważył on, że w wielu badaniach nie da się zastosować klasycznego współczynnika korelacji lub daje on nieistotne wyniki ze względu na nadmiar obserwacji odstających.

Spearman zdefiniował swój współczynnik jako zwykły współczynnik korelacji Pearsona, liczony dla rang zmiennych (stąd nazwa współczynnik korelacji rang). Obecnie stosowanych jest kilka jego wersji, nieznacznie różniących się od siebie. Ich wartości są identyczne w przypadku, gdy obserwacje każdej zmiennej w próbie nie powtarzają się.

Korelacja rangowa przyjmuje zawsze wartości z przedziału [-1,+1]. Ich interpretacja jest podobna do klasycznego współczynnika korelacji Pearsona, z jednym zastrzeżeniem: w odróżnieniu od współczynnika Pearsona, który mierzy liniową zależność między zmiennymi, a wszelkie inne związki traktuje jak zaburzone zależności liniowe, korelacja rangowa pokazuje dowolną monotoniczną zależność (także nieliniową).

Polecamy artykuły:


Zapraszamy do współpracy:

  P math blue2.png     Najnowsze artykuły
Kategorie
Q space blue.png   Astronomia
Wyróżniony artykuł
Zdjęcie Urana wykonane w 1986 roku przez sondę Voyager 2.

Urangazowy olbrzym, siódma w kolejności od Słońca planeta Układu Słonecznego. Jest także trzecią pod względem wielkości i czwartą pod względem masy planetą naszego systemu. Nazwa planety pochodzi od Uranosa, który był bogiem i uosobieniem nieba w mitologii greckiej (klasyczna greka: Οὐρανός), ojcem Kronosa (Saturna) i dziadkiem Zeusa (Jowisza). Choć jest widoczny gołym okiem, podobnie jak pięć innych planet, umknął uwadze starożytnych obserwatorów ze względu na niską jasność i powolny ruch po sferze niebieskiej. Sir William Herschel ogłosił odkrycie planety w dniu 13 marca 1781, po raz pierwszy w historii nowożytnej rozszerzając znane granice Układu Słonecznego. Uran to również pierwsza planeta odkryta przy pomocy teleskopu.

Uran budową i składem chemicznym przypomina Neptuna, a obie planety mają odmienną budowę i skład niż większe gazowe olbrzymy: Jowisz i Saturn. Astronomowie czasem umieszczają je w oddzielnej kategorii „lodowych olbrzymów”.


przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...


Polecamy artykuły:

    Medalowe artykuły: chronologiczny wykaz odkryć planet, planet karłowatych i ich księżyców w Układzie Słonecznym, dysk rozproszony, Galaktyka Andromedy, Głębokie Pole Hubble’a, gromada otwarta, Mars, Merkury, Mgławica Kraba, obiekt Herbiga-Haro, Obłok Oorta, Pas Kuipera, pas planetoid, pierścienie Jowisza, Proxima Centauri, Saturn, Ziemia
    Dobre artykuły:
(10) Hygiea, (2) Pallas, 2008 TC3, astronomia, atmosfera Plutona, atmosfera Wenus, autograf De revolutionibus Mikołaja Kopernika, geologia Marsa, Gliese 876 b, Gliese 876 c, Gwiazda Barnarda, HD 2039, Johannes Kepler, Jowisz, Księżyc, Mgławica Guma, Neptun, obiekt odłączony, oś czasu dalekiej przyszłości, powstanie i ewolucja Układu Słonecznego, Słońce, Uran, WASP-13, Wenus, Wielka Mgławica w Orionie


Zapraszamy do współpracy:

  Q space blue1.png     Najnowsze artykuły
Kategorie
P biology blue2.png   Biologia
Wyróżniony artykuł
Notaden bennettii.JPG

Pustynnica katolicka, żaba katolicka (Notaden bennettii) – gatunek australijskiego płaza bezogonowego z rodziny Limnodynastidae, zaliczany wcześniej do żółwinkowatych, a pierwotnie do ropuchowatych. Młode osobniki cechuje charakterystyczne umaszczenie z ciemnym krzyżem na jaskrawożółtym tle na grzbietowej stronie tułowia. Płaz zamieszkuje bardzo suche siedliska. Większą część życia spędza zagrzebany w ziemi, do czego rozwinął liczne przystosowania. Na powierzchnię wychodzi po obfitych deszczach, po których też następuje rozród zwierzęcia. Kijanki dojrzewają szybko. Z uwagi na duży obszar występowania w Nowej Południowej Walii i Queenslandzie oraz nieznaną, ale niemałą liczebność populacji, nie grozi mu wyginięcie, a IUCN przyznaje mu status LC (najmniejszej troski). Ciąg dalszy...

Polecamy artykuły:

    Medalowe artykuły: bakterie · enzymy · Helicobacter pylori · LKB1 · prawo Hardy’ego-Weinberga
Botanika: barszcz Sosnowskiego · bluszcz pospolity · borówka czarna · czeremcha amerykańska · czosnek niedźwiedzi · dziewanna drobnokwiatowa · glistnik jaskółcze ziele · grzybienie białe · jałowiec pospolity · kaktusowate · kalina koralowa . kielisznik zaroślowy . konwalia majowa · korzeń · kotewka orzech wodny · krąpielowate · ligustr pospolity · łączeń baldaszkowy · mniszek pospolity · niecierpek gruczołowaty · pałka szerokolistna · pokrzywa zwyczajna · słonecznik bulwiasty · sosna limba · śliwa tarnina · tatarak zwyczajny · wiciokrzew pomorski · wrzos zwyczajny · zawilec gajowy
Zoologia: aga (ropucha) · aleksandretta maskareńska · australorzekotka szmaragdowa · bawolec · bielik amerykański · bóbr europejski · chomik europejski · diabeł tasmański · diugoń przybrzeżny · długopłetwiec oceaniczny · dorsz atlantycki · doskonałokostne · drozd śpiewak · dziobak australijski · Galaxias pedderensis · garlica maoryska · Gigantactis · hatteria · ibis czubaty · kakapo · koralczyk maurytyjski · kos zwyczajny · koszatniczka pospolita · krokodyle · kumak dalekowschodni · lew afrykański · manat afrykański · modraszek telejus · nosorożec jawajski · płazy · płetwonogie · połykacz · pomurnik · ptaki · pustynnica katolicka · rekin wielkogębowy · ryś rudy · sąsiad dziwaczek · systematyka ptaków · szczętki · szop pracz · tkacz (ptak) · Triturus · świstak tatrzański · wachlarzówka smolista · widłogłówka · zachowania lęgowe ptaków · zwisłoszczęk czarny · żaba trawna · żółw szylkretowy · żyrafa
Paleozoologia: akrokantozaur · albertozaur · allozaur · amargazaur · Ambondro · Auroraceratops · Babakotia · Brachytrachelopan · deinozuch · dinozaury · dromeozauroid · iguanodon · jangczuanozaur · karnotaur · lambeozaur · Lavanify · mamut kolumbijski · nigerzaur · opistocelikaudia · Paraceratherium · parantodon · parazaurolof · skleromochl · staurikozaur · Stegoceras · styrakozaur · tescelozaur · triceratops · tyranozaur · Wiwaxia
Kryptozoologia: potwór z Loch Ness · tatzelwurm

    Dobre artykuły: białko von Hippla-Lindaua · ewolucja biologiczna · ewolucja waleni · fotosynteza · kinaza mTOR · koniugacja drożdży · limfocyty T regulatorowe · metabolizm · retikulocyt · serpiny · struktura ekosystemu · ślina

Genetyka: naprawa DNA · owca Dolly · termometr RNA
Anatomia: jądro Onufa · mózg Alberta Einsteina · staw skroniowo-żuchwowy · tętnica piersiowa wewnętrzna
Mikrobiologia: agar czekoladowy · Bacillus thuringiensis · dwoinka zapalenia płuc · Leptospira · Nocardia · pałeczka ropy błękitnej · Shigella flexneri · wirus nabytego niedoboru immunologicznego kotów · wirus Zika
Mykologia: borowik szlachetny · Chorioactis geaster · Urnula craterium
Botanika: anturium · bez czarny · cantedeskia · czermień błotna · czosnek pospolity · czworolist pospolity · czyściec błotny · Dąb Fabrykant · Dąb Mieszko · Falenopsis · ferokaktus · Flora Danica · glorioza wspaniała · himantoglossum cuchnące · honkenia piaskowa · jagodowiec · Jensenobotrya lossowiana · klon ostroząbkowy · klon ściętolistny · klon wytworny · klon zwyczajny · kopytnik pospolity · moczarka kanadyjska · modrak morski · niecierpek pospolity · niecierpek pospolity · nurzaniec śrubowy · Orchis anthropophora · orzesznik jadalny · pierwiosnek omączony · Pinus leiophylla · pręcik · Primitivo · przylaszczka pospolita · rdest ziemnowodny · rukwiel nadmorska · róża pomarszczona · rzęsa · Sauvignon blanc · skrzyp błotny · skrzyp olbrzymi · sosna długowieczna · sosna Lamberta · sosna wydmowa · szczawik żółty · szczyr trwały · szparag lekarski · szpinak warzywny · śnieżyczka przebiśnieg · trójlist · wilczomlecz nadobny · włośniki · wolemia szlachetna · wolfia · woskownica europejska · zawciąg pospolity · zerwa kłosowa · zimoziół północny · zroślicha · żabirośl · żmijownik
Zoologia: bogatek wspaniały · chromatofor zwierząt · hurtnica pospolita · krab palmowy · Mnemiopsis leidyi · obrzeżek polski · Paussinae · pierwogonki · ploniarka zbożówka · rozrożek · sidlisz piwniczny · wodożytka nowozelandzka · zatoczek rogowy · zawójka pospolita
Herpetologia: australorzekotka różnobarwna · Cyclura pinguis · heloderma meksykańska · kumak górski · legwan zielony · odmieniec jaskiniowy · padalec zwyczajny · Plestiodon longirostris · ropucha czerwona · ropucha zielona · rzekotka drzewna · salamandra czarna · salamandra plamista · traszka grzebieniasta · traszka karpacka · traszka pirenejska · traszka zwyczajna · współczesne wymieranie płazów · zadziornica włochata · żaba jeziorkowa · żółw oliwkowy · żółw zatokowy
Ichtiologia: Carcharhinus acronotus · Carcharhinus altimus · Carcharhinus amboinensis · Carcharhinus amblyrhynchoides · Carcharhinus borneensis · Carcharhinus leiodon · Carcharhinus macloti · Carcharhinus sealei · Carcharhinus sorrah · Glyphis glyphis · głowomłot pospolity · Isogomphodon oxyrhynchus · Lamiopsis temminckii · Loxodon macrorhinus · Nasolamia velox · pawie oczko · rekin piaskowy · Scoliodon laticaudus · żarłacz brunatny · żarłacz czarnopłetwy · żarłacz galapagoski · żarłacz karaibski · żarłacz srebrnopłetwy · żarłacz żółty
Ornitologia: albatros żółtodzioby · amazonka niebieskoskrzydła · bawolik czerwonodzioby · bażant królewski · bażant zwyczajny · bentewi wielki · białorzytka białogrzbieta · bocian biały · czapla modra · drozdówka rdzawa · drzewołazowate · dzierzbowron · fibik czarny · hawajka cienkodzioba · hawajka półżuchwowa · jemiołusznik · kakadu cienkodzioba · kokosanka · kowalik karoliński · krzyżówka białooka · nawałnik białorzytny · ogończyk blady · papuga rodrigueska · pardwa białosterna · płomykówka malutka · podgorzałka zielonogłowa · sawanka długodzioba · srokosz · szarobrewka bagienna · szpak zwyczajny · szponniczek · tanagrzec · treron złotoszyi · wąsal obrożny · widlaczek · wikłacz krasnoszyi · wróbel krótkopalcowy · wyspiarek złotoplamy · zniczek maderski
Teriologia: adaks pustynny · antylopowiec modry · fiszbinowce · gryzonie · gundia zwyczajna · jaguar amerykański · jeżozwierz południowoafrykański · kapibara wielka · kawia domowa · kururo niebieskawy · mangusta krabożerna · marmozeta lwia · mikrus · naczelne · nocohutia jamajska · oreczka australijska ·pakarana Branickiego · piaskogrzeb przylądkowy · skałoszczur właściwy · suseł moręgowany · suseł perełkowany · suwak mongolski · suwak tłusty · szarytka morska · szczeciniec · szynszyla mała · urocjon wyspowy · wiskaczoszczur czerwonawy
Paleozoologia: abelizaury · alioram · ankylozaur · Archaeoindris · celur · dacentrur · Darwinius · Deinocheir · dikreozaur · dromeozaur · giganotozaur · Dysalotosaurus · gastonia (dinozaur) · heterodontozaury · hipakrozaur · huajangozaur · isizaur · kritozaur · kurobród różnodzioby · montanoceratops · mutaburazaur · Nemegtomaia · nocohutia wyspowa · Nyasasaurus · otnielozaur · pachycefalozaur · parksozaur · Pliobates · prozaurolof · scelidozaur · silezaur · Simosuchus · zaurolof · zauropelta · zebra kwagga · Zhenyuanlong
Kryptozoologia: bunyip · chupacabra · Mothman · wąż morski
Project.svg   Wikiprojekty Zoologia i Botanika


Zapraszają do współpracy:

Portale biologiczne: Zoologia · Dinozaury · Paleontologia
  P biology blue1.png     Najnowsze artykuły
Kategorie
P chemist blue1.png   Chemia
Wyróżniony artykuł
Jeziora węglowodorowe na Tytanie

Węglowodory to organiczne związki chemiczne zawierające w swojej strukturze tylko atomy węgla i wodoru. Wszystkie one składają się z podstawowego szkieletu węglowego (powiązanych z sobą atomów węgla) i przyłączonych do tego szkieletu atomów wodoru.

Węglowodory są podstawowym składnikiem ropy naftowej, która stanowi ich podstawowe źródło w przemyśle. Innym źródłem węglowodorów są procesy tzw. suchej destylacji drewna i zgazowywania węgla. Oprócz tego węglowodory o złożonej budowie pełnią rozmaite role w organizmach żywych (np. karotenoidy).


Polecamy artykuły:


Zapraszamy do współpracy:

  P chemist blue2.png     Najnowsze artykuły
Kategorie
P physics-2 blue.png   Fizyka
Wyróżniony artykuł
Tęcza we mgle wodnej powstałej przy wodospadzie Takakkaw Falls w Kanadzie

Tęcza – zjawisko optyczne i meteorologiczne, występujące w postaci charakterystycznego wielobarwnego łuku, widocznego, gdy Słońce oświetla krople wody w atmosferze ziemskiej. Tęcza powstaje w wyniku rozszczepienia światła, załamującego się i odbijającego wewnątrz kropli wody (np. deszczu) o kształcie zbliżonym do kulistego.

Rozszczepienie światła jest wynikiem zjawiska dyspersji, powodującego różnice w kącie załamania światła o różnej długości fali przy przejściu z powietrza do wody i z wody do powietrza.

Światło widzialne jest postrzegalną wzrokiem częścią widma promieniowania elektromagnetycznego i w zależności od długości fali postrzegane jest w różnych barwach. Kiedy światło słoneczne przenika przez kropelki deszczu, woda rozprasza światło białe (mieszaninę fal o różnych długościach) na składowe o różnych długościach fal (różnych barwach) i oko ludzkie postrzega wielokolorowy łuk.

Pomimo faktu, że w tęczy występuje niemal ciągłe widmo kolorów, tradycyjnie uznaje się, że kolorami tęczy są: czerwony (na zewnątrz łuku), pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, indygowy i fioletowy (wewnątrz łuku).


Polecamy artykuły:


Zapraszamy do współpracy:

  P physics-2 blue1.png     Najnowsze artykuły
Kategorie
P medicine3 blue.png   Medycyna
Wyróżniony artykuł
Eugenia Martinez Vallejo. Carrena.jpg
Zespół Pradera-Williego (zespół Pradera-Labharta-Williego, ang. Prader-Willi syndrome, Prader-Labhart-Willi syndrome, PWS) – zespół wad wrodzonych spowodowany aberracją chromosomalną, najczęściej częściową delecją długiego ramienia chromosomu 15 pochodzenia ojcowskiego. Na obraz kliniczny choroby składają się niski wzrost, upośledzenie umysłowe, hipogonadyzm oraz otyłość spowodowana mniejszym niż u zdrowych ludzi zapotrzebowaniem energetycznym przy jednoczesnym ciągłym niepohamowanym uczuciu głodu. Uważa się, że zespół Pradera i Williego jest najczęstszą genetycznie uwarunkowaną przyczyną otyłości. Za najstarsze przedstawienie zespołu Pradera-Williego uważane są dwa obrazy hiszpańskiego malarza barokowego Juana Carreño de Mirandy (1616-1685), La Monstrua vestida i La Monstrua desnuda, przedstawiające dziewczynkę o imieniu Eugenia Martinez Vallejo, przebywającą wówczas na dworze króla Karola II i przezywaną "La Monstrua" z powodu monstrualnej otyłości.

Polecamy artykuły:

    Medalowe artykuły:
Choroby: atrezja przełyku · autyzm dziecięcy · celiakia · chłoniak Hodgkina · choroba Hirschsprunga · choroba niedokrwienna serca · czerniak (nowotwór) · denga · gorączka neutropeniczna · gruczolakorak jelita cienkiego · krwawienie z przewodu pokarmowego · mięsak Kaposiego · mięsak maziówkowy · nerwiak zarodkowy · nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego · ostra białaczka szpikowa · rak dróg żółciowych · rak jelita grubego · rak nerki · rak trzustki · rak wątrobowokomórkowy · rak żołądka człowieka · sepsa · siatkówczak · stożek rogówki · stwardnienie guzowate · stwardnienie zanikowe boczne-parkinsonizm/zespół otępienny · tłuszczakomięsak · zaburzenia depresyjne · zespół Pradera-Williego · zespół Turnera · zespół von Hippla-Lindaua
Diagnostyka: systemy oznaczania zębów
Leczenie: chemioterapia nowotworów · ząb ćwiekowy
Historia medycyny: historia odkrycia i badań nad stwardnieniem guzowatym
Farmacja: inhibitory konwertazy angiotensyny · medyczne zastosowanie trójtlenku arsenu · nimesulid · paracetamol · rifaksymina · statyny

    Dobre artykuły:

Choroby: alkoholowy zespół abstynencyjny · astma oskrzelowa · bezsenność · borelioza · choroba Alzheimera · choroba z miłości · choroby genetyczne człowieka · chromosome No. 1 syndrome · dysplazja włóknisto-mięśniowa · dystonia torsyjna typu 1 · guitar nipple · guz chromochłonny · guz desmoidalny · hiperteloryzm · homocystynuria · kiła · klątwa Ondyny · kostniakomięsak · malformacje żyły Galena · mięsak jasnokomórkowy · mięsak pęcherzykowy · myśli samobójcze · nerwiakowłókniakowatość typu 1 · niezróżnicowany mięsak pleomorficzny · płód arlekin · rak płuca · schistosomatoza · skaczący Francuzi z Maine · spodziectwo · stwardnienie rozsiane · szyja skrzypka · transseksualizm · włókniakomięsak · włókniakomięsak guzowaty skóry · zapalenie skórno-mięśniowe · zespół Downa · zespół Ellisa-van Crevelda · zespół LEOPARD · zespół lęku uogólnionego · zespół nocnego jedzenia · zespół odwróconej perfuzji tętniczej · zespół Peutza-Jeghersa · zespół Sotosa
Diagnostyka: bronchoskopia · odczyn Biernackiego · rozmaz krwi · załamek P
Leczenie: przeszczepienie nerki · tyreoidektomia
Farmacja: acetazolamid · adalimumab · anagrelid · inhibitory pompy protonowej · leki przeciwdepresyjne · marawirok · simwastatyna
Medycyna niekonwencjonalna: homeopatia
Pozostałe: samobójstwo


Zapraszamy do współpracy:


  P medicine3 blue1.png     Najnowsze artykuły
Kategorie