Rozłożek czerniejący

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rozłożek czerniejący
Ilustracja
Plecha Rhizopus stolonifer
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada sprzężniaki
Klasa incertae sedis
Rząd pleśniakowce
Rodzina Rhizopodaceae
Rodzaj rozłożek
Gatunek rozłożek czerniejący
Nazwa systematyczna
Rhizopus stolonifer (Ehrenb.) Vuill.
Revue mycol., Toulouse 24: 54 (1902)

Rozłożek czerniejący (Rhizopus stolonifer (Ehrenb.) Vuill.) – gatunek grzybów należący do sprzężniaków (Zygomycota)[1]. Pospolicie występuje w glebie, na owocach, warzywach i na produktach spożywczych powodując ich pleśnienie[2].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Rhizopus, Rhizopodaceae, Mucorales, Incertae sedis, Incertae sedis, Mucoromycotina, Zygomycota, Fungi [1].

Po raz pierwszy opisał go w 1753 r. Karol Linneusz, ale utożsamiał go z pleśniakiem białym (Mucor mucedo). Jako odrębny gatunek zdiagnozował go w 1818 r. CH.G. Ehrenberg, nadając mu nazwę Mucor stolonifer. Ten sam autor w 1821 r, przeniósł go do rodzaju Rhizopus, jako Rhizopus nigricans. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1902 r. P. Vuillemin.

Niektóre synonimy nazwy naukowej[3]:

  • Ascophora agaricina (Wallr.) Rabenh. 1844
  • Ascophora mucedo Tode 1790
  • Ascophora vulgaris Gray 1821
  • Mucor agaricinus (Wallr.) Berl. & De Toni 1888
  • Mucor artocarpi Berk. & Broome 1873
  • Mucor ascophorus Link 1824
  • Mucor mucedo (Tode) Pers. 1801
  • Mucor roridus Willd. 1888
  • Mucor stolonifer Ehrenb. 1818
  • Mucor stolonifer var. luxurians J. Schröt. 1886
  • Mucor stolonifer Ehrenb. 1818 var. stolonifer
  • Pilophora agaricina Wallr. 1833
  • Pilophora rorida Wallr. 1833
  • Rhizopus artocarpi (Berk. & Broome) Boedijn 1959
  • Rhizopus artocarpi Racib. 1900
  • Rhizopus nigricans Ehrenb. 1821
  • Rhizopus stolonifer (Ehrenb.) Vuill. 1902 var. stolonifer

Morfologia[edytuj]

Tworzy nitkowate i kosmate plechy. Początkowo są białe, potem widoczne są na nich w postaci kropek liczne brązowo-czarne zarodnie (sporangia). Szybko rozprzestrzenia się na podłożu wypuszczając długie strzępki zwane stolonami. Wyrastają z nich chwytniki przerastające podłoże. Chwytniki są bezbarwne, lub ubarwione w odcieniach od białawego do ciemnobrązowego. Zarodnie wyrastają na prostych sporangioforach o długości 1,5-3 mm i grubości do 35 μm. Sporangiofory są jasnobrązowe i mają gładkie ściany bez przegród. Wyrastają w grupach po 3-5. Zarodnie mają średnicę 100-350 μm. Są kuliste lub o kształcie zbliżonym do kulistego, z nieco spłaszczoną podstawą. Początkowo są białe, potem czernieją od zarodników. Kolumelle o rozmiarach 63–224 × 70–140 μm, jasnobrązowoszare. Po uwolnieniu zarodników przyjmują parasolowaty kształt. Występują apofizy. Powstające w zarodniach sporangiospory mają długość 5 (8)× 20 (26) μm, kształt nieregularny, okrągły lub owalny, kanciasty, wypełnione są jednorodną brązowo-czarną treścią i silnie prążkowane. Zygospory mają rozmiar 103–180 (220) μm, są kuliste, brązowoczarne, grubościenne i mają brodawkowaną powierzchnię. Strzępki, między którymi powstaje zygota (zygofory) mają szerokość 62-118 μm, zazwyczaj są nierównej wielkości i nieco ziarniste[4].

Plecha Rhizopus stolonifer przestaje rosnąć w temperaturze powyżej 37o C[4].

Znaczenie[edytuj]

Gatunek kosmopolityczny rozprzestrzeniony na całym świecie. Występuje w glebie, na owocach, warzywach i na produktach spożywczych, powodując ich mokrą zgniliznę. Szczególnie dotkliwe szkody wyrządza w magazynach brzoskwiń i truskawek. Zasadniczo jest saprotrofem odżywiającym się martwą materią organiczną, ale czasami także łagodnym pasożytem, występuje bowiem na niektórych owocach jeszcze w trakcie ich dojrzewania na roślinie[4].

Rhizopus stolonifer na brzoskwini
Zdjęcie mikroskopowe
Morfologia
Zygospora i kiełkująca zygospora

Przypisy

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2016-10-19].
  2. red.: Selim Kryczyński i Zbigniew Weber: Fitopatologia. Tom 1. Podstawy fitopatologii. Poznań: PWRiL, 2010, s. 253,254. ISBN 978-83-09-01-063-0.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2016-02-16].
  4. a b c Mycobank. Rhizopus stolonifer. [dostęp 2016-10-20].