Region Autonomiczny Sinkiang-Ujgur
Nazwa chińska: 新疆维吾尔自治区 (Xīnjiāng Wéiwú'ěr Zìzhìqū)
Nazwa lokalna: شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايون (Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni)
Nazwa skrócona: 新 (Xīn)
Stolica	Urumczi
Języki urzędowe	mandaryński, ujgurski
Mniejszość narodowa	Ujgurzy
Gubernator	Nur Bekri
Populacja	19,630,000 os. (2004)
Powierzchnia	1,660,001 km²
Gęstość zaludnienia	11.8 os./km²
Skład etniczny	Ujgurzy - 45% Chińczycy Han - 41% Kazachowie - 7% Hui - 5% Kirgizi - 0.9% Mongołowie - 0.8% Dongxiang - 0.3% Tadżycy - 0.2% Xibe - 0.2%
Liczba prefektur	14
Liczba powiatów	99
Liczba gmin	1005
ISO 3166-2	CN-65
Strona oficjalna	[1]

Sinkiang (chiń. Xinjiang, wym. Śin-dźiang; pełna nazwa: Region Autonomiczny Sinkiang-Ujgur, ujg. شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى, Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni), to region autonomiczny w Chinach. Jest to duży, rzadko zaludniony obszar, pokrywający ok. 1/6 część kraju. Sinkiang sąsiaduje z Tybetem od południa, z prowincjami Qinghai (Cinhaj) i Gansu (Gańsu) od południowego wschodu, z Mongolią od wschodu, Rosją od północy, a Kazachstanem, Kirgistanem, Tadżykistanem, Afganistanem, Pakistanem oraz kontrolowanymi przez Indie obszarami Kaszmiru od zachodu. Sinkiang zawiera większą część Aksai Chin - regionu, który Indie uznają za część stanu Dżammu i Kaszmir.

[edytuj] Historia

"Xinjiang" (lub "Ice Jecen" w języku mandżurskim) oznacza dosłownie nowe kresy. Nazwa ta została nadana w 1759, kiedy w wyniku podboju Dżungarii, terytorium to weszło w skład Chin.

W 1865 wybuchła rebelia przeciwko panowaniu chińskiemu, w wyniku której Xinjiang uniezależnił się, a władzę nad regionem przejął Jakub Beg. W 1871 zawarł on umowę z Rosjanami, na mocy której zajęli oni dolinę rzeki Ili.

W latach 1875-1877 Chińczycy zdołali odzyskać kontrolę nad prowincją, a na mocy podpisanego w 1881 wycofali się także Rosjanie, choć zachowali Xinjiang jako swoją strefę wpływów.

Po utworzeniu Republiki Chińskiej w 1912 Xinjiang stał się jedną z prowincji, które nie uznały zwierzchnictwa rządu centralnego i dostały się pod władzę watażków wojskowych. Władzę w prowincji sprawował Yang Zengxin. W 1928 w wyniku interwencji chińskiej armii został obalony. Gubernatorem prowincji został Jin Shuren. Jego niepopularność doprowadziła w 1931 do wybuchu rebelii, w wyniku której 1933 proklamowano utworzenie Republiki Turkiestanu Wschodniego.

Z pomocą Związku Radzieckiego Chiny odzyskały w 1934 kontrolę nad prowincją. Za rządów nowego gubernatora prowincja popadła w faktyczną zależność od ZSRR. Po przystąpieniu ZSRR do II wojny światowej w 1941 region ponownie znalazł się pod władzą chińską.

W 1944 zamieszkujący prowincję Kazachowie wzniecili powstanie, w wyniku którego została utworzona (po raz drugi) Republika Turkiestanu Wschodniego. Opanowanie przez powstańców niemal całej prowincji skłoniło chińskie władze do negocjacji. Na mocy porozumienia z 1946 Turkiestan Wschodni stawał się niezależnym państwem, chociaż de iure nadal miał być uważany za część państwa chińskiego. Po proklamowaniu Chińskiej Republiki Ludowej w 1949 wojska chińskie wkroczyły do prowincji i zlikwidowały Republikę Turkiestanu Wschodniego.

1 października 1955 dotychczasowa prowincja Xinjiang stała się regionem autonomicznym.

[edytuj] Demografia

Większość mieszkańców prowincji stanowią wyznające islam ludy tureckie, z których najliczniejsi są Ujgurzy i Kazachowie. Liczną grupę etniczną stanowią Chińczycy Han.

p • d • e

Podział administracyjny Chin

Prowincje
Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Hajnan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin •Junnan • Kuejczou • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shanxi • Syczuan • Szantung • Zhejiang

Tajwan (poza kontrolą ChRL)

Regiony autonomiczne
Kuangsi • Mongolia Wewnętrzna • Ningxia • Sinkiang • Tybet

Miasta wydzielone
Chongqing • Pekin • Szanghaj • Tiencin

Specjalne Regiony Administracyjne
Hongkong • Makau