Skworczyk wulkaniczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Skworczyk wulkaniczny
Aplonis ulietensis
(Gmelin, 1788)
Akwarela, 1774
Akwarela, 1774
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina szpakowate
Podrodzina gwarki
Rodzaj Aplonis
Gatunek skworczyk wulkaniczny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Skworczyk wulkaniczny (Aplonis ulietensis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny szpakowatych. Znany wyłącznie z wyspy Raiatea (Polinezja Francuska). Został odkryty w 1774, nie był już później notowany. Wymarły.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał naukowo Johann Friedrich Gmelin w 1789. Skworczyk wulkaniczny znany jest z ilustracji akwarelą z 1774 oraz opisów Forstera i Lathama, które dotyczyły samicy odłowionej pod koniec maja 1774 na Raiatea podczas drugiej podróży Jamesa Cooka. Okaz ten zaginął; w momencie opisania go przez Lathama (1783) znajdował się w kolekcji Josepha Banksa[2]. Skworczyk wulkaniczny nie jest uznawany przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny[3]. Nie jest również uwzględniany w bazie Integrated Taxonomic Information System. Był przedmiotem systematycznych kontrowersji[2]. Richard Bowdler Sharpe znalazłszy nieoznakowany okaz w Muzeum Historii Naturalnej w Londynie próbował go połączyć z ilustracją Forstera; później okazało się jednak, że jest to odrębny gatunek – skworczyk skromny (A. mavornata) pochodzący z Mauke[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Według Lathama długość ciała skworczyka wulkanicznego wynosiła około 22 cm (8,5 cala). Upierzenie było ogółem rdzawobrązowe, lotki miały popielate krawędzie. Spód ciała ochrowy. Ogon był popielaty, zaokrąglony, sterówki z brązowymi krawędziami. Nogi ciemnoszare. Język był na końcu rozwidlony, pokryty wypustkami. Dziób był szary. Według Lathama dziób miał na końcu wcięcie, nie wspomniał o tym jednak Forster i nie widać tego na jego ilustracji[2].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje skworczyka wulkanicznego za gatunek wymarły (EX, Extinct)[5]. Nie był notowany po 1774. Andrew Garret prowadził poszukiwania w 1850, jednak wtedy ptaków nie było już na wyspie[2]. Za wymarcie odpowiadają najpewniej zawleczone na wyspę szczury[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Aplonis ulietensis. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  2. a b c d Julian P. Hume, Michael Walters: Extinct Birds. A&C Black, 2012, s. 278. ISBN 978-1-4081-5861-6.
  3. Frank Gill & David Donsker: Nuthatches, Wallcreeper, treecreepers, mockingbirds, starlings & oxpeckers. IOC World Bird List (v7.2), 20 kwietnia 2017. [dostęp 15 czerwca 2017].
  4. Fuller, Errol: Extinct Birds. Oxford: 2000, s. 314–315. ISBN 0-19-850837-9.
  5. a b Raiatea Starling Aplonis ulietensis. BirdLife International. [dostęp 15 czerwca 2017].