Widełki (kość)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szkielet ptasi z zaznaczonymi widełkami

Widełki (łac. furcula) – kość należąca do pasa barkowego, właściwa ptakom i niektórym innym dinozaurom. Powstała ze zrostu dwóch obojczyków.

Ptaki[edytuj | edytuj kod]

U ptaków widełki złożone są z dwóch obojczyków. Jednym końcem obojczyk łączy się z kością kruczą i łopatką, zaś drugim, dolnym końcem – z drugim obojczykiem. Funkcją widełek jest zapobiegnięcie nadmiernemu zbliżeniu się stawów barkowych i ściśnięciu klatki piersiowej wywołanym skurczami wielkich mięśni piersiowych ptaka. Szczególnie dobrze widełki rozwinięte są u ptaków latających, jednak są uwstecznione lub całkowicie nieobecne u ptaków nielotnych, biegusów, niektórych papug[1]. Przykładowo u nielotnej papugi kakapo widełki są chrzęstne, tak jak u przedstawicieli Platycercini (poza przedstawicielami Lathamus)[2]. Istnieją również ptaki lotne, ale pozbawione widełek, jak gąszczaki (Atrichornithidae), madagaskarniki (Mesitornithiformes), niektóre sowy, południowoamerykańskie tukany i brodacze Capitonini, niektóre afrykańskie turaki[3].

Nieptasie dinozaury[edytuj | edytuj kod]

Kości widełek odkryto u przedstawicieli kilku innych grup dinozaurów – dromeozaurów, owiraptorów[4], tyranozaurów[5], troodonów, celofyzów[6] i allozauroidów[4].

W kulturze[edytuj | edytuj kod]

Widełki znane są w języku angielskim również jako wishbone (od wish – życzenie, chęć, pragnienie). Według istniejącego w Ameryce zwyczaju, w Dniu Dziękczynienia widełki indyka rozłamywane są po posiłku przez dwie osoby. Komu pozostanie w ręku dłuższy kawałek, temu ma się spełnić życzenie[7]. Amerykanie przejęli ten zwyczaj od Anglików, którym pozostał on po Rzymianach, jako z kolei odziedziczony przez nich po Etruskach. Etruskowie wierzyli, że kurczęta pozwalają przewidywać przyszłość (alektriomancja). Rysowali koło z klinami i umieszczonymi w nich literami alfabetu. W każdym klinie oprócz litery umieszczona była porcja pokarmu, zjadana przez kurczę w określonej kolejności; sekwencję liter zapamiętywano i ona układała się we wróżbę. Po zabiciu kurczęcia widełki dla wyschnięcia umieszczano na słońcu, a także by inni nadal mieli dostęp do „magicznych właściwości” kurczaka. Nie jest wyjaśnione, dlaczego wybierana była akurat ta część kostna[8].


Przypisy

  1. III Szkielet. Pas barkowy. W: Bronisław Ferens i Roman J. Wojtusiak: Ornitologia ogólna. Ptak, jego budowa i życie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1960, s. 77.
  2. = Higgins, P.J. (red.): Handbook of Australian, New Zealand & Antarctic Birds. T. 4, Parrots to dollarbird. Melbourne: Oxford University Press, 1999, s. 25-29, 192-195, 623-632.
  3. Gary W. Kaiser: The Inner Bird: Anatomy and Evolution. UBC Press, 2010, s. 188. ISBN 9780774859813.
  4. a b Currie, Philip J.; Padian, Kevin: Encyclopedia of Dinosaurs. Academic Press, 1997, s. 530–535. ISBN 0-12-226810-5.
  5. Carpenter, Kenneth: The Carnivorous Dinosaurs. Indiana University Press, 2005, s. 247–255. ISBN 0-253-34539-1.
  6. Ronald S. Tykoskia, Catherine A. Forsterb, Timothy Rowee, Scott D. Sampsonc & Darlington Munyikwa. A Furcula in the Coelophysid Theropod Syntarsis. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 22 (3), 2002. 
  7. Billy Hallowell: The History Behind 5 Thanksgiving Traditions Americans Love. 28 listopada 2013. [dostęp 9 kwietnia 2016].
  8. Matt Soniak. Why Do We Wish on the Turkey’s Wishbone?. „mental_floss”, 24 listopada 2015. [dostęp 9 kwietnia 2016]. 

ODP | Azja
katlog link1-6.wmtrasnfer.pl | link do strony | Tani i sprawdzony fax internetowy tylko w sieci ExtraVoIP.pl! | konferencyjne | Święta Wielkanocne w górach Wielkanoc w górach Święta Wielkej Nocy