Wikipedia - Wojciech

Wywodzi się z rodziny ziemiańskiej herbu Ślepowron. Ojciec (Władysław Mieczysław Jaruzelski) walczył w wojnie polsko-bolszewickiej 1920, dziadek (Wojciech Jaruzelski senior) w powstaniu styczniowym. Wojciech Jaruzelski przyszedł na świat w majątku w Kurowie, gdzie jego ojciec zajmował wtedy posadę administratora. 7 października 1923 roku został ochrzczony w tamtejszym kościele rzymskokatolickim. Przed wojną uczęszczał do gimnazjum prowadzonego przez zakon marianów na warszawskich Bielanach. We wczesnej młodości był bardzo religijnym i dobrze zapowiadającym się uczniem. W 1939 wraz z rodziną przeniósł się na Litwę, a po aneksji tego kraju przez ZSRR w 1940 został zesłany na Syberię. Pracował w tajdze^[1] przy wyrębie lasów, gdzie nabawił się choroby oczu, ślepoty śnieżnej, która to choroba trwale uszkodziła mu wzrok. Podczas zesłania zmarł ojciec generała, Władysław, pochowany w Bijsku.

[edytuj] Kariera wojskowa

[edytuj] II wojna światowa

[edytuj] Polska Ludowa

[edytuj] Przebieg kariery wojskowej

[edytuj] Kariera polityczna w PRL

[edytuj] Marzec 1968

W okresie 1967-1968 jako członek ścisłego kierownictwa resortu obrony współodpowiedzialny był za usuwanie z armii i degradację blisko 1300 oficerów pochodzenia żydowskiego lub Polaków ożenionych z kobietami pochodzenia żydowskiego, co było częścią antysemickich działań władz państwowych, których kulminacją były tzw. wydarzenia marcowe. W ramach antysemickiej akcji fałszywie przypisywano również żydowskie pochodzenie ministrowi obrony narodowej Marianowi Spychalskiemu, w efekcie czego Spychalski stracił stanowisko, a jego miejsce zajął Jaruzelski.

[edytuj] Grudzień 1970

Wojciech Jaruzelski nadzorował także tłumienie wystąpień robotników w czasie wydarzeń grudnia 1970 na Wybrzeżu, gdyż był wówczas Ministrem Obrony Narodowej. Z tego powodu zarzucano mu współodpowiedzialność za krwawe wydarzenia które miały wtedy miejsce. Jaruzelski twierdził iż rozkaz strzelania do robotników zapadł w najwyższym kierownictwie PZPR, do którego jako zastępca członka Biura Politycznego KC PZPR on wtedy nie należał i nie ponosi odpowiedzialności za to co się stało. Nie protestował jednak przeciwko decyzji o użyciu broni wobec demonstrantów^[5], która zapadła na posiedzeniu Biura Politycznego KC PZPR w dniu 15 grudnia w Warszawie, na której był obecny. Zdaniem krytyków gen. Jaruzelskiego, brak jego sprzeciwu i jednomyślność decyzyjna innych członków narady, wskazują iż w rzeczywistości decyzja o użyciu broni zapadła kolegialnie^[5], zatem gen. Jaruzelski ponosi za tę decyzję współodpowiedzialność.

Aktywnie uczestniczył także w przygotowaniach do pacyfikacji strajków na Wybrzeżu, wydając jako Minister Obrony Narodowej szereg decyzji – 8 grudnia 1970 gen. Jaruzelski wydał rozkaz^[5] (rozkaz MON nr 8884/Oper.) "(...) w sprawie zasad współdziałania wojska i resortu spraw wewnętrznych w zakresie zwalczania wrogiej działalności (...)", który stanowił podstawę do kooperacji MON i MSW w tłumieniu robotniczych protestów w czasie wydarzeń grudnia 1970 i był jedną z przyczyn późniejszej masakry. Także 14 grudnia 1970 o godz. 23:40 z polecenia gen. Jaruzelskiego szef Sztabu Generalnego WP wydał tajny szyfrogram^[5] nakazujący dowódcom okręgów wojskowych przeprowadzających akcję pacyfikacyjną na Wybrzeżu podjęcie działań w przypadku ewentualnego użycia wojsk do zadań specjalnych i faktycznie włączający siły zbrojne do konfliktu.

[edytuj] Stan wojenny

Już od sierpnia 1980 rozpoczął prace studyjne nad wprowadzeniem stanu wojennego w Polsce, prowadzone w ramach Komitetu Obrony Kraju i Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. 12 listopada 1980, dwa dni po oficjalnej rejestracji NSZZ Solidarność ujawnił na posiedzeniu KOK-u, że przygotowany został zestaw niezbędnych aktów prawnych dotyczących stanu wojennego^[6]. 1 grudnia władze ZSRR przekazały polskim wojskowym plany wkroczenia wojsk radzieckich do Polski w ramach ćwiczeń "Sojuz 81". Gotowość operacyjną do przekroczenia granicy wyznaczono na 8 grudnia. 5 grudnia na szczycie państw Układu Warszawskiego w Moskwie gen. Wojciech Jaruzelski przedstawił koncepcję samodzielnego zlikwidowania "Solidarności" i opozycji, gdy tylko wystąpią pierwsze oznaki wyczerpania społeczeństwa.

W lutym 1992 Sejm przeważającą liczbą głosów podjął uchwałę, w której uznał decyzję o wprowadzeniu stanu wojennego za sprzeczną z konstytucją PRL. Powołano specjalną komisję do przesłuchania ówczesnych członków Rady Państwa, po roku parlament został jednak rozwiązany, a przejmujące wówczas władzę SLD i PSL zrezygnowały z kontynuacji śledztwa parlamentarnego. Jaruzelskiego doceniono, zapraszając go na pierwsze posiedzenie Sejmu II kadencji. W 1996 roku komisja odpowiedzialności konstytucyjnej gromadząca dokumenty dotyczące stanu wojennego uznała, że wprowadzenie stanu wojennego było "wyższą koniecznością", sejm umorzył postępowanie wobec Jaruzelskiego podzielając opinię tej komisji (nie wiedziała ona jednak o kilku istotnych faktach mogących świadczyć przeciwko gen. Jaruzelskiemu^[7]).

Jedna z osób represjonowanych w okresie stanu wojennego, działacz chłopski Stanisław Helski uderzył Jaruzelskiego kamieniem w twarz podczas spotkania 11 października 1994 r., na którym promował on swą książkę w księgarni na placu Legionów we Wrocławiu.

W rocznicę ogłoszenia stanu wojennego przed domem Wojciecha Jaruzelskiego odbywają się demonstracje zwolenników i przeciwników wprowadzenia stanu wojennego. 13 grudnia 2003 po raz pierwszy uczestniczyli w manifestacji zwolennicy Jaruzelskiego, którzy podziękowali mu za decyzję o wprowadzeniu stanu wojennego. Po raz pierwszy Jaruzelski wyszedł do demonstrujących, dziękując im za wyrazy poparcia i zagrzewając do dalszej walki "na froncie ideologicznym i edukacyjnym", podkreślił, iż "gdyby nie stan wojenny z 13 grudnia 1981, nie byłoby 13 grudnia w Kopenhadze i w Brukseli"^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Prezes Rady Ministrów i I sekretarz KC PZPR

W latach 1961-1989 był posłem na Sejm (III, IV, V, VI, VII, VIII i IX kadencji). W 1981 został prezesem Rady Ministrów. Współtworzył PRON. W 1983 został powołany przez Sejm na przewodniczącego Komitetu Obrony Kraju – Zwierzchnika Sił Zbrojnych, a przez Radę Państwa mianowany Naczelnym Dowódcą Sił Zbrojnych na wypadek wojny.

[edytuj] Przewodniczący Rady Państwa i Prezydent PRL

6 listopada 1985 został powołany przez Sejm na przewodniczącego Rady Państwa. Funkcję tę sprawował aż do czasu zastąpienia Rady Państwa urzędem Prezydenta Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 19 lipca 1989. Gdy Wojewódzka Rada Narodowa w Białymstoku w 1983 r. wiernopoddańczo zasugerowała nadanie mu stopnia marszałka, odmówił. Nie była organem uprawnionym do występowania z takimi wnioskami. Jego przyjęcie sugerowałoby też, że Wojciech Jaruzelski jest wodzem, który wygrał wojnę. On zaś chciał uniknąć skojarzeń, iż prowadził wojnę domową.

Był głównym animatorem Okrągłego Stołu, choć nie uczestniczył w jego obradach. Nie kandydował też w przegranych przez komunistów wyborach do Sejmu w czerwcu 1989 roku.

[edytuj] III Rzeczpospolita

[edytuj] Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

3 lipca 1989 Adam Michnik opublikował na łamach Gazety Wyborczej artykuł zatytułowany Wasz prezydent, nasz premier, gdzie pośrednio odniósł się do kontraktu zawartego przy Okrągłym Stole, gdy obie strony zgodziły się na ustanowienie urzędu prezydenta PRL.

Jeszcze 30 czerwca w obliczu demonstracji antykomunistycznej, jaka przeszła ulicami Warszawy pod hasłem Jaruzelski-musisz odejść Wojciech Jaruzelski przemawiając na XIII Plenum KC PZPR oświadczył, że wycofuje swoją kandydaturę i zaproponował na najwyższy urząd w państwie Czesława Kiszczaka. Dopiero 18 lipca zgodził się ponownie kandydować na ten urząd, uzyskawszy poparcie NSZZ Solidarność^[8].

W wyniku nacisku społecznego 19 września 1990 przesłał do Marszałka Sejmu projekt ustawy konstytucyjnej skracający jego kadencję oraz wprowadzający do porządku konstytucyjnego wybory powszechne Prezydenta RP.

Z chwilą objęcia urzędu przez nowo wybranego prezydenta-elekta Lecha Wałęsy w dniu 22 grudnia 1990 na mocy art. 2 Ustawy z dnia 27 września 1990 roku o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wygasła kadencja prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego.

Po roku 1990 Wojciech Jaruzelski wycofał się z życia politycznego, choć brał udział w debatach społecznych i politycznych (wypowiadał się na temat członkostwa Polski w Unii Europejskiej).

[edytuj] Działalność po prezydenturze

Jako byłemu prezydentowi RP Jaruzelskiemu z urzędu przysługuje emerytura prezydencka (choć pozostał przy generalskiej), pieniądze na prowadzenie biura, ochrona osobista BOR-u.

[edytuj] Procesy karne

Postępowanie sądowe rozpoczęło się w marcu 2008^[9]. Akt oskarżenia nie został odczytany, gdyż sąd w maju 2008 nakazał prokuratorowi z IPN-u uzupełnienie materiału dowodowego^[10] m.in. o przesłuchanie świadków Margaret Thatcher i Michaiła Gorbaczowa^[11]^[12].

[edytuj] Życie osobiste

[edytuj] Książki

[edytuj] Odznaczenia

26 marca 2006 Jaruzelski został odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Zesłańców Sybiru. Komentując ten fakt, stwierdził, że cieszy się, iż prezydent Kaczyński wzniósł się ponad historyczne podziały. Po ujawnieniu tego faktu przez TVN Kancelaria Prezydenta oświadczyła, że Jaruzelski został odznaczony przez pomyłkę, gdyż "Prezydent akceptował tylko postanowienia, nie zaś listy osób" i nie zdawał sobie sprawy, że na liście występuje Wojciech Jaruzelski^[14]. Po tym oświadczeniu Jaruzelski odesłał otrzymane odznaczenie^[15]prezydentowi Kaczyńskiemu.

Jako były prezydent RP, zgodnie z ustawą o uposażeniu byłych prezydentów z 1996 roku, Jaruzelski objęty jest dożywotnią ochroną osobistą Biura Ochrony Rządu, a także przysługują mu pieniądze na prowadzenie biura oraz emerytura (Jaruzelski nie pobiera pensji byłego prezydenta, decydując się na pozostanie przy generalskiej). Ma także prawo od korzystania z lecznic państwowych.

[edytuj] Ciekawostki

[edytuj] Przypisy

↑ Dokładnie w Górach Ałtajskich, 300 km od Bijska
↑ katalog IPN
↑ aktl.: Prześwietlony Jaruzelski. 9 listopada 2005. [dostęp 23 listopada 2006].
↑ Stanowisko to zaproponował gen. Jaruzelskiemu Marian Spychalski
↑ ^5,0 ^5,1 ^5,2 ^5,3 Lech Kowalski: Generał ze skazą. Biografia wojskowa gen. armii Wojciecha Jaruzelskiego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2001, ss. 335-345. ISBN 83-88794-43-4.
↑ Antoni Dudek Stan wojenny w Polsce
↑ Komisja i sejm nie wiedziały iż przeciwko gen. Jaruzelskiemu może świadczyć fakt iż pomiędzy 8 i 9 grudnia 1981 r. (na bocznicy kolejowej w Brześciu) spotkał się on z marszałkiem Kulikowem i wicepremierem rządu ZSRR Bajbakowem, od których zażądał wsparcia militarnego. Na temat tych żądań debatowano 10 grudnia na posiedzeniu Biura Politycznego KC KPZR. Rosjanie odrzucili żądania Jaruzelskiego nakazując mu by sam rozprawił się z opozycją.^{[potrzebne źródło]}
↑ Antoni Dudek Pierwsze lata III Rzeczypospolitej 1989-2001, Kraków 2002 s. 64-67
↑ Wprost 2008-03-26
↑ art. 345 KPK
↑ Dziennik 2008-05-14
↑ wyborcza.pl 2008-05-26
↑ portal gazeta.pl z 9 stycznia 2008
↑ Oświadczenie kancelarii Prezydenta RP
↑ Zwrot odznaczenia przez gen. Jaruzelskiego
↑ Who is who in the world, 1989
↑ "Newsweek" nr 9, wydanie z datą 2 marca 2008
↑ Gabriel Mérétik: Noc generała. Warszawa: Wydawnictwa Alfa, 1989, ss. 60, 187, 198. ISBN 83-7001-320-1.
↑ http://www.pyzdry.wokiss.pl/drukuj.php?id=460&wz=403
↑ http://miasta.gazeta.pl/katowice/1,35019,3502809.html

Spis treści

[edytuj] Młodość