Wikipedia - XVIII

Wikipedia - kopia Wikipedii, wolnej encyklopedii

<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| I |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

Lata 1700-1709 lata 1710-1719 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90.

1701 1702 1703 1704 1705 1706 1707 1708 1709 1710 1711 1712 1713 1714 1715 1716 1717 1718 1719 1720 1721 1722 1723 1724 1725 1726 1727 1728 1729 1730 1731 1732 1733 1734 1735 1736 1737 1738 1739 1740 1741 1742 1743 1744 1745 1746 1747 1748 1749 1750 1751 1752 1753 1754 1755 1756 1757 1758 1759 1760 1761 1762 1763 1764 1765 1766 1767 1768 1769 1770 1771 1772 1773 1774 1775 1776 1777 1778 1779 1780 1781 1782 1783 1784 1785 1786 1787 1788 1789 1790 1791 1792 1793 1794 1795 1796 1797 1798 1799 1800

Europa w 1700 roku

Spis treści

1 XVIII wiek w metodologii historii
2 Wydarzenia historyczne w XVIII stuleciu
3 Niektóre państwa świata w XVIII wieku
4 Władcy państw w XVIII wieku
5 Indeks znanych postaci żyjących w XVIII wieku
- 5.1 A
- 5.2 B
- 5.3 C
- 5.4 D
- 5.5 E
- 5.6 F
- 5.7 G
- 5.8 H
- 5.9 J
- 5.10 K
- 5.11 L
- 5.12 Ł
- 5.13 M
- 5.14 N
- 5.15 O
- 5.16 Q
- 5.17 P
- 5.18 R
- 5.19 S
- 5.20 Ś
- 5.21 T
- 5.22 V
- 5.23 W
- 5.24 Y
- 5.25 Z
- 5.26 Ż
6 Przypisy
7 Zobacz też

[edytuj] XVIII wiek w metodologii historii

Według periodyzacji stosowanej w pracach historycznych XVIII wiek umownie kończy się w 1791 lub 1795 roku. Pierwsza data jest stosowana w periodyzacji historii powszechnej (początek rewolucji we Francji, druga zaś w odniesieniu do historii Polski (III rozbiór)^[1].

[edytuj] Wydarzenia historyczne w XVIII stuleciu

[edytuj] Wydarzenia 1701-1710

1704 r. muszkieter austriacki

Bitwa pod Połtawą

w 1700 r.
- rozpoczęła się wielka wojna północna (1700-1721).
- na tron hiszpański wstąpił Filip V Burbon, wnuk króla francuskiego Ludwika XIV, co stało się powodem wojny sukcesyjnej w Hiszpanii.
- traktat pokojowy między Szwecją a Danią w Travendalh.
- klęska Rosji pod Narwą.
w 1701 r.
- Prusy uzyskały rangę królestwa (elektor Fryderyk II, królem Fryderykiem I).
- rozpoczęła się wojna o sukcesję hiszpańską (1701-1714).
- angielski parlament wydał ustawę "Akt o następstwie tronu" (Act of settement).
- w Moskwie założono pierwszą szkołę morską (Szkoła Matematyki i Nawigacji).
w 1702 r.
- marzec - w Wielkiej Brytanii ukazał 1. numer "Daily Courant", pierwszej regularnie wydawanej gazety codziennej.
- powstanie "białych koszul" Kamizardów w płd. Francji.
- Anglik Thomas Savery wytwarza maszyny parowe do osuszania kopalń.
w 1703 r. założenie Petersburga.
w 1707 r.
- Unia angielsko-szkocka, powstała Wielka Brytania.
- wybudowano pierwszy tunel drogowy Umer Loch Tunnel (dł. 61 m, Szwajcaria).
w 1708 r. podział Rosji przez Piotra I na gubernie.
w 1709 r. Bitwa pod Połtawą - zła passa Szwedów w wielkiej wojnie północnej.

[edytuj] Wydarzenia 1711-1720

Rastatt - zamek Favorite

w 1711 r.
- pierwsza gazeta literacko-krytyczna The Spectator (Richard Steele i Joseph Addison).
- w Rosji Piotr I wprowadza senat rządzący.
w 1712 r.
- przeniesienie stolicy Rosji z Moskwy do Petersburga.
- Anglik Thomas Newcomen zbudował parowy silnik tłokowy (pompowanie wody z kopalni węgla Coneygre).
w 1713 r. traktat w Utrecht: Wielka Brytania otrzymała Gibraltar i przywileje handlowe w Ameryce Łacińskiej.
w 1714 r.
- traktat w Rastatt: hiszpański tron i kolonie hiszpańskie w Ameryce otrzymał wnuk Ludwika XIV Filip V. Hiszpańskie dominia w Italii otrzymała Austria.
- doszło do unii personalnej brytyjsko-hanowerskiej (Jerzy I).
w 1715 r. pierwsze powstanie jakobickie w Szkocji.
w 1717 r. sojusz Francja-Wielka Brytania (przetrwa do ok. 1735).
w 1718 r. osada Nowy Orlean założona przez Francuzów (Ameryka Północna).
w 1720 r.
- sojusz Austria-Rosja (przetrwa cały wiek XVIII i część XIX).
- Fryderyk Wilhelm I wciela do Niemiec Szczecin wraz z ujściem Odry.

[edytuj] Wydarzenia 1721-1730

w 1721 r.
- pokój w Nystad - kres potęgi Szwecji.
- Koncerty brandenburskie (Johann Sebastian Bach).
w 1722 r. pierwsze czasopismo muzyczne Musica Critica (J.Matteson, Hamburg).

[edytuj] Wydarzenia 1731-1740

w 1733 r. rozpoczęła się wojna o sukcesję polską.
w 1735 r. pierwsze prasowe sprawozdanie z obrad parlamentu (angielski Gentleman Magazine).
w 1737 r. Castor et Pollux (Jean-Philippe Rameau).

[edytuj] Wydarzenia 1741-1750

bitwa pod Fontenoy

w 1741 r.
- rozpoczęła się wojna o sukcesję austriacką (1741-1748) i wojny śląskie Fryderyka II pruskiego będące jej częścią.
- w Woolwich pod Londynem powstała pierwsza szkoła wojskowa (Royal Military Academy).
w 1742 r. 13 kwietnia - w dublińskim Music Hall wystawiono Mesjasza Händla.
w 1743 r. bitwa pod Dettingen. Wygrana Brytyjczyków, przegrana Francji.
w 1745 r.
- bitwa pod Fontenoy. Wygrana Francji, przegrana Brytyjczyków.
- drugie powstanie jakobickie w Szkocji.

[edytuj] Wydarzenia 1751-1760

w 1752 r. traktat między Austrią a Hiszpanią, wzajemne uznanie stref wpływów we Włoszech.
w 1753 r. powstało British Museum.
w 1755 r. pierwszy most z żelaznymi dźwigarami (Francuz M.Garbin, rz. Rodan, Lyon).
w 1756 r.
- rozpoczęła się wojna siedmioletnia (1756-1763).
- założono pierwszy Centralny Urząd Statystyczny (Sztokholm, Szwecja).

[edytuj] Wydarzenia 1761-1770

w 1762 r. założono pierwszą szkołę weterynaryjną (École Nationale Vétérinaire, Lyon, Francja).
w 1763 r. na mocy traktatu paryskiego Wielka Brytania otrzymała Kanadę od Francji.
w 1764 r. w Sankt Petersburgu otwarto pierwsza państwową szkołę dla dziewcząt (Instytut Smolny).
w 1765 r. konflikt o opłatę stemplową między Wielką Brytanią a kolonistami w Ameryce.

[edytuj] Wydarzenia 1771-1780

w 1771 r. w Wielkiej Brytanii założono Związek Zawodowy Czeladników Kapelusznictwa (pierwszy ogólnokrajowy związek zawodowy).
w 1772 r. doszło do I rozbioru Polski.
w 1776 r.
- bunt kolonistów w Ameryce (Deklaracja Niepodległości).
- James Watt zbudował silnik parowy z oddzielnym separatorem (kopalnia węgla w Bloomfield, Wielka Brytania).
- David Bushnell skonstruował miniaturowy 1-osobowy pojazd podwodny "Turtle" (żółw).

[edytuj] Wydarzenia 1781-1790

Bastylia

w 1783 r.
- pokój paryski.
- włączenie Krymu do Rosji.
- James Watt wynalazł maszynę parową (szybkoobrotowy silnik parowy).
w 1785 r. pierwszy lot balonem przez kanał La Manche (balon wodorowy, Francuz J.-P.Blanchard, Amerykanin J.Jeffries).
w 1786 r. pierwsze gazowe oświetlenie miasta - Würzburg w Niemczech.
w 1789 r.
- wybuchła rewolucja francuska.
- wybuchło powstanie w Belgii przeciw okupantom austriackim.
- pierwsze posiedzenie Kongresu USA (Nowy Jork).
w 1790 r.
- powstanie Zjednoczonych Stanów Belgijskich (Belgia).
- utworzenie Banku Stanów Zjednoczonych.

[edytuj] Wydarzenia 1791-1800

w 1791 r.
- 3 maja - uchwalenie przez sejm polski konstytucji.
- I Republika Francuska.
w 1792 r.
- 9 stycznia - podpisanie pokoju w Jassach kończący wojnę Turcji z Rosją i Austrią.
- 25 kwietnia - powstała Marsylianka autorstwa Rougeta de Lisle.
- utworzenie Muzeum Luwru w Paryżu.
w 1793 r.
- 1 sierpnia - we Francji wprowadzono kilogram jako jednostkę metrycznego systemu wag.
- doszło do II rozbioru Polski.
- zniesienie niewolnictwa w San Domingo.
w 1794 r.
- Insurekcja kościuszkowska.
- założono pierwsze muzeum nauki (Conservatoire des Artes et Métiers, Paryż).
w 1795 r.
- 9 lutego - Cejlon i Kapstadt, kolonie Holandii zostają zagarnięte przez Anglię.
- 15 lipca - Marsylianka przyjęta jako hymn narodowy Francji.
- powstanie Republiki Batawskiej na terenie Niderlandów.
- doszło do III rozbioru Polski.
- Dominikana na mocy traktatu w Bazylei znalazła się pod panowaniem francuskim.
w 1796 r.
- Edward Jenner wprowadza w Anglii szczepienia ochronne przeciw ospie.
- początek pierwszej kampanii włoskiej Napoleona.
w 1797 r. 9 stycznia - we Włoszech powstają legiony polskie.
w 1798 r. zwycięstwo brytyjskie adm. Horatio Nelsona pod Abukirem.
w 1799 r. 9 listopada - Napoleon Bonaparte dokonuje zamachu stanu.
w 1800 r.
- 13 lutego - założenie Banku Francji (banku emisyjnego).
- druga wyprawa włoska Napoleona.

[edytuj] Niektóre państwa świata w XVIII wieku

[edytuj] Władcy państw w XVIII wieku

[edytuj] Władcy Anglii i Wielkiej Brytanii w XVIII wieku

#	Imię	Urodzony	Zmarł	Czas rządów	Rodzice
56	Anna	6 lutego 1665 St. James's Palace	1 sierpnia 1714	1702-1707	Jakub II Stuart (1633-1701), król Anglii i Szkocji Anna Hyde (1637-1671), c. Edwarda Hyde'a, 1 hrabiego Clarendon
56	Anna Stuart	6 lutego 1665 St. James's Palace	1 sierpnia 1714	1707-1714	Jakub II Stuart (1633-1701), król Anglii i Szkocji Anna Hyde (1637-1671), c. Edwarda Hyde'a, 1 hrabiego Clarendon
58	Jerzy I	28 maja 1660 Hanower	11 czerwca 1727 Osnabrueck	1714-1727	Ernest August (1629-1698), książę Hanoweru Zofia von Simmern (1630-1714), c. Fryderyka V Wittelsbacha, palatyna reńskiego
59	Jerzy II	10 listopada 1683	25 października 1760	1727-1760	Jerzy I (1660-1727), król Wielkiej Brytanii Zofia Dorota von Celle (1666-1726), c. Jerzego Wilhelma, księcia Brunszwickiego na Lueneburgu
60	Jerzy III	4 czerwca 1738 Londyn	29 stycznia 1820 Windsor	1760-1820	Fryderyk Ludwik (1707-1751), książę Walii Augusta von Sachsen-Gotha (1719-1772), c. Fryderyka II, księcia Sachsen-Gotha-Altenburg

[edytuj] Premierzy Wielkiej Brytanii w XVIII wieku

[edytuj] Władcy Bawarii w XVIII wieku

1679-1726 Maksymilian II Emanuel
1726-1745 Karol Albert (cesarz od 1742 r., jako Karol VII)
1745-1777 Maksymilian III Józef
1777-1799 Karol Teodor (elektor Palatynatu od 1745 r.)
1799-1805 Maksymilian IV Józef (od 1805 król Maksymilian I Józef)

[edytuj] Władcy Francji w XVIII wieku

#	Imię	Urodzony	Zmarł	Czas rządów	Rodzice
47	Ludwik XIV	5 września 1638 Saint-Germain-en-Laye	1 września 1715 Wersal	1643-1715	Ludwik XIII (1601-1643), król Francji Anna Austriaczka (1601-1666), c. Filipa III Habsburga, króla Hiszpanii
48	Ludwik XV	15 lutego 1710 Wersal	10 maja 1774 Wersal	1715-1774	Ludwik de Bourbon (1682-1712), książę Burgundii Maria-Adelajda (1685-1712), c. Wiktoria Amadeusza II, króla Sardynii
49	Ludwik XVI	23 sierpnia 1754 Wersal	21 stycznia 1793 Paryż	1774-1792	Ludwik de Bourbon (1729-1765), delfin Maria Józefa Wettin (1731-1767), c. Augusta III, króla Polski
50	Ludwik XVII	27 marca 1785 Wersal	8 czerwca 1795 Temple	1793-1795	Ludwik XVI de Bourbon (1754-1793), delfin Maria Antonina (1755-1793) c. Maria Teresa, cesarzowa Francji

[edytuj] Władcy Hiszpanii w XVIII wieku

#	Imię	Urodzony	Zmarł	Czas rządów	Rodzice
5	Karol II	6 listopada 1661 Madryt	1 listopada 1700 Madryt	1665-1700	Filip IV Habsburg (1605-1665), król Hiszpanii Maria Anna Habsburg (1634-1696), c. Ferdynanda III, cesarza rzymskiego
6	Filip V	19 grudnia 1683 Wersal	9 lipca 1746 Madryt	1700-1724	Ludwik Wielki Delfin (1661-1711), delfin Maria Anna Wittelsbach (1660-1690), c. Ferdynanda Marii, elektora bawarskiego
7	Ludwik I	25 sierpnia 1707 Madryt	31 sierpnia 1724 Madryt	1724	Filip V Burbon (1683-1746), król Hiszpanii Maria Ludwika Sabaudzka (1668-1714), c. Wiktora Amadeusza II, króla Sardynii
6	Filip V	19 grudnia 1683 Wersal	9 lipca 1746 Madryt	1724-1746	Ludwik Wielki Delfin (1661-1711), delfin Maria Anna Wittelsbach (1660-1690), c. Ferdynanda Marii, elektora bawarskiego
8	Ferdynand VI	23 września 1713 Madryt	10 sierpnia 1759 Villaviciosa de Odon	1746-1759	Filip V Burbon (1683-1746), król Hiszpanii Maria Ludwika Sabaudzka (1668-1714), c. Wiktora Amadeusza II, króla Sardynii
9	Karol III	20 stycznia 1716 Madryt	14 grudnia 1788 Madryt	1759-1788	Filip V Burbon (1683-1746), król Hiszpanii Elżbieta Farnese (1692-1766), c. Edwarda II, księcia Parmy
10	Karol IV	11 listopada 1748 Portici	20 stycznia 1819 Rzym	1788-1808	Karol III Burbon (1716-1788), król Hiszpanii Maria Amalia Wettin (1724-1760), c. Augusta III, króla Polski

[edytuj] Elektorzy Hanoweru w XVIII wieku

1679-1698 Ernest August (brat, Hanower, elektor od 1692)
1698-1727 Jerzy I Hanowerski Ludwik (syn, król Wielkiej Brytanii jako Jerzy I od 1714)
1727-1760 Jerzy II August (syn, król Wielkiej Brytanii Jerzy II)
1760-1820 Jerzy III Hanowerski (syn, król Hanoweru od 1814, król Wielkiej Brytanii)

[edytuj] Cesarze Japonii w XVIII wieku

Higashiyama - 1687-1709
Nakamikado - 1709-1735
Sakuramachi - 1735-1747
Momozono - 1747-1762
Go-Sakuramachi (cesarzowa) - 1762-1771
Go-Momozono - 1771-1779
Kokaku - 1780-1817

[edytuj] Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego w XVIII wieku

#	Imię	Urodzony	Zmarł	Czas rządów	Rodzice
47	Leopold I	9 czerwca 1640 Wiedeń	5 maja 1705 Wiedeń	1657-1705	Ferdynand III Habsburg (1608-1657), cesarz rzymski Maria Anna Habsburg (1606-1646), c. Filipa III, króla Hiszpanii
48	Józef I	26 lipca 1678 Wiedeń	17 kwietnia 1711 Wiedeń	1705-1711	Leopold I Habsburg (1640-1705), cesarz rzymski Eleonora Magdalena von Pfalz-Neuburg (1655-1720), c. Filipa Wilhelma, elektora-palatyna Renu
49	Karol VI	1 października 1685 Wiedeń	20 października 1740 Wiedeń	1711-1740	Leopold I Habsburg (1640-1705), cesarz niemiecki Eleonora Magdalena von Pfalz-Neuburg (1655-1720), c. Filipa Wilhelma, elektora-palatyna Renu
50	Karol VII	6 sierpnia 1697 Bruksela	20 stycznia 1745 Monachium	1742-1745	Maksymilian II Emanuel Wittelsbach (1662-1726), elektor Bawarii Teresa Kunegunda Sobieska (1767-1730), c. Jana III Sobieskiego, króla polskiego
51	Franciszek I	8 grudnia 1708 Nancy	18 sierpnia 1765 Innsbruck	1745-1765	Leopold Józef (1679-1729), książę Lotaryngii Elżbieta Charlotta (1676-1744), c. Filipa I, księcia Orleanu
52	Józef II	13 marca 1741 Wiedeń	20 lutego 1790 Wiedeń	1765-1790	Franciszek I Lotaryński (1708-1765), cesarz rzymski Maria Teresa Habsburg (1717-1780), c. Karola VI, cesarza rzymskiego
53	Leopold II	5 maja 1747 Wiedeń	1 marca 1792 Wiedeń	1790-1792	Franciszek I Lotaryński (1708-1765), cesarz rzymski Maria Teresa Habsburg (1717-1780), c. Karola VI, cesarza rzymskiego
54	Franciszek II	12 lutego 1768 Florencja	2 marca 1835 Wiedeń	1792-1806	Leopold II Habsburg (1747-1792), cesarz rzymski Maria Ludwika Burbon (1745-1792), c. Karola III, króla Hiszpanii

[edytuj] Władcy Polski w XVIII wieku

1697-1706 – August II Mocny – unia personalna z Saksonią
1704-1709 – Stanisław Leszczyński
1709-1733 – August II Mocny (ponownie) – unia personalna z Saksonią
1733-1735 – Stanisław Leszczyński (wybrany ponownie, usunięty przez wojska Rosji, Saksonii i Austrii)
1733-1763 – August III Sas – unia personalna z Saksonią
1764-1795 – Stanisław August Poniatowski

[edytuj] Władcy Portugalii w XVIII wieku

#	Imię	Urodzony	Zmarł	Czas rządów	Rodzice
39	Piotr II	26 kwietnia 1648 Lizbona	9 grudnia 1706 Alcantara	1683-1706	Jan IV Szczęśliwy (1603-1656), król Portugalii Luisa de Guzman (1613-1666), c. Juana Manuela Pereza de Guzman, 8 księcia Medina-Sidonia
40	Jan V Wielkoduszny	22 października 1689 Lizbona	31 lipca 1750 Lizbona	1706-1750	Piotr II (1648-1706), król Portugalii Maria Zofia von Neuburg (1666-1699), c. Filipa Wilhelma, elektora-palatyna Renu
41	Józef I	6 czerwca 1714 Lizbona	24 lutego 1777 Lizbona	1750-1777	Jan V Wielkoduszny (1689-1750), król Portugalii Maria Anna Austriaczka (1683-1754), c. Leopolda I, cesarza niemieckiego
42	Maria I	17 grudnia 1734 Lizbona	20 marca 1816 Rio de Janeiro	1777-1816	Józef I (1714-1777), król Portugalii Maria Wiktoria Burbon (1718-1781), c. Filipa V, króla Hiszpanii
43	Piotr III	5 lipca 1717 Lizbona	25 maja 1786 Ajuda	1777-1786	Jan V Wielkoduszny (1689-1750), król Portugalii Maria Anna Austriaczka (1683-1754), c. Leopolda I, cesarza

[edytuj] Władcy Turcji w XVIII wieku

1695 – 1703 Mustafa II (syn Mahmeda II, usunięty, zm. 1703)
1703 – 1730 Ahmed III (brat, usunięty, zm. 1736)
1730 – 1754 Mahmud I (syn Mustafa II)
1754 – 1757 Osman III (brat)
1757 – 1774 Mustafa III (syn Ahmeda III)
1774 – 1789 Abdulhamid I (brat)
1789 – 1807 Selim III (syn Mustafy III, usunięty, zm. 1808)

[edytuj] Stolica apostolska w XVIII wieku

Herb	Papież	Łacińskie imię	Prawdziwe imię i nazwisko	Miejsce urodzenia	Pontyfikat
	243. Klemens XI	Clemens Undecimus	Giovanni Francesco Albani	Urbino, Włochy	23 listopada 1700 - 19 marca 1721
	244. Innocenty XIII	Innocentius Tertius Decimus	Michelangelo dei Conti	Poli, Włochy	8 maja 1721 - 7 marca 1724
	245. Benedykt XIII, O.P.	Benedictus Tertius Decimus	Pietro Francesco Orsini	Gravina in Puglia, Włochy	29 maja 1724 - 21 lutego 1730
	246. Klemens XII	Clemens Duodecimus	Lorenzo Corsini	Florencja, Włochy	7 kwietnia 1730 - 6 lutego 1740
	247. Benedykt XIV	Benedictus Quartus Decimus	Prospero Lorenzo Lambertini	Bolonia, Włochy	17 sierpnia 1740 - 3 maja 1758