Zofia Radwańska-Paryska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zofia Radwańska-Paryska
Ilustracja
Z mężem Witoldem w Dolinie Mięguszowieckiej
Data i miejsce urodzenia 3 maja 1901
Warszawa
Data i miejsce śmierci 24 października 2001
Zakopane
Zawód botaniczka, taterniczka, pisarka
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski

Zofia Bronisława Wanda Elwira Radwańska zwana Kejsi (ur. 3 maja 1901 w Warszawie[1], zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego. W 1945 została pierwszą ratowniczką TOPR, a w 1948 pierwszą kobietą – przewodnikiem tatrzańskim.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w Warszawie jako najstarsze (z szóstki) dzieci Ryszarda Stanisława Jana Radwańskiego (1873-1948) artysty malarza i Leokadii Maksymiliany Karwowskiej (1879-1945). Ukończyła studia botaniczne i geograficzne na Uniwersytecie Warszawskim, w 1933 przedstawiła pracę doktorską dotyczącą flory Tatr.

Od 1921 bywała corocznie w Tatrach (od początku jako czł. PTT), uprawiając intensywnie turystykę (często samotnie). Wprowadzała w Tatry wiele osób, organizując dla nich wycieczki i propagując poznanie i ochronę przyrody tatrzańskiej. Od 1923 uprawiała taternictwo i narciarstwo wysokogórskie. W 1938 osiadła w Zakopanem na stałe, najpierw (jak za poprzednich pobytów) mieszkając wśród zaprzyjaźnionych górali, a po wojnie kolejno na Antałówce i na Kozińcu. W latach 30-tych XX w. była jedną z czołowych polskich taterniczek i alpinistek. W Tatrach dokonała licznych przejść dróg klasycznych o nadzwyczajnym stopniu trudności (m.in. wschodnią i zach. ścianą Kościelca, pd.-wsch. i pd. ścianą Zamarłej Turni, pn. ścianą Mnicha).

Została pochowana w mogile obok męża na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem[2]. W 2002 roku Akademickie Koło Przewodników Tatrzańskich w Krakowie przyjęło Zofię i Witolda Henryka Paryskich za swoich patronów[3]. Zofia Radwańska-Paryska jest patronką XV Beskidzkiej Drużyny Harcerek „Przełęcz” i 22 Warszawskiej Drużyny Harcerek „Jaworzyna”[4], od 2011r. jej imię nosi 23 Kielecka Drużyna Harcerek[5] oraz od 2015 roku także 3 Podgórska Drużyna Harcerek "Róża Wiatrów" (z Krakowa).

Odznaczona Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[6][7].

Ważniejsze publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Mozaika tatrzańska (1956),
  • Rośliny tatrzańskie (1988),
  • Skalne drogi w Tatrach Wysokich (1938) – współautorstwo,
  • Wielka encyklopedia tatrzańska (1995; wyd. 2 rozszerzone 2004) – współautorstwo,
  • Zielony świat Tatr (1953),
  • Słownik gwarowy góralskich nazw roślin z Tatr i Podtatrza (1992),
  • Zielnik Brata Cypriana z Czerwonego Klasztoru (1991).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Na podstawie aktu urodzenia, dostępnego w Archiwum Państwowym w Toruniu, Oddział we Włocławku, Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej Włocławek U 864/1901 (skan 218). Wspomniany akt urodzenia sporządzono we Włocławku 9 września 1901 roku, ale wg zapisów dokumentów - Zofia urodziła się 3 maja 1901 r. w Warszawie.
  2. Józef Nyka: Zofia Radwańska-Paryska. Głos Seniora, 2001–10. [dostęp 2010-02-24].
  3. Z dziejów AKPT – Historia Koła. [dostęp 2010-02-24].
  4. http://jaworzyna.zhr.pl/?page_id=25
  5. 23 KDH-ek im. Zofii Radwańskiej-Paryskiej, jazzorco.pl [dostęp 2017-11-28] (pol.).
  6. Witold Henryk Paryski: człowiek - instytucja. W stulecie urodzin największego tatrologa. nieznanetatry.pl. [dostęp 2015-10-30].
  7. M.P. z 2000 r. Nr 6, poz. 134

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.

ODP | Azja
Najwyższa jakość usług lekarze stomatolodzy radomsko Zawsze pomocni | Najlepszy dentysta na śląsku paradontoza Profesjonalny gabinet dentystyczny